۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۷:۰۶

مصر جدید و نظام بین‌الملل

مصیب فتحی

مصر در تقاطع 3 قاره آسیا، آفریقا و اروپا قرار دارد. موقعیت منحصر به‌فرد مصر نه‌تنها ناشی از این حقیقت است که 3 قاره در اطراف مرزهای آن با هم تلاقی می‌کنند، بلکه به عنوان پلی برای انتقال تمدن‌‌ها و فرهنگ‌ها به نقاط دوردست عمل کرده است. جهان غرب نیز به دلیل همین تاثیرگذاری بسیار مهم مصر، تمایل فراوانی به برقراری و گسترش روابط و مناسبات و تعاملات خود با این کشور درباره مسائل جهان اسلام داشته و دارد. با سقوط دولت حسنی مبارک و بسته شدن پرونده آخرین فرعون مصر، در صورتی که دولت انقلابی جدیدی بر پایه دموکراسی در مصر روی کار بیاید، می‌توان تاثیرات این انقلاب را بر خاورمیانه و نظام بین‌الملل مورد بررسی قرار داد.

اهمیت مصر برای آمریکا:

دولت‌هاي آمريكا همواره با تلاش بسيار، پول‌هاي هنگفتي را براي تحكيم اركان نظام مصر صرف كرده‌اند. گزارش‌های کنگره درباره مصر اهمیت این کشور برای آمریکا را در 4 محور خلاصه می‌کند: برجسته کردن رهبری مصر در جهان عرب بویژه در مسائل منطقه‌ای به گونه‌ای که هر کدام از این کشورها مصر را به عنوان یک الگو برای خود برگزینند، تقویت صدای میانه‌روی در اتحادیه کشورهای عربی،حفظ پیمان صلح با اسرائیل و همکاری‌های نظامی بویژه در بحران‌های منطقه‌ای.

 

اهمیت مصر برای رژیم صهیونیستی:

درباره اهميت مصر در ابعاد مختلف آن از سوي استراتژيست‌هاي صهيونيست ديدگاه‌ها و نظريات مختلفي وجود دارد. به طور مثال می‌توان به ديدگاه افرايم سنيه درباره جايگاه و اهميت مصر در سياست‌هاي راهبردي اسرائيل اشاره کرد.

 

