اميد صبوري: افتتاحیه بیست و نهمین جشنواره بینالمللی فیلم فجر شب گذشته در محل سالن همایش‌های برج میلاد برگزار شد تا امواج حاشیه‌سازی پیرامون فیلم‌ها با رسیدن به ساحل برگزاری جشنواره آرامشی نسبی را تجربه کند. هنوز برای قضاوت پیرامون کیفیت بخش‌های مختلف جشنواره زود است اما اگر کمیت بی‌نظیر آثار حاضر در جشنواره را در کنار فهرست بلندبالای نام‌آوران بخش‌های مختلف قرار دهید، دیگر پیش‌بینی یک دوره شگفت‌انگیز چندان دشوار و دور از تحقق نمی‌نماید. حضور 33 فیلم در بخش اصلی جشنواره به‌عنوان یک رکورد در کنار حضور 21 فیلم در بخش نگاه نو (فیلم اولی‌ها)، 11 فیلم در بخش خارج از مسابقه و 12 فیلم در بخش نوپای «نوعی نگاه» بی‌تردید گواه ثبت یک اتفاق (از منظر تعداد بالای تولیدات یک‌ساله سینمای ایران) در تاریخ برگزاری جشنواره 30ساله فیلم فجر محسوب می‌شود. طبیعتا در چنین جغرافیایی هم کار هیات انتخاب جشنواره دشوار بوده و هم کار هیات داوران پرحاشیه خواهد بود. نگاهی به اطلاعات مختصر هر کدام از فیلم‌های حاضر در بخش سودای سیمرغ به انضمام نام عوامل سرشناس این آثار هم کافی است تا عمق این دشواری را دریابید. جشنواره بیست و نهم از همین امروز (تا 10 روز) می‌تواند بهترین بهانه‌ها را برای خلق خاطرات فردا در اختیار ما بگذارد؛ خاطراتی از جنس سینما و شوق تماشا.
اخراجی‌ها ـ3 (مسعود ده‌نمکی)
قطعا یکی از جنجالی‌های جشنواره امسال است. خبرها و عکس‌های منتشر شده از این فیلم در کنار ترکیب بازیگران، ده‌نمکی را برای سومین‌بار در مقام یکی از جنجالی‌های جشنواره فجر قرار داده است. این فیلم که آخرین بخش از سه‌گانه ده‌نمکی با عنوان «اخراجی‌ها» محسوب می‌شود وضعیت و روابط کاراکترهای 2 قسمت نخست را در دوران پس از جنگ روایت می‌کند.
مصائب چارلی (علیرضا سعادت‌نیا)
روند تولید فیلم پرحاشیه بود. فیلم محصول ایران و عراق است و فیلمنامه کامبوزیا پرتوی و بازی مهدی هاشمی از اصلی‌ترین دلایل کنجکاوی برای تماشای حاصل کار است. «مصائب چارلی» درباره یک نفت‌فروش است که پس از مدتی یک آپارات می‌خرد و سینمای سیار راه می‌اندازد. فیلم اولین تجربه کارگردانی سعادت‌نیاست و شاید بهانه معرفی کارگردان توانمند دیگری به سینمای ایران شود.
فرزند صبح (بهروز افخمی)
احتمالا شناخته شده‌ترین فیلم برای پیگیران جشنواره فجر است چه اینکه این پنجمین دوره است که رسانه‌ها در آستانه جشنواره درباره آن می‌نویسند. فیلم درباره کودکی و نوجوانی حضرت امام خمینی(ره) است و هنوز اختلافاتی میان تهیه‌کننده و کارگردان درباره سرانجام کار وجود دارد. باید منتظر ماند تا پس از اکران درباره این فیلم اظهارنظر کنیم.
آسمان محبوب (داریوش مهرجویی)
مهرجویی سال گذشته با «طهران؛ روزهای آشنایی» چندان نتوانست علاقه‌مندان سینمای خود را راضی کند و از همین رو تجربه تازه او می‌تواند بهانه یک آشتی مجدد با او باشد. تقابل لیلا حاتمی و علی مصفا که یادآور بازی این دو در فیلم «لیلا» است بی‌تردید از جذابیت‌های فیلم است. داستان فیلم درباره پزشکی است که دچار بیماری لاعلاج می‌شود و به کنج عزلت پناه می‌برد.
