۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۷:۴۸

خاورمیانه پس از مبارک

حسین میزان

سقوط حسنی مبارک، دیکتاتور سرسخت مصر، پس از 30 سال حکومت بر بلاد فراعنه، تغییرات شگرفی را چه در داخل این کشور و چه در سطح منطقه موجب خواهد شد. در مصر که به نظر می‌رسد کشمکش‌ها کماکان ادامه داشته باشد به رغم استعفای مبارک، هنوز رژیم وی بر سر کار است؛ موضوعی که به این راحتی‌ها توسط معترضان پذیرفته نخواهد شد، لذا احتمالا انتفاضه مردم مصر، پس از استعفای مبارک و تا زمان دگرگونی رژیم وی هم ادامه داشته باشد. اما بدون اغراق باید گفت تاثیرات انقلاب مصر بر خاورمیانه به مراتب بیش از خود مصر خواهد بود. مهم‌ترین پدیده منطقه‌ای که با وقوع انقلاب مصر قطعی به نظر می‌رسد،‌ باز شدن گذرگاه رفح است. صرف باز شدن گذرگاه رفح و شکسته شدن محاصره غزه، معادلات قدرت را به نفع مقاومت منطقه‌ای تغییر خواهد داد. با باز شدن مرز رفح قدرت حماس در غزه به نحو قابل ملاحظه‌ای افزایش خواهد یافت. در این میان اگر اخوان‌المسلمین هم به قدرت برسد، وضع حماس به مراتب بهتر خواهد شد. اساسا اخوان‌المسلمین و حماس از نظر ایدئولوژیک بسیار به هم نزدیک هستند و حماس نیز چون اخوان‌المسلمین شهید حسن البناء را رهبر معنوی خود می‌داند، لذا در صورت پیروزی اسلامگرایان، آرایش مقاومت در منطقه بیش از هر زمان دیگری منسجم خواهد بود. افزون بر این با سقوط رژیم مبارک می‌توان چشم‌انداز روشنی را در روند مذاکره‌ گروه‌های فلسطینی قائل شد. اساسا یکی از دلایل شکست‌های پی‌درپی مذاکرات فتح و حماس، کارشکنی‌ها و تفرقه‌‌اندازی‌های عمر سلیمان بود که با حذف وی، احتمال نزدیکی گروه‌های فلسطینی بسیار بیشتر خواهد شد، موضوعی که باز هم می‌تواند به تقویت جبهه مقاومت در منطقه خاورمیانه منجر شود. موضوع دیگری که بسیار مهم است، تاثیر حذف مبارک بر لبنان است. مصر و عربستان به صورت سنتی 2 حامی قدرتمند اهل تسنن در لبنان محسوب می‌شدند. مصر همواره از سیاست‌های نخست‌وزیران سنی که غالبا غربگرا هم بوده‌اند با همه وجود حمایت کرده‌ است. حمایت بی‌شائبه مصر از حریری‌ها و فواد سنیوره، نخست‌وزیر اسبق لبنان، شاهدی بر این مدعاست. اما در حال حاضر با سقوط مبارک، غربگرایان لبنانی تا حد زیادی قدرت خود را از دست می‌دهند و نمی‌توانند به حمایت‌های مصر دل‌خوش کنند. تضعیف جایگاه جناح 14 مارس در لبنان، تقویت جبهه 8 مارس و مقاومت را در پی خواهد داشت بویژه که مردم مصر هم اقبالی قابل توجه به حزب‌الله دارند و دبیرکل حزب‌الله لبنان از محبوب‌ترین شخصیت‌ها در مصر محسوب می‌شود تا جایی که با سخنان حماسی او در دوشنبه هفته قبل آتش انقلاب مصر که به خاموشی می‌گرایید، مجددا زبانه کشید و بنیاد مبارک را برانداخت.اما تحول دیگری که پس از سقوط مبارک در منطقه شاهد خواهیم بود، انفعال دیکتاتورهای عرب و در رأس آن عربستان خواهد بود.

