در شرایطی که بریتانیا درگیر انواع و اقسام چالشهای مالی و اقتصادی مثل بیکاری، تورم، کاهش رشد اقتصادی و نرخ بهره و امثال آن است، فوتبال انگلستان با ولخرجیهای جنونآمیز طی روز دوشنبه بیگانگی و جدایی خود از واقعیات اقتصادی جامعه را ثابت کرد.
باشگاههای فوتبال انگلستان در جریان نقل و انتقال و خرید بازیکنان جدید در ماه ژانویه که نیمی از آن فقط ظرف ۲۴ ساعت انجام شد، بیش از ۲۱۰ میلیون پوند هزینه کرده و رکورد بیشترین هزینه در بازار فوتبال انگلستان که با رقم ۱۷۵ میلیون پوند مربوط به سال ۲۰۰۸ بود را شکستند. 2 مورد از این نقل و انتقالها (انتقال تورس از لیورپول به چلسی و اندی کارول از نیوکاسل به لیورپول) رکوردی در باشگاههای بریتانیایی به شمار میرود. در فاصله چند ساعت در بعدازظهر روز دوشنبه، باشگاهی که سابقا خود را به احتیاط مالی و پرورش استعدادهای جوان و ارزانقیمت متعهد میدانست مثل بانکداری که در دوره رونق اقتصادی ولخرجی میکند سر کیسه را شل کرد.
باشگاه چلسی که اعلام کرد در سال گذشته تقریبا ۷۰ میلیون پوند ضرر کرده است در همان روز خود را آماده میکرد که برای خرید یک بازیکن جدید ۵۰ میلیون پوند بپردازد. آن همه وعده و وعید در مورد پرهیز از خرید و نقل و انتقالهای پرهزینه چه شد؟ فرناندو تورس، مهاجم اسپانیایی یکی از بهترین مهاجمان فوتبال جهان است. در سن ۲۶ سالگی او هنوز سالهای زیادی را در پیش رو دارد و همه به او حق میدهند که پس از مدتهای طولانی از بیثباتی در باشگاه لیورپول بخواهد این باشگاه را ترک کند. از آن طرف برای باشگاه چلسی نیز که در دوره اخیر به جای خرید بازیکنهای جدید پول فراوانی را صرف اخراج مربیان و پرداخت پاداش آنها کرده، خرید فرناندو تورس برای حفظ و بهبود موقعیت خود در لیگ برتر فوتبال انگلستان و لیگ قهرمانی باشگاههای اروپا کاملا منطقی به نظر میرسد. اما آن همه وعده و وعید درباره پرهیز از خرید و نقل و انتقالهای پرهزینه چه شد؟پیتر کنیون، مدیرعامل قبلی باشگاه چلسی زمانی وعده داده بود که تا سال ۲۰۱۰ خرج و دخل باشگاه را یکسان کند اما خبر مربوط به ضرر مالی هنگفت چلسی که روز دوشنبه اعلام شد، ثابت کرد که هنوز تا رسیدن به آن حالت فاصله زیادی باقی است.با توجه به نزدیک شدن زمان تصویب مقررات جدید یوفا که «بازی جوانمردانه اقتصادی» نام دارد و هدف آن متعادل کردن میزان خرید باشگاههای ثروتمند در مقابل درآمد آنهاست، قرار بود که باشگاههای بزرگ رفتار خود را تغییر دهند. ژانویه سال گذشته نیز باشگاه چلسی پس از اولین هزینه ۳۰ میلیون پوندی خود چنین مدعی شد که دوران جدید صرفهجویی آغاز شده و این باشگاه از این به بعد فقط به اندازه درآمدش هزینه خواهد کرد.طبق مقررات جدید که بزودی تصویب خواهد شد عدم تعادل در درآمد و هزینههای هر باشگاه به حذف آن تیم از رقابتهای اروپایی در سال ۲۰۱۵ منجر خواهد شد و مسلما هیچ باشگاهی در انگلستان نمیخواهد چنین هزینهای را بپردازد. با توجه به اینکه درآمد چلسی از قراردادهای تجاری و تبلیغاتی تقریبا به حد خود رسیده است و محل دیگری برای کسب درآمد در افق دیده نمیشود، رومن آبراموویچ، مالک باشگاه چلسی از کجا میخواهد این پول را بیاورد.
