امید صبوری:
قطار جشنواره فیلم فجر همچنان به پیش می‌رود و با پایان دومین روز از بیست و نهم دوره، بخش‌های مختلف جشنواره گرمای لازم را یافته و شور و حال در همه سالن‌های میزبان قابل مشاهده است. همه چیز تا به اینجا برای ثبت جشنواره‌ای خاطره‌انگیز فراهم بوده اما هنوز جای یک چیز خالی است؛ هنوز فیلم‌های اکران شده نتوانسته‌اند انتظارات پروار شده از فهرست آثار متقاضی حضور در جشنواره را برآورده کنند. هنوز همه در انتظار پدیده‌ای در مقیاس نام جشنواره‌ای که تا همینجا رکورددار حضور بیشترین آثار در بخش‌های مختلف است، بسر می‌برند؛ شاید براستی انتظار ما بیش از آنچه باید بالا رفته است!
یک معضل تکراری
به‌رغم جای خالی پدیده در 2 روز ابتدایی جشنواره اما نمی‌توان گرمای استقبال کم‌نظیر مخاطبان سینماهای مردمی جشنواره را در سرمای استخوان‌سوز بهمن‌ماه نادیده گرفت؛ اتفاقی که برخلاف دوره‌های قبلی جشنواره در سالن رسانه‌ها نیز قابل مشاهده است. برج میلاد از همین روزهای ابتدایی مملو از هنرمندان و اهالی رسانه است و خبری از رکود روزهای آغازین جشنواره‌های گذشته نیست. سینماهای مردمی هم مثل روز اول جشنواره، در روز دوم نیز شاهد استقبال علاقه‌مندان سینما بود. مدير سينما ماندانا در این زمینه معتقد است: استقبال مردم از جشنواره نسبت به سال گذشته بسيار بيشتر است و به‌نظرم دليل آن اين است كه تنوع بالايي در فيلم‌هاي جشنواره داريم و در سال‌هاي گذشته تا اين حد تنوع نداشتيم. محمدقاصد اشرفي ضمن بیان این مطلب به نکته جالب توجهی هم اشاره می‌کند: روز اول يك مورد تغيير در برنامه داشتيم كه اميدوارم اين موضوع ديگر تكرار نشود چون براي ما مديران سالن مشكلات زيادي به‌وجود مي‌آورد. وي تصريح كرد: مخاطبان با انتخاب فيلم‌ها به سالن مي‌آيند و وقتي فيلم تغيير مي‌كند، اين موضوع مخاطبان را ناراحت مي‌كند و اين مساله موجب ايجاد مشكلاتي براي مديران سالن مي‌شود. اشرفي گفت: 29 سال است كه جشنواره فيلم فجر برپا مي‌شود و ما هنوز در برگزاري آن شاهد مشكلاتي هستيم و اين موضوع نشانه بي‌دقتي در برگزاري جشنواره است و اميد مي‌رود با تلاش در رفع اين مشكلات، بتوانيم خدمات بهتري به مخاطبان عرضه كنيم و جشنواره بهتري داشته باشيم.
قول دبیر به عکاسان
کاخ جشنواره هم این روزها شاهد آمد و شد اهالی رسانه و سینماست. اکران فیلم‌ها غالبا با استقبال همراه است و در اکثر مواقع سالن اصلی مملو از جمعیت می‌شود. در این بین عدم صدور اجازه ورود به سالن اصلی حین اکران فیلم به عکاسان که پوشش تصویری اتفاقات جشنواره را عهده‌دار هستند حاشیه‌هایی در پی داشت. بنا بر گزارش مهر، در دومین روز برگزاری جشنواره بین‌المللی فیلم فجر عکاسان خبرگزاری‌ها و رسانه‌های مختلف از اینکه نمی‌توانند زمان نمایش فیلم‌ها در سالن برج میلاد باشند گلایه کردند. عکاسان که با کارت‌هایشان فقط می‌توانند مراسم را پوشش دهند گلایه و انتقادشان را با مهدی مسعودشاهی، دبیر جشنواره مطرح کردند. با توجه به برنامه‌ریزی‌های انجام شده تعداد کارت‌هایی که صادر شده پاسخگوی عکاسان نیست و اگر آنها بخواهند وارد سالن شوند ظرفیت سالن پرمی‌شود، البته به نظر می‌رسد مسعودشاهی به عکاسان قول داده آنها بتوانند در سئانس‌های خلوت سینمای مرکز همایش‌های برج میلاد در سالن باشند.
