دانش پورشفیعی:
سرانجام در روز 24 بهمن کار رتبه‌بندی شرکت‌های ایرانی با اعلام نام 100 شرکت برتر از سوی سازمان مدیریت صنعتی پایان یافت. کار رتبه‌بندی 100 شرکت برتر سال 89 برای سیزدهمین سال پیاپی بر اساس صورت‌های سال مالی 88 انجام شده است و بنا بر اظهار سازمان ارزیاب، این فهرست با بهره‌گیری از رسالت سازمان مدیریت صنعتی با فراهم کردن آمار و اطلاعات شفاف و مفید درباره بنگاه‌های اقتصادی کشور، فضای روشن‌تری از کسب و کار اقتصادی کشور ارائه می‌دهد.
میزان فروش، ملاک برتری
سازمان مدیریت صنعتی معتقد است از آنجایی که رونق و رکود بزرگ‌ترین شرکت‌های ایران به دلیل وجود ارتباطات گسترده پسین و پیشین به سرعت در همه سطوح اقتصاد کشور آثار خود را نمایان خواهد کرد لذا تهیه این فهرست تصویری سالانه با تکیه بر آمارهای کمی قابل اعتماد از چگونگی تغییرات در آرایش بنگاه‌های بزرگ کشور و صنایع و فعالیت‌های اقتصادی مختلف در کنار یکدیگر را ارائه می‌کند. بنا بر این اعلام میزان اثرگذاری فعالیت یک بنگاه اقتصادی در ابعاد اقتصاد ملی رابطه مستقیمی با میزان فروش شرکت دارد. فروش شرکت، میزان تعامل بنگاه را با ساختار اقتصادی کشور نشان می‌دهد و هرچه بنگاهی تعامل بیشتری با دیگر اجزای اقتصادی داشته باشد، رونق و رکود آن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. بنابراین انتخاب و رتبه‌بندی شرکت‌ها بر اساس شاخص «حجم فروش» از منطق اقتصادی و مدیریتی برخوردار بود و به طور اصولی «رشد شرکت‌ها» اهمیت و جایگاه ویژه‌ای در اقتصاد و مدیریت دارد.در واقع «فروش» مهم‌ترین خروجی نهایی شرکت تجاری است بویژه «روند فروش» نتیجه تعامل بسیاری از عوامل کمی و کیفی و درونی و بیرونی شرکت را نشان می‌دهد و در نهایت اینکه ورود به عرصه رقابت جهانی تنها برای شرکت‌های بزرگ با فروش بالا، امکانپذیر است.
شاخص‌های ارزیابی
مديرعامل سازمان مديريت صنعتي در افتتاحيه سیزدهمین همایش رتبه بندی 300 شرکت بزرگ و 100 شرکت برتر ایران گفت: به‌طور کلی در سطح دنیا 2 روش کلی برای ارزیابی بنگاه‌های اقتصادی وجود دارد؛ روش اول به ارزیابی جایگاه و نتیجه عملکرد شرکت‌ها می‌پردازد. بسیاری از فهرست‌های رتبه‌بندی متعارف در جهان از جمله «فورچون 500»، «هزار شرکت برتر آمریکا»، «S&P» و «FTSE» بر اساس یک یا مجموعه‌ای از شاخص‌های خروجی‌گرا به رتبه‌بندی شرکت‌ها می‌پردازند اما در روش دوم ارزیابی فرآیندی عملکرد شرکت یا روش‌های فرآیندگرا صورت می‌گیرد. محمود كماني افزود: در این مدل‌های رتبه‌بندی، معیار ارزیابی شرکت‌ها بر فرآیند کار تمرکز بیشتری دارد و به دلیل نیاز به دامنه گسترده‌ای از اطلاعات برای محاسبه معیارهای ارزیابی در روش‌های فرآیندگرا در بسیاری از مواقع انجام بخش‌هایی از کار در این رتبه‌بندی‌ها بر خود ارزیابی استوار هستند. كماني خاطرنشان كرد: فهرست 100 شرکت برتر ایران که با هدف شفاف‌سازی فضای کسب و کار و جایگاه اقتصادی شرکت‌های ایرانی و رتبه‌بندی آنها از نظر میزان تاثیرگذاری در اقتصاد ملی ارزیابی و اعلام می‌شود تناسب بیشتری با روش‌های رتبه‌بندی خروجی‌گرا (نتیجه‌گرا) دارد چه شفاف‌سازی جایگاه اقتصادی شرکت‌ها، هدفی است که مدل‌های فرآیندگرا نمی‌توانند به آن پاسخ دهند.