از میان همه باشگاههای بزرگ انگلستان فقط آرسنال و تاتنهام در حال حاضر واجد این شرایط هستند. بقیه باشگاههای بزرگ یا ثروتمند یعنی چلسی، منچسترسیتی، لیورپول و منچستریونایتد همگی در سال گذشته ضررهای مالی هنگفتی داشتند. باشگاه منچستریونایتد البته ممکن است مدعی شود که بخش عمده این ضرر به خاطر هزینه سنگین مربوط به بهره و نرخ تبادل ارزی است که این باشگاه در یک معامله بزرگ متحمل شده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند که این آخرین شانس باشگاههای بزرگ برای خریدهای پرهزینه است. صاحبان باشگاه منچسترسیتی میگویند که ۲۰۰ میلیون پوندی که از زمان خرید این باشگاه هزینه شده پایان یک برنامه 2 ساله برای تجدید قوای کلی باشگاه بوده است. زمانی که باشگاه منچسترسیتی نیز به جرگه بزرگان لیگ برتر بپیوندد از طریق کسب جایگاه بهتری در رقابتهای اروپایی خواهد توانست بخش عمده هزینههای خود را جبران کند. در آن حالت قراردادهای بزرگ حمایت مالی– تبلیغاتی و درآمدهای خرد و ریز دیگری نصیب این باشگاه خواهد شد. اما برای همه باشگاههای تراز اول اروپا کار به این سادگی نخواهد بود. طبق مقررات جدید اتحادیه فوتبال اروپا همه مبلغی که برای خرید یک بازیکن جدید پرداخت میشود باید در طول دوران بازی همان بازیکن برای باشگاه کسب و جبران شود. بنابراین برای باشگاهی مثل چلسی که برای خرید یک بازیکن جدید چک ۵۰ میلیون پوندی میکشد اینطور نخواهد بود که در پایان این فصل دفتر دخل و خرج را ببندد و دوباره از نو شروع کند. باشگاه چلسی فقط برای جبران هزینه خرید تورس باید سالانه ۱۰ میلیون پوند کسب و جبران کند.
در مورد فرناندو تورس و قرارداد 5 ساله او با چلسی باید اینطور حساب کرد که غیر از پرداخت دستمزد این بازیکن، باشگاه چلسی فقط برای جبران هزینه خرید وی باید سالانه ۱۰ میلیون پوند کسب و جبران کند. با توجه به اینکه درآمد چلسی از قراردادهای تجاری و تبلیغاتی تقریبا به حد خود رسیده است و محل دیگری برای کسب درآمد در افق دیده نمیشود، رومن آبراموویچ، مالک باشگاه چلسی از کجا میخواهد این پول را بیاورد.
آیا او و امثال او فکر میکنند که اتحادیه فوتبال اروپا در مرحله اجرای مقررات جدید جا خواهد زد. فراموش نکنیم که بدون بازیکنانی مثل فرناندو تورس، لیگ برتر در انگلستان یا لیگ باشگاههای اروپا معنای خود را از دست میدهد و یوفا نیز بخشی از سهم خود را از محل فروش تلویزیونی مسابقات خواهد باخت. اما یک چنین دیدگاههایی عزم میشل پلاتینی، رئیس یوفا را دستکم میگیرند. از نظر پلاتینی وضع مالی ناسالم باشگاههای بزرگ که یا بدهکارند و یا صاحبان ثروتمند آنها مرتب به آنها پول تزریق میکنند نمیتواند ادامه یابد. شاید پلاتینی امیدوار بود که باشگاههای انگلیسی این پیام را به خوبی دریافته و از رویارویی پرهیز کنند اما اگر از ولخرجیهای دیوانهوار روز دوشنبه بتوان فقط یک درس گرفت این است که برای برخی از باشگاهها آنچه هماکنون اتفاق میافتد بسیار مهمتر از آن چیزی است که ممکن است چند سال دیگر روی دهد.