خاطرات یک یوسف
با وجود این حاشیه‌ها اما نشست‌های خبری جشنواره همچنان آرام و بی‌اتفاق برگزار می‌شود. در دومین روز جشنواره نخستین نشست خبری مربوط به فیلم «آقایوسف» به کارگردانی دکتر علی رفیعی بود؛ فیلمی که به‌واسطه تجربه اول این کارگردان (ماهی‌ها عاشق می‌شوند) بسیاری امیدوار تماشای آن بودند اما به‌رغم امتیازات فراوان نتوانست اتفاق ویژه جشنواره را رقم بزند. رفیعی که در نشست فیلم «آقایوسف» به همراه مهدی هاشمی، ستاره اسکندری، لیلا بلوکات، شاهرخ فروتنیان (بازیگران) و مرتضی متولی (تهیه‌کننده) حضور یافته بود، درباره شکل‌گیری ایده اولیه این فیلم گفت: من خودم یک آقایوسف در خانه‌ام داشتم که جرقه اولیه این فیلم شد و خیلی از وقایع و اتفاقات فیلم را هم از دل حرف‌های او با خودم بیرون آوردم. مهدی هاشمی، بازیگر نقش یوسف نیز درباره آشنایی و نحوه گزینش خود برای این نقش گفت: زمانی که بسیار جوان بودم دکتر رفیعی تازه از پاریس بازگشته بودند و برای یکی از تئاترهایشان مرا برای نقش ناصرالدین شاه جوان انتخاب کردند. در همان زمان هم من از طرح،
اجرا‌ها و بازی‌های مدرن وی نسبت به آن زمان شگفت‌زده می‌شدم. اکنون بعد از گذشت نزدیک به 40- 30 سال همکاری با ایشان متوجه شدم علی رفیعی علاوه بر نوستالژی خاص، مدرن بودن را حفظ کرده است. مهدی هاشمی درباره جنس بازی‌اش در آقایوسف گفت: این شخصیت اصلا شخصیت ایستایی نیست. من در همکاری‌های گذشته با دکتر رفیعی زبان جسم را فراگرفتم اما در این نقش زبان شاعرانه جسمم را شناختم و در واقع در درونم پیدایش کردم. گاهی برخی از کارگردان‌ها جنبه‌های مبتذل یک بازیگر را کشف و نمودار می‌کنند اما رفیعی در این نقش جنبه‌های عالی هر فرد را برایش بازیافت. مرتضی متولی، تهیه‌کننده این فیلم نیز گفت: این پروژه پیش از من شروع شده و نزدیک به یک‌سال زمان را طی کرده بود اما به هر دلیلی همکاری با آن گروه ادامه پیدا نکرد و رفیعی به من پیشنهاد داد در سمت تهیه‌کننده با گروه همراه شوم. این پیشنهاد برایم وسوسه‌انگیز بود. افراد زیادی گفتند رفیعی وسواس بیش از حد دارد و کار کردن با وی مشکل است اما پذیرفتم و به چشم خود دیدم که هیچ‌کدام از این حرف‌ها صحت نداشت.
فیلمسازی ذهنی
نشست پرسش و پاسخ فیلم «برف روی شیروانی داغ» با حضور محمدهادی کریمی (نویسنده و کارگردان)، فرخ نعمتی (بازیگر)، امیرحسین آرمان (بازیگر)، حسن کریمی (مدیر فیلمبرداری)، شاهین شجری‌کهن (منتقد)، آنا نعمتی (بازیگر) و خاطره اسدی (بازیگر) دومین نشست رسانه‌ای روز دوم بود. در ابتدای این نشست، محمدهادی کریمی درباره ویژگی‌های فیلم گفت: این فیلم در مقایسه با دیگر کارهایم یک مقدار شخصی‌تر بود؛ فیلمی که دغدغه ذهنی من بود و به نوعی فیلم بی‌ملاحظه‌تری بود. البته در نهایت قصد ما ساخت یک فیلم سینمایی قابل قبول بود. فرخ نعمتی نیز درباره دلیل حضورش در این فیلم گفت: نقش بسیار زیبا نوشته شده بود و شاید بیشترین دلیل حضور من در این فیلم، به دلیل نوع صدایم بود. آنا نعمتی هم گفت: به نظر من این فیلم بسیار هوشمندانه ساخته شده و آقای کریمی بسیار باصراحت قصه را روایت کرده است. حقیقتا از دیدن فیلم لذت بردم. وی افزود: همیشه در بازی‌هایم به دنبال نقش‌های متفاوت می‌گردم و خوشحالم که بازی در این فیلم این فرصت را به من داد. خاطره اسدی دیگر بازیگر این فیلم نیز گفت: روزی که فیلمنامه را خواندم متوجه شدم که این کار بسیار متفاوت است و نقش را هم بسیار دوست داشتم و سعی کردم تا حد ممکن درست بازی کنم، ضمن آنکه هدایت و کنترل محمدهادی کریمی در بازی من تاثیر زیادی داشت. امیرحسین آرمان نیز در ادامه افزود: من این فیلم را حدیث نفس دیدم و تمام شخصیت‌های این فیلم نماینده اقشار جامعه هستند. در کل سادگی شخصیتی که به من سپرده شده بود، دوست داشتم و امیدوارم فیلم ارتباط خوبی با مخاطب برقرار کرده باشد.