33روز (جمال شورجه)
جنگ 33 روزه لبنان دستمایه اصلی فیلم تازه کارگردان پیشکسوت سینمای جنگ است؛ کارگردانی که سال گذشته در مقام تهیه‌کننده فیلم «نفوذی» یکی از غیرمنتظره‌ترین واکنش‌ها از سوی منتقدان و مخاطبان را به سوی خود جلب کرد. بازیگران فیلم همه خارجی هستند و در میان آنها شاید شناخته‌شده‌ترین چهره دارین حمسه باشد؛ بازیگر فیلم جنجالی «کتاب قانون».
خیابان‌های آرام (کمال تبریزی)
فیلم تازه کمال تبریزی آن هم پس از ناکامی فیلم قبلی‌اش (پاداش) برای عبور از فیلتر‌های نظارتی، برای بسیاری کنجکاوی‌برانگیز است؛ فیلمی که با بازی نیکی کریمی داستان اختلاف یک خبرنگار با همسرش که یک پلیس است را روایت می‌کند. فیلم در ارمنستان فیلمبرداری شده است و محمدرضا فروتن از چهره‌های شناخته شده آن محسوب می‌شود.
یه حبه قند (سیدرضا میرکریمی)
میرکریمی که با «به همین سادگی» یک بلوغ سینمایی واقعی را تجربه کرد حال پس از 2 سال باردیگر با یک اثر سینمایی به جشنواره فیلم فجر آمده است؛ فیلمی پربازیگر که بنا بر شنیده‌ها بیشتر شخصیت‌محور است تا داستانگو. حضور رضا کیانیان، فرهاد اصلانی و نگار جواهریان از نقاط قابل توجه فیلم محسوب می‌شود که البته شانس صید سیمرغ به نام این فیلم را هم افزایش می‌دهد.
آینه‌های روبه‌رو (نگار آذربایجانی)
شکی نیست که این فیلم از جنجالی‌ترین‌های جشنواره امسال است؛ البته نه مانند پایان‌نامه به‌واسطه حاشیه‌ها که به‌دلیل متن جسورانه‌اش. فیلم داستان تغییر جنسیت است و تهیه‌کننده‌اش فرشته طائرپور معتقد است سعه‌صدر مسؤولان جشنواره در نمایش این فیلم ستودنی‌است. آذربایجانی با این فیلم می‌تواند از پدیده‌های فیلم‌اولی جشنواره باشد.
باد و مه (محمدعلی طالبی)
حال و هوای مجموعه «گل پامچال» برای امید داشتن به فیلم تازه محمدعلی طالبی کفایت می‌کند. نکته قابل توجه درباره این فیلم حضور همزمان آن در جشنواره برلین است. در خلاصه داستان فیلم آمده‌است: «پدر شوکا کارگر حفاری است، او برای کار به همراه خانواده، همسر و پسر کوچکش و دخترش به اهواز می‌رود».
خانه امن است (ناصر رفايی)
داستان فیلم بشدت حساس و کنجکاوی‌برانگیز است. در اوج موشک‌باران شهرها تعدادی نوجوان بین 14 تا 18 سال که در یک شبانه‌روزی زندگی می‌کنند اتفاقاتی را رقم می‌زنند. فیلم بازیگر شناخته شده ندارد و ناصر رفايی هم تنها یک تجربه کارگردانی در کارنامه دارد. داستان برگ برنده این فیلم می‌تواند باشد.
سیب و سلما (حبیب‌الله بهمنی)
نه داستان و نه عوامل فیلم کنجکاوی‌برانگیز نیستند. فیلم داستان طلبه جوانی است که سیبی را می‌خورد و پس از خوردن سیب به دنبال مالک اصلی آن و طلب رضایت از او برمی‌آید. هادی دیباجی، سوگل قلاتیان، جعفر دهقان، اسماعیل خلج و بهروز بقایی از بازیگران آن هستند. فیلم یکی از محصولات حوزه هنری در جشنواره است.