در کل رژیم سعودی با توجه به اخباری که هر روزه از تشدید وخامت حال ملک عبدالله یا حتی مرگ وی مخابره می‌شود، به هیچ‌وجه از وضع باثباتی برخوردار نیست. سقوط مبارک هم نگرانی درباریان سعودی را صدچندان کرده است. با توجه به استیلای فرهنگی مصر در جهان عرب، در حال حاضر احتمال تسری انقلاب مصر به دیگر کشورهای عربی نظیر عربستان بسیار محتمل است و این موضوعی است که خواب خوش را از دیدگان سعودی‌ها ربوده است. به همین خاطر بود که در جریان انتفاضه 18 روزه مردم مصر، ملک عبدالله، پادشاه عربستان برای حمایت از مبارک از هیچ اقدامی فروگذار نکرد و در تماس با باراک اوباما، رئیس‌جمهور ایالات متحده، از وی درخواست کرد با همه قوا از مبارک دفاع کند. لذا به نظر می‌رسد با پیروزی انقلاب مصر، دیکتاتورهای عرب نظیر ملک عبدالله‌ها در عربستان و اردن و همچنین علی‌ عبدالله صالح در یمن،‌ بشدت در موضع انفعال قرار گرفته‌اند و بعید است به این زودی‌ها بتوانند نقشی را که قبلا در منطقه ایفا می‌کردند، برعهده گیرند. در شرایط کنونی بررسی آرایش حامیان مقاومت در منطقه نشان می‌دهد این طیف در بهترین حالت ممکن در دهه‌های اخیر قرار دارند؛ موضوعی که اسرائیل را بسیار آشفته کرده و وضعیت صهیونیست‌ها را در شرایطی بغرنج قرار داده است؛ شرایطی که بی‌تردید انقلاب مصر نقشی مهم در ایجاد آن داشته‌ است. هرچند به نظر نمی‌رسد دولت آتی مصر معاهده ننگین کمپ‌دیوید با رژیم صهیونیستی را پاره و علیه اسرائیل اعلان جنگ کند اما صرف شکسته شدن محاصره غزه و برقراری روابط حسنه با کشورهای حامی مقاومت ضربه‌ای سنگین برای اسرائیل است که اولین و مهم‌ترین متحد خود در خاورمیانه را از دست داده است. اکنون کشورهایی نظیر ایران، مصر، ترکیه، سوریه و قدرت‌هایی نظیر حزب‌الله لبنان و حماس در جبهه مقاومت منطقه‌ای قرار دارند. در شرایط کنونی به نظر می‌رسد رژیم صهیونیستی از هر زمان دیگری منزوی‌تر است. بررسی تاریخ سیاسی منطقه خاورمیانه پس از تاسیس رژیم نامشروع صهیونیستی در سال 1948 نشان می‌دهد که در هیچ برهه‌ای، اسرائیل با چنین آرایش منسجم ضدصهیونیستی مواجه نبوده است. تنها در سال 1979 و با پیروزی انقلاب اسلامی ایران، اسرائیل می‌توانست با چنین وضع وخیمی مواجه شود اما در همان سال کمپ‌دیوید توسط انور سادات، رئیس‌جمهور معدوم مصر، امضا شد و مصر با رژیم صهیونیستی صلح کرد تا به‌رغم پیروزی انقلاب اسلامی ایران، موازنه قدرت در منطقه تغییر نکند. اما اکنون و 32 سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی و کمپ‌دیوید، موازنه قدرت در منطقه خاورمیانه کن‌فیکون شده و کاملا به نفع جبهه مقاومت و به ضرر رژیم صهیونیستی تغییر کرده است. آرایش جبهه مقاومت منطقه‌ای به نحوی است که اسرائیل بیش از همیشه خود را منزوی و در حصر اسلامگرایانی حس می‌کند که برای مضمحل کردن آن از هیچ تلاشی فروگذار نمی‌کنند. بی‌تردید سفر روز گذشته مایکل مولن، رئیس ستاد مشترک ارتش رژیم صهیونیستی به منطقه هم در همین راستا قابل ارزیابی است. مولن دیروز به منطقه آمد تا به اردن و اراضی اشغالی سفر کند. وی در این سفر تلاش دارد به متحدان آمریکا تضمین دهد که سیل انتفاضه مصر دامان آنها را نخواهد گرفت و واشنگتن از اسرائیل در برابر خروش اسلامگرایی در خاورمیانه و از اردن در مقابل جنبش‌های ضددیکتاتوری حمایت می‌کند. از دست رفتن اردن هم به عنوان یکی از اردوگاه‌های اصلی آمریکا در خاورمیانه می‌تواند آخرین میخ را بر تابوت منافع ایالات متحده و رژیم صهیونیستی بکوبد.

ارسال نظر
captcha
پربیننده