تحلیل درست مسائل جهان
نشست نقد و بررسی فیلم سینمایی «جعبه‌سیاه» هم با حضور محمدرضا اسلاملو کارگردان، شفیع آقامحمدیان تهیه‌کننده، محمد طیب و علیرضا بهنام نویسنده، تیه‌ری میسون بازیگر و پژوهشگر، امیر معقولی مدیر فیلمبرداری، احمد کلانتری صدابردار، حامد محسن‌پور تدوینگر و محمود گبرلو مدیر نشست در سالن کنفرانس برج میلاد برگزار شد. در ابتدای این نشست، آقامحمدیان درباره عواملی که سبب ساخت این اثر شد، گفت: زحمت اصلی کار را آقای اسلامی کشیدند و همکاری من با وی در حد گفتن خسته نباشید بوده است. آقامحمدیان ادامه داد: در میان تولیدات آینده مرکز گسترش 5 فیلم سیاسی دیگر نهفته است و در تلاش هستیم این مستندات سیاسی برای جشنواره سینما حقیقت سال آینده آماده شوند. به گفته وی، مرکز گسترش در طول تاریخ خود برای نخستین‌بار توانسته در طول یک سال، 16 مستند سیاسی به تولید برساند. در ادامه این نشست، اسلاملو کارگردان بیان کرد: در این فیلم 2 نسل سینمادوست و سینماگر همکاری داشته‌اند زیرا افرادی مانند احمد کلانتری و جوانانی مانند «طیب» و «بهنام» در میان عوامل فیلم حضور داشتند. همچنین کلانتری، صدابردار با بیان اینکه موضوع فیلم و واقعیت‌های آن سبب تعجب وی شده‌است، بیان کرد: تعجب من به این دلیل است که چرا بسیاری از این جریانات را تاکنون نشنیده بودم و زمانی که واقعیت‌ها بر من مشخص شد، کار را با جان و دل به انجام رساندم. میسون، بازیگر این اثر نیز عنوان کرد: من با آقای اسلاملو در بیروت آشنا شدم و باید بگویم در زمان فیلمبرداری نگاه و جهان‌بینی من نسبت به سینما و بسیاری از واقعیت‌های جهان تغییر کرد و البته مشکل است که مضمون فیلمی اینگونه را به یک جمعیت عظیم در جهان تفهیم کرد. در ادامه بهنام، یکی از نویسندگان این فیلم به ویژگی اصلی «جعبه‌سیاه» اشاره کرد و گفت: همه عوامل فیلم بر یک مساله یعنی نقش ایرانی‌ها در آخرالزمان اتفاق‌نظر داشتند. در پایان اسلاملو عنوان کرد: قصد من از ساخت «جعبه‌سیاه» این بود که بگویم پشت‌پرده 11 سپتامبر حرف‌های دیگری هم بوده که کسی به آن نپرداخته است، بنابراین وظیفه ما ایرانی‌هاست که تجزیه و تحلیل درستی نسبت به این مسائل داشته باشیم.