اقدام سادات رئيس‌جمهور وقت اين كشور در سفر به
بيت المقدس و شكستن حصار رواني ناشي از 5 جنگ خونين ميان اعراب و اسرائيل از ديدگاه سنيه چيزي نيست كه بشود برايش قيمتي مشخص كرد. سنيه بر اين باور است كه مصر و اسرائيل در يك سنگرند و نيروهاي تندروي اسلامي كه تهران و خارطوم پايگاه‌های اصلي آنها هستند، تهديدي براي هر دو. به عقيده او در خاورميانه جديد مصر و اسرائيل الزاما 2 همپيمانند و اين ‌انديشه را بايد به تمام اقشار جامعه مصر سرايت داد. به عقيده سنيه، همكاري 2 كشور می‌تواند در ابعاد مختلف باشد، از جمله مقابله با متعصبان مذهبي، همكاري در زمينه كشاورزي و آبياري. بر اساس نظريات سنيه بقاي وضعيت فعلي مناسبات ميان قاهره و تل‌آويو براي طرفين سودمند نيست و شراكت و همكاري استراتژيك 2 دولت يك عنصر حياتي حفظ ثبات در خاورميانه، سركوب تندروي و پيشرفت اقتصادي آنهاست. واشنگتن حق دارد نگران باشد، چرا كه فروپاشي نظام مصر به منزله شكست همه سياست‌هاي خارجي آمريكا در خاورميانه و ناكامي اين كشور در به اصطلاح مبارزه با تروريسم و دشوار شدن اوضاع نيروهاي آن در عراق و افغانستان است. آنها به مبارک علاقه دارند به جهت آنكه امنيت مرزهاي اسرائيل را تامين كند و چرخش روند سازش را حتي در صورت نتيجه‌بخش نبودن آن، ادامه دهد. با فروپاشی رژیم مبارک و تشکیل دولت جدید برپایه دموکراسی و حضور مردم، احتمال به قدرت رسیدن گروه اسلامی اخوان‌المسلمین هست. در این صورت تنها دولتی که از این موضوع متضرر می‌شود، اسرائیل است. اسرائیل، مصر را بزرگ‌ترین متحد خود می‌داند که در دنیای عرب نفوذ زیادی دارد و در هراس است، با توجه به سقوط دولت مبارک این متحد را از دست بدهد و منافع آن به خطر بیفتد. به‌رغم آنکه مردم مصر، اسرائیل را مسؤول و مقصر شکست مذاکرات صلح با فلسطین می‌دانند اما دولت قاهره همچنان قویا به همکاری‌ها و روابط خود با اسرائیل ادامه می‌دهد. بنابراین با روی کار آمدن رژیم جدید در مصر، روابط راهبردی میان کشورهای عربی تغییر خواهد کرد که در نتیجه تشکیل چنین رژیمی موجب انزوای بیش از پیش اسرائیل در منطقه خواهد شد، گذرگاه‌های عبوری مصر به داخل غزه باز خواهد شد، محاصره غزه به‌طور کامل شکست خواهد خورد و ستون اصلی دولت‌های عرب و بویژه میانه‌رو از بین می‌رود. احتمال از سرگیری روابط دولت جدید با ایران وجود دارد و نفوذ ایران باز هم در منطقه بیشتر می‌شود، در واقع امنیت اسرائیل را که سال‌ها به اولویت سیاست خارجی آمریکا تبدیل شده است، باید به گوشه‌‌ای ‌انداخت. مصر تغذیه‌کننده فکری تمام جنبش‌های اسلامی کشورهای عربی بوده، یکی از مهم‌ترین جنبش‌های اسلامی که تاثیرات شگرفی بر مصر و چندین کشور اسلامی دیگر نهاد، «اخوان‌المسلمین» است. این سازمان در شرایطی که مصر از نظر سیاسی، اجتماعی، دینی و اقتصادی در وضعی بحرانی قرار داشت، تشکیل شد و از یکسو برای حاکمیت تعالیم اساسی اسلام در زندگی اجتماعی و سیاسی می‌کوشید و از سوی دیگر می‌خواست معتقدات اسلامی را از حالت ایستا و خمودگی خارج کند. سقوط مبارک همچنین مذاکرات خاورمیانه را که پیش از این به بن‌بست کشیده شده است، بیشتر با مانع مواجه خواهد کرد. تغییر رژیم مصر زنگ خطری برای سیاستمداران اسرائیلی است و روحیه بسیج عمومی را تعمیق می‌بخشد. سقوط حکومت مصر، همچنین بر اعتماد در حوزه کسب و کار منطقه‌ای و جهانی نیز تاثیر دارد، بویژه در صورتی که قیمت‌ نفت افزایش یابد. در نهایت سیاستگذاران غربی را در دوراهی دشواری قرار خواهد داد. بسیاری از آنان از مدت‌ها پیش خواستار تغییر تدریجی سیاسی در منطقه شده بودند، زیرا از این امر نگران بودند که گزینه دیگر از دست رفتن ثبات و ظهور تندروی باشد.

نتیجه آنکه؛ پیامد قیام مصر بر منطقه و جهان بسیار گسترده است که از جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد :

1-شکست سیاست خارجی آمریکا در حمایت از دیکتاتور‌های منطقه که مسؤول حفاظت از منافع آمریکا بوده و به مردم خود پشت کرده بودند. 2- به پایان رسیدن تاریخ مصرف‌اندیشه‌های وارداتی در کشورهای اسلامی و رجوع به اصل خویش که همان‌اندیشه اسلامی است. 3- مستولی شدن ترس بر دولت و شهروندان غاصب اسرائیل که همیشه دغدغه تامین امنیت از اولویت‌های اسرائیل بوده: الف) از بین رفتن دولتی دوست و وفادار به اسرائیل؛ ب )منزوی شدن اسرائیل در منطقه؛
ج )
پایان محاصره غزه و باز شدن گذرگاه‌های مرزی مصر به روی مردم غزه؛ د ) از بین رفتن ستون دولت‌های میانه‌رو عرب و پای ثابت در گفت‌وگوهای سازش؛ هـ ) تغییر رابطه دولت جدید و بسته شدن سفارت اسرائیل در قاهره در صورت روی کار آمدن دولت اسلامی؛ و) فلج شدن اقتصاد اسرائیل در صورت روی کار آمدن دولت اسلامی در قاهره و قطع صادرات گاز به تل‌آویو. 4- برقراری ارتباط دولت جدید با ایران.

 

ارسال نظر
captcha
پربیننده