۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۲:۰۷
در نقد حاتمی‌کیا و فیلم جدیدش

جاسوس یک جشن !

محسن جندقی

«گزارش یک جشن» فیلم خوبی نبود. شاید مرسوم و معمول نباشد که جمع‌بندی و نتیجه «یادداشت یک فیلم» در ابتدای مطلب و با این صراحت بیان شود؛ آن هم برای فیلمی که حاتمی‌کیای عزیز ساخته باشد اما حاتمی‌کیا حتی دوستدارانش را هم مجبور می‌کند برای نقد فیلم جدیدش سنگ تمام بگذارند. جمعیت فراوانی که با هیجان برای دیدن «گزارش یک جشن» به سینما آمدند، با ناامیدی سالن را ترک کرده و با چشمانی بهت‌زده به تیتراژ پایانی فیلم نگاه کردند. گزارش یک جشن یک فیلم افتضاح نبود بلکه بد بود. رضا کیانیان مثل همیشه خوب بازی کرد و حتی با نگاه‌ها و سکوت خود، حسش را به مخاطب منتقل می‌کرد. رویا تیموریان، طناز طباطبایی، بهروز شعیبی، مریلا زارعی و... هم همان طور که کارگردان خواسته بود بازی کردند. حتی داریوش ارجمند در چند دقیقه‌ای که در فیلم حضور داشت، موفق شد نظر تماشاگران را جلب کند و به عنوان یک سرهنگ نیروی انتظامیِ محکم پذیرفته شود. صدابرداری و فیلمبرداری و طراحی صحنه و لباس هم مشکل نداشت و به زعم حاتمی‌کیا همانی شده که کارگردان می‌خواسته. پس چه اتفاقی افتاده که حتی معدود کسانی که از فیلم جدید حاتمی‌کیا خوششان آمده، نظر خود را با تردید بیان می‌کنند؟! چه اتفاقی افتاده که در میانه فیلم، صدای نُچ‌نُچ تماشاگران درمی‌آید و مخاطب احساس می‌کند به جای فیلم، شاهد تله‌فیلم است؟!