یک همایش راهبردی
یکی از مهم‌ترین رویدادهای دومین روز جشنواره بیست و نهم، آغاز به کار رسمی همایش «هالیوودیسم و سینما» بود؛ همایشی که با دعوت از 26 چهره سینمایی- رسانه‌ای فرصتی را فراهم آورد تا در حاشیه برگزاری جشنواره فیلم فجر به بررسی سیطره و نفوذ صهیونیسم در هالیوود و به تبع سایه سنگین آن بر سینمای جهان پرداخته شود. در این همایش که با پیگیری‌های نادر طالب‌زاده به سرانجام رسیده است چهره‌هایی از کشورهای یونان، کانادا، سریلانکا، ترکیه، بیروت، فرانسه، آمریکا، سوییس، بلغارستان، اوکراین، ایتالیا، سودان، رومانی، نروژ و عراق حضور دارند. روز یکشنبه و در اولین روز از این همایش در 2 نشست جداگانه صبح و عصر این صاحبنظران به ارائه دیدگاه‌های خود درباره رابطه صهیونیسم و سینمای آمریکا پرداختند. در ادامه برنامه‌های این همایش نیز بازدید‌های ویژه از مناطق مختلف شهر تهران برای مدعوین گنجانده شده که از اصلی‌ترین این مراکز لانه جاسوسی و موزه شهدا خواهد بود.
طالب‌زاده: همایش «هالیوودیسم و سینما» یک اتفاق بی‌سابقه است
نادر طالب‌زاده اصلی‌ترین چهره داخلی همایش «هالیوودیسم و سینما» محسوب می‌شود؛ فیلمساز و پژوهشگری که مطالعات و پیگیری‌های تحسین‌برانگیزی در زمینه رابطه هالیوود و جریان رسانه‌ای دنیا به صهیونیسم داشته است. پیگیری‌های او سرانجام یکی از ویژه‌ترین بخش‌های جشنواره بیست و نهم را اجرایی کرده است. طالب‌زاده در این زمینه به «وطن امروز» می‌گوید: برگزاری نشست «هالیوودیسم و سینما» از این منظر که میهمانان خارجی جشنواره فیلم فجر هر سال صرفا «میهمان» بوده‌اند، حرکتی بی‌سابقه محسوب می‌شود. وی در تشریح تفاوت ماهوی این دوره جشنواره با دوره‌های گذشته می‌افزاید: امسال برای نخستین‌بار کارشناسان و سینماگرانی به جشنواره دعوت شده‌اند که در بحث‌های تئوریک و سیاسی با ایران هم‌نظر بوده و نسبت به پدیده‌ای به نام هالیوود موضع مشخص داشته‌اند. این حرکت حتی در سطح جهانی نیز حرکتی بی‌سابقه محسوب می‌شود و این گام اول در مسیری بلند است. نادر طالب‌زاده به نکته جالب توجه دیگری نیز اشاده دارد و می‌گوید: برگزاری همایش «هالیوودیسم و سینما» در جشنواره بیست و نهم فیلم فجر هم از 2 منظر اتفاقی بسیار مهم است؛ ابتدا اینکه از نظر تاریخی امروز در مقطعی هستیم که کشورهای بزرگ عربی تحولاتی بنیادین را تجربه می‌کنند. سرور و شادمانی این اتفاقات در سراسر جهان اسلام محسوس است و طبیعتا از طریق رسانه‌ها بازتاب دارد. نکته دوم اینکه سینما و رسانه در ایران به مرحله‌ای نزدیک شده که آمادگی همکاری و تولید مشترک با سینمای غرب را یافته است. این 2 نکته سبب می‌شود ما به نتایج این همایش در راستای جهانی شدن مباحث مطروحه در رسانه‌های جهان امیدوار باشیم. این مستندساز تصریح می‌کند: ما هرچه در داخل کشور و در میان خودمان فریاد بزنیم، صدایمان به جایی نخواهد رسید. فیلمسازانی هم که به نمایندگی از ما در سطح جهانی فرصت ظهور می‌یابند، به اجبار باید در راستای اهداف جهانی فیلم بسازند اما کسانی که می‌خواهند سیاست‌های ما را در سطح جهانی منعکس کنند نیاز به یک بستر مناسب برای فعالیت دارند که این کنفرانس می‌تواند اولین حرکت در راستای فراهم‌آوری این بستر محسوب شود. طالب‌زاده معتقد است: اگر مباحث مطرح شده از سوی مدعوین این نشست را هم مرور کنید متوجه این نکته خواهید شد که اصلی‌ترین دغدغه میهمانان پاسخ به سوال کلیدی «چه باید کرد؟» بوده است. برای یافتن پاسخ این سوال، بخش بین‌الملل جشنواره فجر امسال از حالت دکوراتیو خارج شده و حرکتی عملیاتی را آغاز کرده‌است. مطمئنا این حرکت در صورت استمرار می‌تواند در آینده نزدیک در قالب محافل گسترده‌تر و با حضور فیلمسازانی بنام در دیگر نقاط دنیا هم برگزار شود.