ارتباط خانوادگی (نادر مقدس)
بازی علی نصیریان بی‌تردید یکی از برگ‌برنده‌های فیلم است اما با توجه به داستان و کارنامه فیلمسازی کارگردان احتمالا فیلم حضوری بی‌سر و صدا و معمول در جشنواره را تجربه خواهد کرد. مقدس پیش از این فیلم «ایستگاه بهشت» را کارگردانی کرده بود که اثری موفق از کار درنیامد. داستان «ارتباط خانوادگی» درباره پدر و مادری سالخورده است که برای حلالیت گرفتن از فرزندان به تهران می‌آیند.
راه آبی ابریشم (محمد بزرگ‌نیا)
یک فیلم بزرگ از یک کارگردان توانا شاید بهترین توصیف برای این فیلم باشد. بزرگ‌نیا که در کارنامه خود فیلم‌های ماندگاری چون «کشتی آنجلیکا» و «جنگ نفتکش‌ها» را دارد این بار دست روی داستانی تاریخی گذاشته است. بازی چهره‌هایی چون عزت‌الله انتظامی، رضا کیانیان و بهرام رادان از جذابیت‌های فیلم است. پروسه طولانی تولید، انتظارها از فیلم تازه بزرگ‌نیا را بشدت بالا برده است.
آلزایمر (احمدرضا معتمدی)
معتمدی با 2 فیلم قبلی کارنامه‌اش 2 تصویر کاملا متفاوت از خود خلق کرده است؛ اگر فیلم تازه در ادامه «دیوانه از قفس پرید» باشد بشدت امیدوارکننده و اگر از جنس «قاعده بازی» باشد یک اثر معمولی و بی‌حاشیه است. داستان فیلم درباره مردی است که بر اثر تصادف حافظه خود را از دست می‌دهد. فرامز قریبیان، مهدی هاشمی و مهتاب کرامتی نیز بازیگران اصلی فیلم هستند.
گلچهره (وحید موسائیان)
موسائیان کارگردان خوش‌‌اقبالی نیست حتی اگر مانند سال گذشته همزمان
2 فیلمش (سرزمین گمشده و خانه روشن) روی پرده باشد. در عین حال او ایده‌های نابی دارد. در خلاصه داستان «گلچهره» آمده است: «اشرف خان پس از سقوط دولت کمونیستی در افغانستان مصمم می‌شود تا سینمای خود را دوباره احیا کند». حضور مسعود رایگان در فیلم قابل توجه است.
اینجا بدون من (بهرام توکلی)
پس از «پابرهنه در بهشت» و «پرسه در مه» بیراه نیست چشم‌انتظار فیلم تازه توکلی باشیم؛ فیلمی که به‌واسطه خلاصه داستان منتشر شده و نیز ترکیب بازیگران امید زیادی برای حضور پرحاشیه در جشنواره را دارد. فیلم داستان آرزوهای کوچک اعضای یک خانواده متوسط است؛ مادر می‌خواهد همه چیز را به سمت نجات خانواده سوق دهد اما حوادثی برنامه‌هایش را به‌هم می‌ریزد.
پاریس تا پاریس (محمدحسین لطیفی)
لطیفی آنقدر وقت سر این فیلم گذاشت که گویا از یاد برده‌است که مجموعه «قلب یخی» را هم باید به سرانجام برساند. فیلم در ایران و پاریس داستان یک مجروح شیمیایی را روایت می‌کند که با بازی حسین یاری می‌تواند یکی دیگر از نمایندگان سینمای جنگ در جشنواره بیست و نهم محسوب شود. لطیفی پیش‌تر با «روز سوم» نگاه متفاوت خود به سینمای جنگ را ثابت کرده است.
مرگ کسب و کار من است (امیر ثقفی)
فیلم اولین اثر سینمایی کارگردان است و داستان 3 رفیق را روایت می‌کند که قصد سرقت دارند اما با اتفاق‌هایی پیش‌بینی نشده مواجه می‌شوند. پژمان بازغی، امیر آقایی، ماه‌چهره خلیلی، مریم بوبانی و کامران تفتی از بازیگران فیلم هستند و احتمال دارد فیلم به یکی از پدید‌های فیلم‌اولی جشنواره بدل شود.