قیمت‌ها تمام واقعیت نیستند
در کنار اعلام شرکت‌های برتر ایرانی اما آنچه نباید از نظر دور داشت اینکه در اقتصاد ایران، مانند بسیاری از اقتصادهای در حال توسعه، قیمت‌ها انعکاس‌‌دهنده همه واقعیت‌های اقتصادی نیستند. سازمان مدیریت صنعتی در تحلیل آمار و نتایج رتبه‌بندی ارائه شده از سوی شرکت‌ها یادآور می‌شود: وجود یارانه‌های مختلف و دخالت‌های دولت در کنترل قیمت‌ها موجب انحراف قیمت‌ها می‌شود لذا قیمت‌ها قادر نیستند وضع واقعی رشد یک شرکت را نشان دهند. به‌عنوان نمونه رشد فروش شرکت در یک اقتصاد سالم نشان‌دهنده افزایش قیمت محصول فروش رفته و مقدار عددی محصولات فروخته شده است در حالی که در اقتصاد ایران بخشی از تغییر قیمت‌ها یا ناشی از وجود بازارهای انحصاری یا ناشی از دخالت‌های دولت در تعیین قیمت محصولات شرکت‌های تولیدی است. از سوی دیگر حساب‌های ملی، سبد مصرف خانوار، بودجه دولت و آمارهای مشابه همه انحرافات قیمتی را در خود دارند و به طور کامل واقعیت‌های اقتصادی را انعکاس نمی‌دهند. با در نظر گرفتن این موضوع به دنبال اجرای قانون هدفمندکردن یارانه‌ها به‌تدریج دخالت‌های دولت کاهش یافته و با آزاد شدن تجارت، قیمت‌ها به سوی شفافیت و سلامت حرکت خواهد کرد.
ترین‌های 89
بر اساس اعلام سازمان مدیریت صنعتی 100 شرکت برتر ایران در سال 88، یک‌میلیون و 521 هزار و 653 میلیارد ریال فروش داشته‌اند که نسبت به جمع فروش 100 شرکت برتر سال قبل آن 7/3 درصد رشد فروش را نشان می‌دهد، در حالی که فروش 100 برتر سال 87 نسبت به برترین‌های سال 86، 19 درصد رشد داشته‌اند.
در اين ميان شركت ايران خودرو با رتبه اول ،فروشي معادل 127 هزار و 924 ميليارد ريال داشته است.
ایران خودرو در دوره دوازدهم، رتبه دوم را در اختیار داشته و در سیزدهمین دوره با یک رتبه افزایش، به رتبه اول دست یافته است. شرکت ساپکو (تامین‌کننده قطعات ایران خودرو) نیز با 610407 میلیارد ریال به مقام چهارم از نظر بیشترین میزان فروش دست یافته است. همچنين
ایران خودروی تبریز نیز به عنوان یکی از شرکت‌های تازه وارد در این ارزیابی‌ها، در بین 5 شرکت برتر از نظر رشد فروش قرار گرفته است. 10 شرکت نخست فهرست، فروشي معادل 5/18 برابر فروش 10 شرکت انتهای فهرست را دارند طوری که فروش شرکت اول فهرست نسبت به فروش شرکت صدم حدود 40 برابر بزرگ‌تر است. علاوه بر این
16 شرکت بالای فهرست حدود 51 درصد جمع فروش 100 شرکت را شکل می‌دهد که نشان‌دهنده تمرکز در وضعیت شرکت‌های بزرگ ایران است.
