۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۶:۰۶

انتفاضه مُسری مصر

حسین میزان

بی‌تردید تا یکی، دو ماه قبل خوش‌بین‌ترین ناظران سیاسی هم نمی‌توانستند وقوع انتفاضه‌ای چنین عظیم در مصر و به تبع آن سقوط حسني مبارك را پیش‌بینی کنند. هرچند مختصات جوامعی که به سمت انقلاب سوق پیدا می‌کنند در مصر کاملا ظهور و بروز یافته بود لیکن استفاده تمام و کمال رژیم حاکم از ابزارهای کنترلی خود نظیر پلیس و ارتش و اعمال 30 سال وضعیت فوق‌العاده که هر 3 سال تمدید می‌شد، مجال عرض‌اندام را از اپوزیسیون گرفته بود. با تمام این اوصاف جرقه‌ای که با انقلاب تونس زده شد، کافی بود تا خشم، سراسر وجود مردم مصر را فراگیرد و دیگر نه ابزارهای کنترلی رژیم را توان کنترل‌ مردم باشد و نه حامیان غربی رژیم نامبارک، مبارک را. پس از گذشت 18 روز از انتفاضه و خشم مقدس مردم مصر ، مبارك سرنگون شد؛ هرچند به هر حشيشي متشبث شد تا بماند اما مسأله‌ای که اذهان را به خود مشغول ساخته، نحوه سقوط مبارک است. دوستان مبارک نظیر ایالات متحده، نخستین اولویت‌شان ادامه حضور مبارک بود. موضوعی که انتفاضه مردمی مصر اجازه تحقق آن را نداد. دومین سناریوی مطلوب آمریکا، حذف مبارک و باقی ماندن رژیم وی به رهبری عمر سلیمان بود. عمر سلیمان تا پیش از وقایع اخیر، هرچند میان بیشتر مردم مصر شخصیتی منفور بود لیکن اندک طرفدارانی هم در میان برخی اقشار داشت. ‌ زیرا وی برخلاف بسیاری دیگر از اعضای هیات‌حاکمه به فساد مالی شهره نبود و تلاش می‌کرد خود را به آرمان‌های ملی مصر متظاهر نشان دهد. اما پس از آنکه مبارک وی را به معاونت خود برگزید، عمر سلیمان عملا به شخصیتی سوخته تبدیل شد و اکنون در اعتراض‌های میدان تحریر نخستین کسی که پیکان تیز انتقادات و شعارها پس از سقوط مبارک وی را نشانه رفته، عمر سلیمان است. از این‌رو آمریکا دیگر نمی‌تواند به وی امیدی داشته باشد و اکنون مطلوب‌ترین سناریو برای آمریکا برنامه‌ریزی برای گذار تدریجی مصر به سمت دولتی دموکراتیک است. به واقع چون آمریکا به درستی دریافته که در شرایط فعلی نمی‌تواند کسی را به جای مبارک بر کرسی زمامداری مصر بنشاند، تلاش دارد با طراحی فرآیند گذار، زمینه را برای به قدرت رسیدن نیروهای وابسته به خود فراهم کند. بی‌تردید هر مقدار که این فرآیند گذار، انقلابی‌تر و سریع‌‌تر انجام شود به زیان ایالات متحده خواهد بود زیرا در چنین فرآیندی احتمال به قدرت رسیدن اسلامگرایان و در رأس آن اخوان‌المسلمین قریب به یقین است. اخوان‌المسلمین هرچند ‌ده‌ها سال است حزبی غیرقانونی اعلام شده اما متشکل‌ترین تشکل موجود در مصر محسوب می‌شود. اخوان‌المسلمین تنها جماعتی است که در همه شهر‌های بزرگ و کوچک مصر نماینده دارد ...