آسمان هشتم (حسن نجفی)
در داستان فیلم آمده‌است: «خالده خانم همراه پسر و دخترش از باکو برای زیارت امام رضا(ع) به مشهد می‌آیند.» و به همین بسنده شده‌است. محمد کاسبی و مهدی فقیه از بازیگران این فیلم هستند و احتمالا جزو فیلم‌های بی‌حاشیه و معمولی جشنواره خواهد بود.
ندارها (محمدرضا عرب)
«خدا به هر کسی این فرصت و لیاقت رو نمی‌ده که بتونه در حق دیگران خوبی کنه... چه به داراش چه به نداراش». این خلاصه داستن فیلم تازه محمدرضا عرب است؛ فیلمی که پژمان بازغی و هانیه توسلی ایفاگر نقش‌های اصلی آن هستند. فیلمنامه‌نویس کار هم علیرضا طالب‌زاده است که پیش‌تر مجموعه «صاحب‌دلان» به قلم او روی آنتن رفته است.
خاک و آتش (مهدی صباغ‌زاده)
حضور فریبرز عرب‌نیا و میترا حجار در برابر هم آن هم در یک فیلم تاریخی به خودی‌خود کنجکاوی برانگیز است اما ثقیل است اگر از کارگردان این فیلم توقع یک پدیده را داشته باشیم. داستان فیلم مربوط به 90 سال پیش و ورود نیروهای انگلیسی به ایران است و از این نظر می‌تواند داستانی متفاوت برای مخاطب داشته باشد.
جدایی نادر از سیمین (اصغر فرهادی)
پس از «درباره الی...» انتظارها از فرهادی بشدت بالا رفته است چه اینکه فیلم تازه او نیز مانند فیلم قبلی نظر هیات انتخاب جشنواره فیلم برلین و فجر را توامان به خود جلب کرده است و می‌توان در حد یک شگفتی دیگر از آن انتظار داشت. حضور بازیگرانی چون شهاب حسینی، پیمان معادی، مریلا زارعی و لیلا حاتمی در فیلم از برگ‌برنده‌های آن محسوب می‌شود.
گزارش یک جشن (ابراهیم حاتمی‌کیا)
فقط مواجهه با یک «آژانس شیشه‌ای» دیگر می‌تواند کنجکاوی‌ها برای مواجهه با فیلم تازه حاتمی‌کیا را ختم به خیر کند؛ چرا که نه فقط حضور رضا کیانیان در فیلم که موقعیت و خلاصه داستان منتشر شده از فیلم خبر از اثر جنجالی دیگری از این کارگردان همیشه محبوب می‌دهد. فیلم درباره یک آژانس ازدواج با مدیریت زنی میانسال است که ماموری با حکم برای تعطیلی‌آن آمده‌است.
آقایوسف (علی رفیعی)
اگر اهل تئاتر باشید که دکتر رفیعی نیاز به معرفی ندارد. در سینما هم اگر شانس تماشای فیلم «ماهی‌ها عشق می‌شوند» را داشته‌اید به این بسنده می‌کنیم که این دومین تجربه کارگردانی کارگردان آن فیلم است. به این نکات بازی مهدی هاشمی را هم اضافه کنید که امسال حضوری پررنگ در جشنواره داشته و از شانس‌های اصلی سیمرغ محسوب می‌شود.
ورود آقایان ممنوع (رامبد جوان)
«پسر آدم، دختر حوا» بهترین دلیل برای امیدواری به فیلم تازه رامبد جوان است بويژه که این یکی فیلمنامه‌اش به قلم پیمان قاسمخانی است. بازی رضا عطاران را هم به فهرست اضافه کنید تا مطمئن باشید از تماشای این فیلم پشیمان نخواهید شد. شاید جالب باشد بدانید پیش از جوان بنا بود مرضیه برومند این فیلم را مقابل دوربین ببرد که نشد!
