رضا خسروي:
روزهای پایانی جشنواره شور و حال متفاوتی نسبت به نیمه نخست پیدا کردهاست. پرونده رسیدن یا نرسیدن فیلمها به طور کامل بسته شده و جز 2فیلم «اخراجیها -3» (با اتمام مراحل فنی) و «مصائب چارلی» مابقی فیلمها توانستند خود را به گردونه رقابت و اکران برسانند. اما نکته جالب درباره روزهای اخیر اینکه طولانی شدن مراحل تولید برخی فیلم‌های مطرح و همزمانی اکران این آثار، گرمای ویژهای به کاخ جشنواره بخشیده است. فیلم‌های «اینجا بدون من» (بهرام توکلی)، «پاریس تا پاریس» (محمدحسین لطیفی)، «پایان‌نامه» (حامد کلاهداری) و «شش نفر زیر باران» (علی عطشانی) از مهم‌ترین آثاری بودند که در روز هشتم جشنواره روی پرده رفتند و با استقبال قابل توجه از سوی مخاطبان مواجه شدند.
کاش دیده می‌شد
در میان آثار به نمایش درآمده در روز هشتم اما بی‌تردید جنجالی‌ترین اثر دومین فیلم کارنامه فیلمسازی حامد کلاهداری بود؛ فیلمی که با روایت داستان چند دانشجو آن هم در بستر حوادث پس از انتخابات دهم ریاست‌جمهوری از همان آغاز هم حساسیت‌برانگیر می‌نمود. اکران «پایان‌نامه» از معبر همین حواشی یکی از پراستقبال‌ترین اکران‌های برج میلاد بود. هرچند فارغ از کیفیت اثر، حاشیه‌های فرامتنی نیز به همراه داشت. از اهم این حاشیه‌ها هم می‌توان به واکنش عصبی برخی حاضران در سالن نسبت به مضمون، دیالوگ‌ها و صحنه‌های فیلم اشاره کرد. خبرگزاری فارس در توصیف این حاشیه‌ها آورده است: «فیلم سینمایی «پایان‌نامه» ساعت 21:30 در سالن اصلی مرکز همایش‌های برج میلاد نمایش داده شد. برخی از افراد حاضر در سالن به جای تماشای فیلم، مدام کف و سوت می‌زدند و نمی‌گذاشتند اهالی رسانه و هنرمندان دیالوگ‌های فیلم را متوجه شوند. تعدادی هم صدای گربه و دیگر حیوانات اهلی و وحشی را درمی‌آوردند و مزاحم تماشای فیلم می‌شدند. پس از تماشای فیلم هم اهالی رسانه به سمت سالن نشست‌ها هجوم آوردند و سالن مملو از حضور مخاطبان شد. بنا بر این گزارش، حامد کمیلی، بازیگر فیلم در بخشی از نشست نقد و بررسی فیلم بیان داشت: «خیلی دوست داشتم درباره فیلمی حرف می‌زدیم که دیده می‌شد. هر چند موافق و مخالف، در مقام بازیگر به گفته‌ها پاسخ می‌دادم. نمی‌دانم اصلا در این جلسه کسی دیالوگ‌های فیلم را شنیده است. امیدوارم دوستان دلیل قانع‌کننده‌ای برای بقیه داشته باشند».
آزادی بیان را یاد گرفتم!
همانطور که از حال و هوای سالن اکران قابل پیش‌بینی بود، کنفرانس خبری این فیلم نیز با استقبال گرم اصحاب رسانه مواجه شد و عاری از حاشیه نبود. در ابتدای این نشست حامد کلاهداری با اشاره به اینکه بسیار خوشحالم که سرانجام «پایان‌نامه» با اتفاقات عجیب و غریبی که در طول ساخت آن افتاد اکران شد، گفت: کمک خدا باعث شد این فیلم به سرانجام برسد و خیلی دوست داشتم فیلم را می‌دیدید. فیلم من اگر لایق دست زدن نبود حداقل اجازه این را می‌یافت که آنها که دوست دارند فیلم را ببینند به‌راحتی به تماشای آن بنشینند. وی ادامه داد: آزادی بیان را در سینمای مطبوعات یاد گرفتم، با واکنش‌هایی که در این سینما رخ داد، کسانی که نظرات‌شان برایم مهم بود اجازه پیدا نکردند فیلم را به‌راحتی ببینند.
یک اکشن خوب
روح‌الله شمقدری، تهیه‌کننده فیلم نیز با بیان اینکه بسیار خوشحالم که این فیلم قبل از نمایش در سالن مطبوعات در سینماهای دیگر نیز به نمایش درآمد، گفت: آنچه آنجا دیدم مرا به این نتیجه رساند که فیلم توانسته حرفش را بزند و مخالفانش را به چالش بکشد. همین که تماشاگران تا انتهای کار نشستند و فیلم را دیدند نشان از موفقیت فیلم دارد. اگر محتوای سیاسی فیلم را در نظر نگیریم، این فیلم یکی از فیلم‌های اکشن بسیار خوب سینمای ایران است که بسیاری از افرادی را که ادعای سینمای اکشن دارند، به چالش می‌کشد. عیب این فیلم این است که حرف سیاسی می‌زند که باب میل حاضران سالن نبود. شمقدری ادامه داد: از دوستانی که داعیه آزادی بیان را دارند انتظار داشتم سکوت را رعایت و شأنیت رسانه را حفظ می‌کردند. حامد کمیلی، بازیگر فیلم نیز با بیان اینکه خیلی دوست داشتم درباره فیلمی حرف می‌زدیم که دیده می‌شد، گفت: «آنوقت بهتر به نقدها جواب می‌دادیم اما حالا نه دیالوگ‌های فیلم را کسی شنیده است و نه با احساسی که در فیلم جریان داشته ارتباط برقرار کرده».