 

نمایندگانی که معمولا اسلامگرایان آن دیار محسوب می‌شوند و مأمن آنها مساجد و انجمن‌های خیریه‌ای است که توسط اخوان بنا شده و سال‌ها به فقرا و مستمندان مصر که شمارشان بالغ بر میلیون‌ها نفر است، کمک‌رسانی کرده‌ است. لذا اخوان به واسطه فعالیت‌های اسلامگرایانه و کمک به ملتی‌ که 40 درصدشان کمتر از 60 دلار در ماه در‌آمد دارند، همیشه در قلوب مردم مصر جای داشته است. اکنون هم آمریکا واهمه دارد که در صورت طی شدن انقلابی دوران گذار اخوان‌المسلمین با پشتوانه مردمی و تشکیلات منسجم منحصر به فردش قدرت را در دست بگیرد. با تمام این احوال و تلاش‌های آمریکا و دیگر متحدانش برای طولانی کردن فرآیند گذار و در نتیجه سازماندهی مجدد حامیان خود در مصر، مبارك ساقط شد. اين در شرایطی بودکه بسیاری از ناظران سیاسی می‌پنداشتند انتفاضه مردم مصر فرسایشی شده و احتمال به سرانجام رسیدن آن تا حد قابل ملاحظه‌ای کاهش یافته‌ است،‌ اعتراضات از سه‌شنبه مجددا اوج گرفت، درست یک شب پس از سخنرانی سید حسن نصرالله. سخنرانی سید حسن نصرالله به عنوان یکی از محبوب‌ترین چهره‌های جهان اسلام روح تازه‌ای به کالبد معترضان مصری دمید و روز سه‌شنبه رکورد حضور معترضان در میدان التحریر شکسته شد و مجلس و مقر نخست‌وزیری هم به محاصره معترضان درآمد.

افزون بر سخنان دبیر کل حزب الله لبنان، محاصره پارلمان و مقر نخست وزیری هم سبب شد که فشارها بر مبارک بیشتر و عرصه بر او تنگ‌تر شود. همچنین موج اعتصاب‌های مردمی نیز آغاز شد تا دولت فلج شود و راهی جز استعفا باقی نماند. این در حالی است که با توجه به سیطره فرهنگی مصر و نقش بی‌بدیل این کشور به نظر می‌رسد که انقلاب مصر، انقلابی‌ مسری است که گریبان همه حکام پاتریموینال و اقتدارگرای عرب را خواهد گرفت. در حال حاضر یمن، اردن، الجزایر و از همه مهم‌تر عربستان سعودی‌ در معرض این دست انقلاب‌ها قرار دارند؛ انقلاب‌هایی که چهره‌ای جدید به خاورمیانه خواهد باشید. در حال حاضر صرف پیروزی انقلاب مصر موازنه قدرت را در خاورمیانه تغییر خواهد داد.

بی‌تردید مهم‌ترین موضوع برای جهان اسلام باز شدن گذرگاه رفح است. رویایی که با توجه به سرنگوني مبارک و مضمحل شدن رژیم او بی‌تردید رنگ واقعیت به خود خواهد گرفت. صرف شکسته شدن حصر غزه کافی است تا موازنه قدرت در ژئوپولتیک‌ترین و ژئواستراتژیک‌ترین منطقه جهان به نفع مقاومت منطقه‌ای به هم بخورد. غرب و رژیم صهیونیستی سال‌ها به دنبال خلق خاورمیانه‌ای جدید بودند اما تلاش‌های آنها در این باره هیچگاه به نتیجه‌ای منتج نشد. اما در حال حاضر خاورمیانه جدید با فاصله‌ای 180 درجه‌ای نسبت به خاورمیانه بزرگ موردنظر آمریکا در حال تولد است.

در زمان جنگ 33 روزه حزب الله و رژیم صهیونیستی، کاندولیزا رایس وزیر وقت خارجه ایالات متحده از این جنگ به درد زایمان خاورمیانه جدید تعبیر کرد؛ خاورمیانه‌ای که به دنیا نیامد و سقط شد. اما خاورمیانه جدید با رویکردی اسلامی در حال تولد است و انقلاب مصر، درد زایمان خاورمیانه جدید است؛ خاورمیانه‌ای که نخستین قربانی آن حسنی مبارک، متحد 30 ساله آمریکا و رژیم صهیونیستی بود.

ارسال نظر
captcha
پربیننده