گروه فرهنگی:
سینمای ایران در دهه اخیر، جدا از همه مشکلات ریز و درشتش، دچارآفتی شده که هنوز از آن رنج می‌برد؛ «قاچاق فیلم». اگرچه سایه این پدیده شوم از دهه 60 بر سینمای ما بوده، اما در دهه اخیر و با رشد تکنولوژی، کار حتی به جایی رسید که فیلم‌ها همزمان با اکران قاچاق می‌شدند. سال 85 در کنار همه تدابیر، ستاد مبارزه با قاچاق محصولات سمعی و بصری شکل گرفت. مهم‌ترین خروجی این ستاد تغییر رویکرد شبکه نمایش خانگی بود.
قصه شبکه نمایش
پیگیران سینما به خاطر دارند که سال85 قیمت CD فیلم‌ها به 4 هزارتومان هم رسید یعنی بیشتر از بهای بلیت سینما. از طرفی میزان فروش فیلم‌ها در ویدئو‌کلوب‌ها به مراتب پایین‌تر از سینما بود. وقتی ستاد مبارزه با قاچاق محصولات سمعی و بصری تشکیل شد، مهم‌ترین تصمیم این بود که قیمت فیلم‌های شبکه نمایش به هزار تومان کاهش یابد یعنی درست به قیمت CD فیلم‌های قاچاق شد.کم‌کم فعالیت موسسات ویدئورسانه هم بیشتر و روز به روز بر تعداد آنها افزوده شد به گونه‌ای که امروز نزدیک به 20 موسسه مشغول فعالیت هستند. چیزی نگذشت که بساط سی‌دی‌های قاچاق با این تدبیر و راهکارهای دیگر برچیده شد و اهالی سینما نفس راحتی کشیدند؛ این یک روی ماجرا. روی دیگر ماجرا این بود که تولیدکنندگان فیلم‌های سینمایی، علاوه بر اینکه خیالشان از بابت قاچاق فیلم و ضررهای احتمالی راحت شد، هزینه تولید فیلم‌شان را هم از موسسه ویدئورسانه پیشا‌پیش دریافت می‌کردند و دیگر نگران مسائل اکران و پس از اکران نبودند. گو اینکه این روزها فیلم بلافاصله پس از اکران وارد شبکه نمایش خانگی می‌شود. این درحالی است که هنوز زمان چندانی از سروصداهای پیرامون فیلم در رسانه‌ها نگذشته و فضا برای ارائه محصول آماده است.
مسیر معکوس
این روزها اما قصه به شکلی دیگردرحال رقم خوردن است. مسیری که سینمای ایران در آن گام نهاده بود و به سلامت درحال حرکت در آن بود، بار دیگر به خاطر بی‌تدبیری می‌رود دستخوش حوادث تلخ روزهای نه چندان دور شود. صحبت از افزایش قیمت محصولات سینمایی در شبکه نمایش‌خانگی است. نیازی به محاسبات پیچیده نیست، اما طبق گفته رسمی‌ترین مسؤول، اثرات این تصمیم خیلی زود هویدا شده و زنگ خطر، دوباره برای سینمای ایران به صدا در‌آمده است. محمدرضا عباسیان، دبیر ستاد مبارزه با قاچاق محصولات سمعی و بصری چندی پیش در نشست خبری‌اش با خبر‌نگاران این واقعیت تلخ را متذکر شد و چند روز بعد در دیدار با مدیرکل تعزیرات حکومتی استان تهران، خواستار جلوگیری از افزایش قیمت مواد اولیه تولیدات نمایش خانگی شد.
بدعتی ناگوار
«قهوه تلخ» با همه محاسنی که برای شبکه نمایش خانگی دارد (محاسن و البته معایب سریال‌های شبکه نمایش، از جمله قهوه تلخ در جای خود باید بررسی شود) آغازگر جریانی شد که به‌زعم کارشناسان آفت شبکه نمایش خواهد شد. چند ماه پس از این سریال بود که به یک‌باره برخی موسسات ویدئورسانه اقدام به افزایش قیمت سی‌دی‌های خود کردند.
