مهدي زرين‌نام: تشریح راهکارهای شهرداری تهران در جهت کنترل ترافیک که بر پایه افزایش و توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی از جمله مترو و اتوبوس‌های BRT قرار گرفته را در بخش نخست گفت‌وگو با سید‌جعفر تشکری‌هاشمی، معاون حمل و نقل ترافیک شهردار تهران روز گذشته در این صفحه خواندید. در ادامه پاسخ وی به سوالات «وطن‌امروز» در زمینه اقدامات شهرداری برای فرهنگسازی استفاده از حمل و نقل عمومی، طرح‌های جدیدی همچون ایجاد خطوط ویژه دوچرخه‌سواری و برنامه‌های این سازمان در کنترل بی‌انضباطی‌های موتورسواران آمده است.
* * *
چه اقداماتی را برای افزایش فرهنگ استفاده از ناوگان حمل و نقل عمومی در نظر داشته و اجرا کرده‌اید؟
در مسائل فرهنگی جامعه تنها شهرداری مسؤول انجام اقدامات نیست بلکه همه نهاد‌ها برای نهادینه شدن فرهنگ حمل و نقل باید دست به کار شوند و نقش وزارت ارشاد، صدا و سیما، آموزش و پرورش، وزارت علوم و نهاد‌های غیر‌دولتی همچون NGOها و رسانه‌های مکتوب در این زمینه چشمگیر است. در دیگر نقاط جهان نیز که این فرهنگ نهادینه شد به سبب همکاری و تلاش همسوی همه سازمان‌ها بوده است، طوری که دیده می‌شود نهادی مثل هواپیمایی کشورها در ساعات پرواز از طریق مانیتورهای داخل هواپیما به آموزش‌های فرهنگ شهرنشینی توجه کرده‌اند در صورتی که در حیطه وظایف آنها نبوده است. در کشور ما نیز این روش باید عملی شود. شهرداری نیز به نوبه خود اقداماتی انجام داده است. معاون آموزش سازمان حمل و نقل و ترافیک برنامه‌هایی در نظر گرفته و اجرا کرده است. در مدارس گروه‌هایی را به صورت سیار فرستادیم تا با اجرای برنامه‌های شاد، موضوع ترافیک را به فرزندان کشور آموزش دهند. پارک‌های آموزش ترافیک که حدودا در 18 منطقه وجود دارد با تعیین وقت قبلی در اختیار مدارس قرار می‌گیرد تا دانش‌آموزان این آموزش‌ها را داشته باشند. در زمینه انتشارات هم کتاب‌های متعددی در دسترس دانش‌آموزان و مربیان قرار گرفته است. در مجلات و روزنامه‌ها نیز هر روز تعداد زیادی مطلب چاپ می‌شود و رسانه‌ها باید در این زمینه ما را یاری کنند. اما متاسفانه در تلویزیون تا چند سال پیش می‌توانستیم انیمیشن‌ها را داشته باشیم که امروز به دلیل تعرفه بالا، بضاعت مالی برای پخش این تیزرها را نداریم. با این وجود اعلام آمادگی می‌کنیم که محتوا را با هزینه شهرداری تهیه کنیم و بدون آوردن نام در اختیار سیما قرار دهیم تا پخش شود. با این وجود در رادیو برنامه‌های خوبی داریم و برنامه استودیو شهر را اجرایی می‌کنیم. در زمینه فرهنگسازی در حال تغییر روش‌ها هستیم تا در سال 90 با دست پر اقدامات خود را آغاز کنیم.
برای کاهش ترافیک برخی کارشناسان افزایش فرهنگ دوچرخه‌سواری را پیشنهاد می‌کنند، در این زمینه چه برنامه‌ای دارید؟
یکی از اقدامات خوبی که در سال جاری در تهران برای هر منطقه انجام شد استفاده از یک مشاوره ترافیکی بود. به این دلیل که هیچ فعالیتی به صرف تصمیمات مدیریتی و انفرادی اجرا نشود و اجازه دهیم در واقع یک مشاور ترافیک باتجربه در هر منطقه كار كارشناسي انجام دهد. یکی از وظایفی که برعهده مشاوران گذاشته شد بررسی منطقه برای ترسیم خط ویژه دوچرخه بود تا مسیرها مشخص شود و دوچرخه به عنوان مکمل در کنار حمل و نقل عمومی استفاده شود. مردم می‌توانند با دسترسی به دوچرخه در کنار ایستگاه اتوبوس و مترو برای جابه‌جایی از آن استفاده کنند. تاکنون 10 منطقه طراحی‌های خود را تحویل داده‌اند. 4منطقه در ویرایش نهایی نقشه هستند که در مجموع 14منطقه می‌شود و تا پایان سال 22 منطقه کامل و اقدامات اجرایی سال آینده آغاز می‌شود. افراد با عضویت در هر خانه دوچرخه می‌توانند با ارائه کارت از همه خانه‌ها، دوچرخه‌ای تحویل بگیرند و در خانه دیگر تحویل دهند.
