این پایان دهه‌ها طنین «رئیس‌جمهور مادام‌العمر» حسنی مبارک است. یک طنین پایدار از عصبانیت، سازماندهی شده و تمرین شده با تجارب باستانی هنر جنگ خیابانی. و اینک باشگاه‌های فوتبال مملکت مصر!
طی هفته گذشته هواداران باشگاهی در هیبتی نظامی که «اولترا»ها خوانده می‌شوند، تجربه گران سالیان را به منصه ظهور گذاشتند. پنجشنبه قبل فدراسیون فوتبال مصر اعلام کرد بهتر است تمام مسابقات لیگ در سراسر کشور را تعطیل کند بلکه اینگونه باشگاه‌های فوتبال از غائله انقلاب دور بمانند اما واضح است که این کار بسیار کم‌اثر بود و بسیار بسیار دیر.حتی بدون برگزاری مسابقات، اتحادیه‌های هواداران فوتبال در خط مقدم و مرکز سازماندهی همه‌گونه عملیات اعتراضی بودند؛ از کمیته‌های همسایگی که امنیت را در مناطق مختلف برقرار می‌کنند تا مواجهه مستقیم با پلیس حکومت مبارک... .«علاءعبدالفتح» یکی از وبلاگ‌نویس‌های قهار مصری در گفت‌وگویی با شبکه الجزیره می‌گوید: «در این لحظات اولتراها بیش از هر گروه سیاسی دیگری در این عرصه نقش دارند».و بعد علاء به شوخی می‌افزاید: «شاید بهتر باشد اولتراها بر کشور حکومت کنند». مشارکت باشگاه‌ها در انقلاب تنها به دخالت هواداران ورزشي محدود نمی‌شود. ورود باشگاه‌های فوتبال به عرصه سیاسی می‌تواند به معنای ورود فقر و محرومیت به جنبش هم باشد که این توده‌های عظیمی از جوانان مصر را نمایندگی می‌کند، جوانانی که جز فقر و فوتبال، دلمشغولی دیگری در زندگی ندارند. «جیمز دورسی» نویسنده فوتبال پیش‌تر نوشته بود: «مشارکت هواداران سازماندهی شده فوتبال در تظاهرات ضددولتی مصر می‌تواند به معنای کابوس هر دولت عربی باشد. فوتبال و اسلام، یک بنیان مهارناپذیر را در خاورمیانه می‌سازد، منطقه‌ای که در اشغال رژیم‌های «عربی» است که قائل به کنترل تمام فضاهای اجتماعی هستند تا بلکه هرگونه خشم و تحرکی را سرکوب کنند».یکشنبه گذشته پیش‌بینی دورسی زمانی محقق شد که دولت لیبی از بیم آینده‌ای شبیه مصر حکم به تعطیلی تمام مسابقات فوتبال توسط فدراسیون مربوط داد. منابع دولتی می‌گفتند این کار به خاطر احتمال سرایت تظاهرات مصر از مرزهای مشترک با لیبی انجام گرفته است. ترس لیبی از این بود که مبادا فوتبال بتواند زمینه‌ای شود برای آنکه جنگ بر ضد مبارک تبدیل به جنگی بر ضد دشمن دیروز و دوست امروز ایالت متحده، معمر قذافی شود. نقش انقلابي باشگاه‌های فوتبال مصر ممکن است موجب تعجب ما شود اما تنها در صورتی که ندانیم باشگاه‌های فوتبال در سرزمین اهرام از چه تاریخچه‌ای برخوردارند. برای بیش از یک قرن، باشگاه‌ها جایی بوده‌اند برای هلهله سر دادن در کنار سازماندهی آرام راهپیمایی مشترک ضدحکومتی. محبوب‌ترین تیم مصر «الاهلی» باشگاهش را از سال 1907 به‌عنوان مکانی برای سازماندهی مقاومت ملی علیه حکومت استعماری بریتانیا به یادگار دارد. حتی واژه «الاهلی» (به معنای بومی) گرته‌برداری مصری‌ها از کلمه انگلیسی «National» بود برای نامگذاری مقاومت سیاسی غیرمسالمت‌آمیزشان مقابل استعمار. الاهلی همواره تیمی بوده با سیاسی‌ترین هواداران ممکن و همچنین تیمی بوده که به بازیکنانش اجازه می‌داد در زمین بازی و حتی به‌رغم ممانعت مستقیم فیفا، به اظهارنظر سیاسی