«گزارش یک جشن» روایت جوانانی است که سرگردانند و به کسی احتیاج دارند که راه را نشان دهد. «موسسه ازدواج شکیب» مامن این جوانان شده و دنبال بهترین راه و مناسب‌ترین تصمیم است. تا اینکه حکم اماکن نیروی انتظامی مبنی بر پلمب این موسسه ابلاغ می‌شود، غافل از آنکه قرار است جشن ازدواج 2 عضو این موسسه در همان روز و همان مکان برگزار شود. بدین‌ترتیب کشمکش بین اعضا و مامور اماکن آغاز می‌شود و مانند اغلب فیلم‌های حاتمی‌کیا قرار است به جاهای باریک هم کشیده شود. این همان نقطه‌ای است که من هم مانند دیگر دوستداران حاتمی‌‌کیا انتظارش را می‌کشیدم اما چه انتظار بیهوده‌ای! ما حتی سایه‌ای از حاتمی‌کیایی که دوستش داریم را نمی‌بینیم و با کلی دیالوگ شعاری و حرکات مُهوّع مواجه می‌شویم. فیلم پر است از شعار و حرف‌های تکراری که گاهی از حوصله تماشاگر خارج است. جالب اینکه حاتمی‌کیا پس از سپردن فیلمنامه اولیه به فیلمنامه‌نویسان، دیگر آن را نپسندیده و در یک حرکت انقلابی، 33 روز در خارج محل سکونت خود اقدام به نگارش فیلمنامه جدید کرده است و تراوشات ذهنی او تبدیل به «گزارش یک جشن» می‌شود. کارگردان پا را از دیالوگ‌های شعاری هم فراتر می‌گذارد و حرکات شعاری و سطحی را هم چاشنی کار می‌کند؛ مانند صحنه‌ای که «لادن» به نشانه اعتراض به صورت «لی‌لی بازی» و «یک پا» سالن موسسه را ترک می‌کند یا وقتی که بانوی قصه به شوهرش پیشنهاد می‌دهد دوباره با هم ازدواج کنند(!) یا وقتی که همراه دیالوگ‌های سراسر شعاری با شوهرش از فانوس دریایی بالا می‌رود تا نقض قانون نکرده و فقط کمی قانون را دور زده باشند! نقش تکراری کیانیان با وجود بازی قابل تحسین این بازیگر توی ذوق می‌زند و بی‌برو برگرد شما را یاد نقش «سلحشور» آژانس شیشه‌ای می‌اندازد. کیانیان در قالب مامور اماکن نقش حمید فرخ نژاد در فیلم «به رنگ ارغوان» را هم تکرار می‌کند و در سه سوت عاشق حرف‌زدن‌ها و کرشمه‌های «لادن» می‌شود. مخاطب فیلم‌های حاتمی‌کیا انتظار دارد حداقل با یک پایان خوب، «گزارش یک جشن» از باتلاق سطحی بودن خارج شود، اما در کمال تعجب با پایانی سنگین و نه عمیق مواجه می‌شویم که انتظارش را نداریم. حرکت اعتراضی میهمانان «عروس و داماد» و اعضای موسسه در خیابان که مثلا تداعی‌کننده اتفاقات سیاسی سال گذشته است، به سطحی‌ترین بخش فیلم تبدیل می‌شود و مشخص نیست کارگردان چه می‌خواسته بگوید. حاتمی‌کیا به روش «زنگی-رومی» فیلم را تحویل مخاطب می‌دهد و در هیچ‌جای فیلم زنگیِ زنگ یا رومی‌ِ روم نیست و شجاعت سابق برای بیان حرفش را ندارد. همین فیلم ضعیف می‌توانست با صراحت حاتمی‌کیا نجات پیدا کند اما او هم مانند بانویی که قصد هدایت جوانان را دارد، سرگردان است و مانند مامور اماکنش در جایی که اصلا مکان و زمانش جای سوال داشت، اسلحه می‌کشد و در عین حال از دستور مافوق خود سرپیچی می‌کند. کاش «آژانس شیشه‌ای» و «به رنگ ارغوان» را ندیده بودم و نمی‌دانستم که حاتمی‌کیا ساختن فیلم حساس را بلد است. کاش فیلم دعوت را ندیده بودم و نمی‌دانستم که او ساختن فیلم اجتماعی را بلد است؛ شاید این‌طوری راحت‌تر می‌توانستم «گزارش یک جشن» را ببینم. عجیب‌تر اینکه؛ حاتمی‌کیا پس از اکران رسانه‌ای فیلم، در پاسخ به اعتراض نگارنده و دیگر خبرنگاران می‌گوید: «من هر آنچه در توان داشتم برای این فیلم گذاشتم و به نظرم فیلم بسیار قدرتمندی است!»

در نشست خبری فیلم هم همان‌طور که انتظار می‌رفت، همه عوامل به تمجید از حاتمی‌کیا پرداختند و حتی داریوش ارجمند گفت: «به نظرم حاتمی‌کیا جاسوس خداوند در زمین(!) است تا کوچک‌ترین نکات و مشکلات را در جامعه پیدا کرده و آن را به مردم نشان دهد». «گزارش یک جشن» یک جاسوس داشت که کارش را بلد بود اما خوب انجام نداد. رفتار حاتمی‌کیا پس از اکران فیلمش نشان داد، او قصد دارد اشتباه بزرگ‌تری را که همان دفاع تمام قد و بی‌چون و چرا از فیلمش است، انجام دهد. از جاسوس گزارش یک جشن انتظار داریم این حفره را بزودی پر کند و به 20 سال بعد از آخرین فیلمش بازگردد. همان‌طور که فیلمنامه را سریع تغییر داد و از این رو به آن رو کرد و نام اولیه فیلمش را از «بانوی شهر ما» به «گزارش یک جشن» عوض کرد.

ارسال نظر
captcha
پربیننده