برای ساماندهی موتوسیکلت‌ها هم برنامه‌ای دارید؟
متاسفانه یکی از معضلات تهران موتوسیکلت است، چه به لحاظ زیست‌محیطی چه به لحاظ آلودگی صوتی چون بدترین وضع را داراست و از نظر حوادث نیز 50 درصد قربانیان تصادفات را موتورسواران تشکیل می‌دهند. شهرداری تهران هیچ علاقه‌ای به توسعه و تسهیل موتورسواری در تهران به شکل کنونی ندارد بلکه ایده‌هایی دارد که در جلسات شورایعالی ترافیک مطرح می‌کند و زمان می‌برد تا به نتیجه نهایی برسیم. وجود موتورهای بنزین‌سوز به دلیل آلودگی صوتی و هوا و به دلیل قدرت مانور بالا باید کاهش پیدا کند و به جای آن موتورهای برقی که سوختی پاک دارند و بی‌صدا هستند جایگزین شوند که در حال پیگیری آن هستیم.
با وجود کمک‌های دولت نهم و دهم به شهرداری در زمینه حمل و نقل عمومی که با تصویب تبصره 13 به چشم خورد اما هنوز هم برخی از کم‌کاری دولت در این زمینه سخن می‌گویند. این به چه دلیل است؟
شهرداری هیچگاه ادعا نداشته که دولت کمکی نکرده است بلکه گلایه ما این است که چرا مصوباتی که در این زمینه از سوی مجلس بوده است اجرایی و محقق نمی‌شود. ما در شهرداری برای پیشرفت کار مصوبات را آینه راه قرار می‌دهیم و طبق آن برنامه‌ریزی می‌کنیم اما در عمل با مشکل مواجه می‌شویم چون این قوانین اجرایی نشده است. به‌طور مثال در سال 89 مصوب شد که 445 میلیارد تومان برای فعالیت‌های عمرانی مترو و 60 میلیارد تومان یارانه بلیت مترو اختصاص یابد، همچنین یک‌میلیارد دلار از صندوق ذخیره ارزی به توسعه مترو اختصاص پیدا کند اما تاکنون 167 میلیارد تومان برای فعالیت عمرانی و 16 میلیارد یارانه بلیت مترو به شهرداری پرداخت شده و از صندوق ذخیره ارزی نیز کمکی دریافت نکرده‌ایم. این موجب شده برخی قطارها را تا لحظه‌ای که خراب نشده است در خطوط نگه داریم و برای تعمیرات پیشگیرانه نفرستیم که گاهی در خطوط این قطعات از کار می‌افتد و تاخیرهایی را به وجود می‌آورد که نارضایتی مردم را در پی دارد. هم‌اکنون 7 قطار در گمرک در انتظار ترخیص هستند که کمک دولت را می‌طلبد چرا که گمرک و بانک‌ها برای دولت است و می‌توانند با دریافت تضمین از شهرداری این قطارها را برای استفاده مردم آزاد کرده و بعد از آن بازپرداخت‌ها صورت گیرد که گاهی در این زمینه کم‌لطفی می‌شود. هم‌اکنون واگن‌سازی تهران انتظار می‌کشد تا این واگن‌ها برای مونتاژ به کارخانه انتقال یابند اما هنوز این امر انجام نشده است. با تمام این اوصاف شهرداری نشان داده که عزم راسخ برای توسعه زیرساخت‌های حمل و نقل عمومی دارد و ما به بودجه‌های دولتی اکتفا نکردیم طوری که دیگر شهرهای کشور همچون مشهد به دلیل اکتفا به بودجه‌های دولتی هنوز نتوانسته‌اند مترو را راه‌اندازی کنند.ما اکنون ظرفیت جابه‌جایی یک‌میلیون و 800 هزار نفر را در مترو داریم که این در ابتدای سال 84، 660 هزار نفر بود و با قراردادهایی که منعقد کردیم 455 واگن شهری، 165 واگن دوطبقه و 38 لکوموتیو را برای تهران در نظر گرفتیم که تعدادی از آنها هم‌اکنون به خطوط تزریق شده‌اند. همچنین در تونل‌سازی به خودکفایی رسیدیم که این ارزش بالایی برای نظام جمهوری اسلامی خواهد داشت. در واگن‌سازی نیز 60 درصد خودکفا هستیم و این امکان را داریم تا برای شهرهای دیگر واگن بسازیم و تنها برخی قطعات که در کشور تولید نمی‌شود را وارد کنیم.
به عنوان سوال پایانی بفرمایید در بحث اتوبوسرانی چه تعداد اتوبوس در تهران موجود و چه تعداد نیاز است؟
در بحث اتوبوس در کشور، عمر اتوبوس‌ها در شهر 7 سال است و بعد از آن باید از رده خارج شوند. گفته می‌شود که بیش از 3 هزار اتوبوس به شهرداری ارائه شده اما باید پرسید هیچ اتوبوسی از رده خارج نشده است؟ حدود یکهزار دستگاه اتوبوس هر سال مستهلک می‌شوند و 7 هزار دستگاه در حال حاضر داریم پس باید سالی یکهزار دستگاه جایگزین آنها شوند در حالی که حدود 500 دستگاه برای ما تامین می‌شود. بنابراین هم‌اکنون نسبت به سال‌های گذشته تعداد اتوبوس‌های ناوگان کمتر شده اما رضایتمندی نسبی موجود است چرا که اقدامات جدیدی همچون افزایش خطوط ویژه و راه‌اندازی سامانه BRT شکل گرفت و دسترسی و سرعت رفت و آمد با آن افزایش یافت.