بپردازند. پس تصادفی نیست که ستاره الاهلی محمد ابوتریکه به لقب حشاشین خندان مفتخر می‌شود (لقبی که به مبارزان فدایی مسلمان در جنگ‌های صلیبی بیت‌المقدس اطلاق می‌شد). او همان کسی است که در حرکتی مشهور در 2008 (که تصویر آن توسط Google فیلتر شده است) پیراهنش را پس از گل بالا زد تا زیر آن جمله «همدردی با غزه» هویدا شود (در روزهایی که مردم غزه زیر آتش بی‌رحمانه صهیونیست‌ها بودند). البته امروز هزاران نفر در خیابان‌های مصر حضور دارند که ارتباطی با اولتراهای الاهلی یا هیچ باشگاه دیگری در مصر ندارند ولی باشگاه‌های فوتبال چه در اروپا و چه در آفریقا، آسیا یا خاورمیانه تاریخچه‌ای طول و دراز به‌عنوان محل بروز خشم و عصبانیت کانالیزه شده دارند. گاهی این احساسات به سوی عاقبتی بیمارگونه نظیر هولیگانیسم‌نژادپرست (در ایتالیا و انگلیس) منتهی می‌شود یا حتی به‌عنوان ابزاری برای پاکسازی قومی طی جنگ بالکان در یوگسلاوی اما گاهی هم مثل ساحل‌عاج این ابزاری است برای بازگشت به اتحاد در غوغای جنگ خونین داخلی اما حتی ورای هر دوی این رویکردها، باشگاه‌های فوتبال مطمئن‌ترین مجرایی هستند که مردم می‌توانند سیل احساسات‌شان را در آنها تخلیه کنند. امروز در مصر باشگاه‌ها در متن چیدمان غنی مقاومت قرار دارند. آنها به‌عنوان نمونه‌ای قابل بحث از ظرفیت ورزش برای گردهم آوردن مردم مطرح هستند. یکی از اعضای ناشناخته حزب حاکم مبارک چهارشنبه گذشته به روزنامه دولتی «الاهرام» گفته بود: «آنچه ما در خیابان‌ها دیدیم... تنها اعضای اخوان‌المسلمین یا علاقه‌مندان آنها نبودند بلکه طیف وسیعی از مصری‌ها را شامل می‌شد. از جمله مصری‌هایی که عادت داشتیم آنها را در حال حمایت تیم ملی فوتبال مصر ببینیم. نمایش خشم آنها کم‌نظیر بود و این باید مورد اصلاح قرار بگیرد». عجبا که این مقام حکومتی ترحم‌برانگیز با احساس دریافت حقیقت چالشی بزرگ در خیابان‌ها حالا صادقانه به خیال خود به دنبال اصلاح این حرکت است! ادواردو گالئانو، مولف بزرگ اروگوئه‌ای کتاب «فوتبال در آفتاب و سایه» در زمان و مکانی متفاوت از ما می‌نویسد: «دیکتاتوری ترس پایان یافته است.» و درباره وضع امروز مصر هرگز نمی‌توان جمله‌ای درست‌تر از این بیان کرد.
توضیح
* مؤلف کتاب افشاگرانه «ورزش‌های بد: چگونه مالکان، ورزش‌هایی را که به آنها عشق می‌ورزیم اداره می‌کنند!» که اخیرا نیز مستند «نه فقط یک بازی»
را ساخته است.
* او این یادداشت را دیروز چهارم فوریه 2011 در ستون هفتگی‌اش در سایت edge sports.com قرار داد که متاسفانه همکار عزیزمان «حمیدرضا صدر» به سیاق یادداشت‌ها و اظهارنظرهای اخیر خود آن را عینا بدون هیچ اشاره‌ای به اسم نویسنده و منبع مقاله، مبنای یادداشت خود با عنوان «طرفداران فوتبال مصر در صف اول مبارزه با حسنی مبارک» قرار داده است که این رفتار از مولف کتاب نفیس «روزی روزگاری فوتبال» بعید است. با این حال جای امیدواری است که آقای صدر بالاخره پس از مدت‌ها به یک رویکرد و تحلیل درست در مقاله‌‌هایشان رسیده‌اند و بالاخره دست از حمایت بی‌‌چون و چرا از اصول و قواعد آنگلوساکسون فوتبال برداشته‌اند، حتی اگر تیتر و متن مقاله‌شان درواقع یک ترجمه آراسته شده از یادداشت «دیو زیرین» باشد.