سیزده 59 (سامان سالور)
وقتی یک کارگردان جوان، با تجربه ساخت فیلم‌های جشنواره‌ای سوژه‌ای مرتبط با دفاع مقدس در دست می‌گیرد و از بازیگر نام‌آشنایی چون پرویز پرستویی برای ایفای نقش اصلی کمک می‌گیرد خودبه‌خود برای جذابیت حاصل کار توجه‌برانگیز است. فرهاد اصلانی و صابر ابر هم از چهره‌های مطرح فیلم هستند. در خلاصه داستان فیلم آمده است: «ساکنان دریا پس از مدتی دیگر صدای امواج را نمی‌شوند...».
پایان‌نامه (حامد کلاهداری)
از فیلم‌هایی است که تا به اینجا بیش از متن به دلیل حاشیه‌هایش خبرساز شده است. داستان فیلم در گیرودار حوادث پس از انتخابات ریاست‌جمهوری می‌گذرد و از این نظر حساسیت‌هایی را به‌وجود آورده است و کلاهداری که با دومین تجربه کارگردانی خود پس از «شکلات داغ» دومین حضور در جشنواره فیلم فجر را هم تجربه می‌کند به عقیده برخی می‌تواند یکی از شانس‌های جوایز اصلی باشد.
جرم (مسعود کیمیایی)
نام مسعود کیمیایی بهترین بهانه برای تماشای یک فیلم است؛ هرقدر هم که از فیلم‌های اخیرش دل خوشی نداشته باشی باز هم او خالق «قیصر» است. داستان منتشر شده از فیلم «جرم» خبر از ادامه مسیر کیمیایی در فضای مطلوب خود را دارد و احتمالا باز هم باید منتظر مواجهه چند رفیق خسته باشیم. حضور حامد بهداد در این فیلم از جذابیت‌های آن محسوب می‌شود.
سعادت‌آباد (مازیار میری)
فیلم یکی از پرستاره‌ترین آثار جشنواره امسال است؛ حسین یاری، حامد بهداد، مهناز افشار، لیلا حاتمی، هنگامه قاضیانی و امیر آقایی از بازیگران این فیلم هستند که داستان آن در یک میهمانی خانوادگی می‌گذرد. میری ساخت فیلم‌هایی چون «به آهستگی»، «پاداش سکوت»، «کتاب قانون» و... را در کارنامه کاری خود دارد.
جعبه سیاه 11 سپتامبر (محمدرضا اسلاملو)
مستندساز کهنه‌کار ایرانی تصمیم می‌گیرد با حضور خبرنگار فرانسوی فیلم مستندی راجع به 11 سپتامبر بسازد و این خط سیر بهترین بهانه برای تبدیل یک اثر مستند به داستانی است. این فیلم با توجه به مضمون جنجالی‌اش می‌تواند حاشیه‌ساز شود چون قرار است ناگفته‌هایی درباره 11 سپتامبر را رو کند.
برف روی شیروانی داغ (محمدهادی کریمی)
پس از «امشب شب مهتابه» نمی‌توان امید زیادی به حاصل تجربه تازه محمدهادی کریمی داشت اما این‌بار ترکیب بازیگران و خبرهایی که درباره کیفیت داستان فیلم منتشر شده‌است تا حدودی خبر از تفاوت فضای این فیلم با فیلم قبلی کارگردان دارد.
گلوگاه (محمدابراهیم معیری)
فیلم درباره تلاش‌های کارگران شهر گلوگاه است که در زمینه نصب دکل‌های برق فعالیت می‌کنند. هادی دیباجی، کامران تفتی، لادن مستوفی و سیامک اطلسی از بازیگران اصلی فیلم هستند و برای لذت بردن از آن باید امیدوار بود شباهت چندانی با «کتونی سفید» فیلم قبلی معیری نداشته باشد.
گلوگاه شیطان (حمید بهمنی)
کارگردان فیلم جزو کارگردانان گزیده‌کار سینماست که 2 سال پیش از این با فیلم «آن مرد آمد» حضور در جشنواره را تجربه کرد؛ حضوری که البته توجهی برنیانگیخت. «گلوگاه شیطان» بازگشتی قابل توجه به سینمای داستانگوی جنگ محسوب می‌شود که نه صرفا درباره جنگ که از وقایع جنگ سخن می‌گوید و در صورت توفیق می‌تواند آغازگر جریانی نو در این حوزه باشد.