قیمت واقعی یا کاذب؟
شاید گفته شود رشد یک‌باره قیمت‌ها نتیجه افزایش مواد اولیه تولید است. این گزینه شاید درباره موسسات خصوصی درست باشد، اما در حال حاضر غالب موسسات ویدئورسانه یارانه‌های حمایتی از وزارت ارشاد دریافت می‌کنند و اصولا یکی از وظایف دفتر همکاری‌های سمعی و بصری و نمایش‌خانگی این وزارتخانه حمایت مادی و معنوی از موسسات است. ضمن اینکه با یک حساب سرانگشتی به آسانی می‌توان دریافت قیمت نهایی سی‌دی‌ها به مراتب کمتر از قیمت فروش آنهاست.
اصل ماجرا چیست؟
حتما دقت کرده‌اید در فرمت جدید، فیلم‌ها یا به صورت 3 سی‌دی و یا DVD عرضه می‌شوند. احتمالا اگر دلیل افزایش قیمت را از فروشندگان بپرسید این تغییر فرمت را علت آن عنوان می‌کنند. در نگاه اول همه چیز طبیعی است؛ محصول بیشتر، قیمت بیشتر. اما می‌ماند یک سوال؛ برای مخاطب عام دیدن پشت‌صحنه فیلم و یکسری گفت‌وگوی عوامل چه ضرورتی دارد؟ چرا باید برای محصول اضافه، هزینه کند؟ اصلا مگر قبلا پشت صحنه فیلم‌ها ضمیمه فیلم نمی‌شد؟ مگر دیدن رایگان پشت‌صحنه فیلم حق طبیعی مخاطب نیست؟ شاید هم دیگر امکانات جانبی بهانه افزایش قیمت‌ها باشد؛ مواردی مثل جایزه. کاری که سریال «قهوه تلخ» کرد و جواب هم گرفت اما واقعا چند درصد از مخاطبان برای جایزه فیلم می‌خرند؟ مگر قبلا سی‌دی‌ها جوایز آنچنانی داشتند؟ اگر فاکتورهایی مثل جایزه و امکانات جانبی باعث بالا رفتن آمار فروش می‌شد، چرا از همین حالا افت شبکه نمایش محسوس است؟ و چرا فروش محصولات، قبلا بیشتر بود؟
خود را فریب ندهیم
در شرایطی که سینمای ما به هزار و یک دلیل از شرایط بد اکران رنج می‌برد، شبکه نمایش‌خانگی رمق تازه‌ای به محصولات سینمایی داده که متاسفانه با طمع‌ورزی برخی موسسات، این فرصت در حال از دست رفتن است. اگر صادق باشیم باید اذعان کنیم برخی مسؤولان موسسات ویدئورسانه به طمع سود بیشتر دوباره سینما را دچار آفتی می‌کنند که سال‌ها از دست آن در رنج بود. جای هیچ تردیدی نیست که این بی‌تدبیری‌ها دوباره راه نفوذ آفت خانمانسوز قاچاق را باز می‌کند، کما اینکه هفته گذشته نخستین ثمرش را شاهد بودیم. فیلم «ملک سلیمان» نخستین قربانی این زیاده‌خواهی‌ها بود که خوشبختانه خیلی زود جلوی قاچاق آن گرفته شد. و از همه مهم‌تر چرا مخاطب باید بهایی را پرداخت کند که همه می‌دانیم به مراتب بیش از قیمت واقعی آن است. این دزدی در روز روشن نیست؟! آن هم از مخاطبی که دوست دارد، خوراک فرهنگی‌اش محصولات وطنی باشد؛ اگرنه محصولات فرنگی با قیمت پایین‌تر هم دم دست هست. خود را فریب ندهیم.