چه حرفي زده‌ايم كه به نفع مردم نبوده است!
بهاره افشاری، بازیگر دیگر این فیلم نیز با انتقاد از موضع‌گیری‌هایی که برابر فیلم سینمایی «پایان‌نامه» شدهاست، گفت: «جمله‌ای در پایان‌نامه وجود دارد که یکی از شخصیت‌ها می‌گوید: ما می‌خواهیم آرام حرف بزنیم اما یک عده خودشان را به ما می‌چسبانند». وی خطاب به حاضران گفت: «اینجا چه خبر است؟ چه حرفی زده‌ایم که به نفع مردم نبودهاست؟ همین که این‌طور از نشست فیلم استقبال شده، نشان از موفقیت فیلم دارد».
فیلم سیاسی مخالف دارد
کلاهداری در ادامه بار دیگر به فضای ایجاد شده هنگام تماشای فیلم اشاره کرد و گفت: «فیلم من یک فیلم سیاسی است. اگر در فضای نمایش فیلم، هو و هورا نبود باید به خودم شک می‌کردم. فیلم سیاسی مخالف دارد». گبرلو نیز در پاسخ به کلاهداری گفت: «شور و هیجانی که نسبت به فیلم وجود دارد، ربطی به قوت کار ندارد بلکه موضوع فیلم حساسیت‌برانگیز است و حاضران با سوت و کف احساس خودشان را بیان کردند». پس از کلاهداری، حامد کمیلی هم با بیان اینکه این دومین همکاری من با کلاهداری است و نگاه او را به سینما می‌شناختم، توضیح داد: «این نقش به من اجازه می‌داد تنوع حسی منحصر به فردی را تجربه کنم. این فیلمنامه برای بازیگر بسیار عالی است و من بهعنوان بازیگر نقش «روزبه» تمام تلاشم را کردم تا از پس لحظات متفاوت کار برآیم».
گلایه کلاهداری از آقایی
حامد کلاهداری در پاسخ به این پرسش که چرا در جریان کار بازیگرانی چون آقایی و اوتادی از بازی در این فیلم انصراف دادند، گفت: «آقایی بازیگر خوبی است و نخستین کسی بود که قرارداد این کار را بست. وی پس از انعقاد قرارداد به سفری رفت و پس از بازگشت در روز سوم تحت فشارهایی از بیرون عکس‌العمل‌هایی نشان داد که شایسته این نقش نبود. انگار این نقش را برعکس گرفته بود و یک روز ناگهان آقای آقایی دیگر سر صحنه نیامدند و نامه‌ای به مطبوعات نوشتند که چون فیلمنامه تغییر پیدا کرده است از ادامه همکاری انصراف دادند اما به گواه 70 نفر از عوامل فیلم 15 روز قبل از فیلمبرداری، فیلمنامه بسته شده بود. نقش خانم اوتادی نیز بسیار کوتاه بود که پس از انعقاد قرارداد به دلایلی پایشان شکست و دیگر نیامدند».
ادعا نمی‌کنیم خطا نکردیم
شمقدری درباره اینکه چرا این موضوع را برای ساخت فیلم انتخاب کردهاست، گفت: «باید در سینمای ایران یک اتفاق می‌افتاد. فیلمسازان ما باید سراغ تنوع مضامین و ژانرها بروند و ورود به این فضا نیازمند آزمون و خطاست. وقتی از موضع مخالف و اپوزیسیون صحبت می‌کنی بسیار راحت است. حرفت را زدی اما اعلام می‌کنی از اعماق آب‌ها صحبت می‌کنی اما وقتی از موضع موافق قرار است سخن بگویی کار سخت می‌شود». وی اظهار داشت: «ادعا نداریم یک شاهکار ساخته شده اما ساخت این فیلمنامه یک اتفاق در سینمای ایران است. ادعا نمی‌کنیم خطا نکردیم اما سابقه کاری دیگر دوستان را نیز مطالعه کنیم، بارها خطا کرده‌اند و بعد از خطاهای بسیار پیشرفت کرده‌اند». وی در پاسخ به این پرسش که ساخت فیلمی درباره اتفاقات اخیر زود نبوده است، گفت: «با همین تحلیل‌ها پس از گذشت 30 سال از انقلاب به هیچکدام از حوادث آن پرداخته نشده است، در حالی که تک‌تک این انتخابات سوژه صدها فیلم بوده‌اند. اگر کسی هم به این سوژه‌ها پرداخته، با انتقادهای بسیاری روبه‌رو شدهاست».
کلاهداری نیز در این باره ادامه داد: «من به این فیلم افتخار می‌کنم و به تک‌تک صحنه‌های آن معتقدم و پای آن می‌ایستم و از تهیه‌کننده و عوامل فیلم که با شجاعت پای کار ایستادند، تشکر می‌کنم».