بیشترین‌های89
در فهرست صدتایی‌ها بیشترین صعود مربوط به شرکت آهن و فولاد لوشان است که با ارتقای قابل توجه 152 رتبه‌ای از رتبه 228 در سال مالی 87 به رتبه 76 در سال مالی 88 بالا رفته است.بیشترین رشد فروش نیز متعلق به همین شرکت است که 548 درصد رشد داشته و در سال مالی 88 بالغ بر 4 هزار و 750 میلیارد ریال فروخته است. بیشترین دارایی در اختیار بانک ملی ایران (هلدینگ) با رقم 642 هزار و 554 میلیارد ریال است اما بیشترین سودآوری نصیب شرکت ارتباطات سیار شد چرا که سود قبل از کسر مالیات 88 این شرکت بالغ بر 13 هزار و 770 میلیارد ریال و سود قبل از کسر مالیات 87 نیز 11 هزار و 414 میلیارد ریال بوده، بالاترین اشتغالزایی را هم شرکت ایران‌خودرو (هلدینگ) با تعداد 60 هزار و 338 نفر شاغل و بیشترین بازدهی فروش را شرکت پتروشیمی خارک با 78 درصد بازدهی دارا هستند. بیشترین صادرات را نیز شرکت پتروشیمی نوری (برزویه) با رقم یک‌میلیون و 397 هزار و 984 هزار دلار و بالاترین ارزش بازار را شرکت ملی صنایع مس ایران به ارزش 43 هزار و 613 میلیارد ریال در اختیار گرفتند.
پیشروها
شرکت پیشرو در رتبه‌بندی سال 89 نیز شامل شرکت‌های ارتباطات سیار، ایران‌خودرو، گروه بهمن، بانک پاسارگاد، پتروشیمی مارون، بانک تجارت، خدمات دریایی و مهندسی کشتیرانی، مپنا، موسسه مالی و اعتباری مهر و نفت پاسارگاد هستند.
تغییر ضوابط بانکی کشور
وزیر صنایع و معادن در سیزدهمین همایش رتبه بندی 300 شرکت بزرگ و 100 شرکت برتر ایران با بیان اینکه کشور هم اکنون در مرحله‌ای است که تغییرات چشمگیری در ضوابط بانکی خواهد داشت و این قدم تعالی نظام بانکی را نیز به همراه دارد، اظهار داشت: نظام بانکی کشور مسیر خوبی را برای خود پیدا کرده اما نیاز است تا با همکاری دولت و مجلس تغییراتی در روند فعالیت‌های آن صورت گیرد تا با ایجاد رقابت شاهد رشد این سیستم باشیم.علی اکبر محرابیان افزود: سود بانکی در ایران ظالمانه است و سرمایه‌گذاری ایجاد شده برای خود بانک‌ها با گردش اعتبارات بین سایر بانک‌ها صورت می‌گیرد و به رشد اقتصادی نمی‌انجامد. او ادامه داد با وجود نظام فعلی سرمایه‌گذاری‌ها مطابق پتانسیل کشور شکل نمی‌گیرد و توزیع سود بین بانک و بنگاه اقتصادی به صورت عادلانه نیست و در صورت حذف این مشکلات سرعت تشکیل سرمایه در بخش تولید کشور چند برابر خواهد شد. به گفته محرابیان امروزه سرمایه‌گذاری در کشور وابسته به تولید است، طوری‌که سهم شرکت‌های صنعتی و معدنی در بورس بیش از 83 درصد است و از ابتدای سال جاری تاکنون رشد 75 درصدی شاخص‌های بورس به معنای رشد تولید و فرصت‌های سرمایه‌گذاری است.
50 زیرمجموعه ایدرو در فهرست‌ترین‌ها
رئیس سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران هم در همایش 100 شرکت برتر ایران اظهار داشت: بیش از 50 شرکت زیرمجموعه سازمان گسترش و نوسازی در فهرست یکصد شرکت برتر کشور وجود دارد که این مساله رویکرد مثبت این سازمان را برای ارزیابی و رتبه‌بندی شرکت‌ها نشان می‌دهد. سید‌مجید هدایت با بیان این مطلب افزود: سرمایه‌گذاری در توسعه مناطق محروم، صنایع پیشرفته، جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی و استواری بخش خصوصی رویکرد اصلی ایدرو است.او ادامه داد: تغییر فناوری‌های کوچک به بزرگ و به کارگیری مدیریت تخصصی از دیگر اهداف ایدرو است که خوشبختانه کشور ما در 15 سال اخیر پیشرفت‌های خوبی در حوزه فناوری داشته است. هدایت از ایجاد بانک اطلاعات 13 ساله شرکت‌های بزرگ ایران خبر داد و گفت: این اطلاعات موجب فراهم کردن اطلاعات زیربنایی در تصمیمات، سیاستگذاری‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها خواهد شد.