گروه فرهنگ و هنر:
چهارشنبه 27 بهمن، ساعت 20؛ سالن همایش‌های برج میلاد پس از 10 روز میزبانی هنرمندان و اهالی رسانه شاهد گردهم آمدن خانواده سینما و پیگیران رقابت داغ فیلمهای پذیرفته شده در بخش اصلی جشنواره فجر بود. همه آمده بودند تا آرام گرفتن سیمرغ‌های جشن بیست و نهم را بر دستان هنرمندان نظاره‌گر باشند و برای اقبال بلند و هنر ماندگار برگزیدگان هورا بکشند! کارنامه بیست و نهمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر اینگونه به کار خود پایان داد.
امتیازات و نقاط ضعف
به تاخیر خرده نمی‌گیریم که دیگر جزو لاینفک این قبیل برنامه‌هاست و به خود می‌قبولانیم انتشار خبر برگزاری مراسم اختتامیه راس ساعت 19 یک اشتباه رسانه‌ای بوده است! ضمن اینکه آیین اختتامیه جشنواره بیست و نهم فیلم فجر آنقدر بهانه برای جذابیت داشت که کمتر کسی در پایان یک ساعت تاخیر در آغاز برنامه را به خاطر داشت. جشنواره امسال جشنواره ناکامان بود و بیراه نیست اگر برگ برنده قضاوت‌های این دوره را اهدای سیمرغ به چهر‌ه‌های ناکام جشنواره‌های گذشته بدانیم؛ از مسعود کیمیایی گرفته تا حامد بهداد. با این همه اما آیین اختتامیه این دوره با امتیازات و نقاط ضعفی همراه بود که به نام این دوره در دفتر تجربیات جشنواره فیلم فجر به ثبت خواهد رسید؛ از کیفیت مطلوب و قابل توجه کارگردانی مراسم تا سخنرانی‌های متعدد و بعضا طولانی که با اعتراض حاضران به پایان می‌رسید!
مهم‌ترین دستاورد جشنواره
مراسم با قرائت آیات قرآن کریم شروع شد و پس از آن مهدی مسعودشاهی، دبیر جشنواره در سخنانی کوتاه گفت: «از همه عزیزانی که در برگزاری این جشن کمک کردند با زبانی قاصر تشکر می‌کنم؛ عزیزانی که برای این جشن قدم برداشتند، قدم زدند، فیلم ساختند و باعث افتخار این سرزمین بزرگ شدند. امشب آخرین شب از این جشن بزرگ است، به همه آنها که برای توسعه فرهنگ و رشد سینمای کشور قدم برمی‌دارند خسته نباشید می‌گویم و امیدوارم سلامت باشند و قصورم را ببخشند». برنامه با معرفی برگزیدگان بخش ویدئوسینما ادامه پیدا کرد، در این بخش برگزیدگانی که دیپلم افتخار دریافت کردند 50 میلیون ریال جایزه نقدی و آنها که سیمرغ بلورین دریافت کردند یک خودروی پراید هم گرفتند. پس از این بخش جواد شمقدری پیامش را خواند. وی در بخش پایانی پیامش به برگزاری همایش «هالیوودیسم و سینما» در حاشیه جشنواره امسال اشاره کرد و آن را یکی از بهترین دستاوردهای فرهنگی برای جشنواره امسال دانست.
پایان خوش سفر سرخ
در بخش دیگری از مراسم، برگزیدگان بخش فیلمهای اول، جشنواره بیست و نهم فیلم فجر معرفی شدند. در این بخش دیپلم افتخار بهترین دستاورد هنری به وحید نصیریان برای فیلم «قلب سیمرغ» اهدا شد. دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه به نگار آذربایجانی و فرشته طائرپور رسید و دیپلم افتخار بهترین بازیگر زن به غزل شاکری برای همین فیلم اهدا شد. دیپلم افتخار بهترین بازیگر مرد به پژمان بازغی برای فیلم سینمایی «مرگ کسب و کار من است» و جایزه ویژه هیات داوران به صادق صفایی برای بازی در فیلم «سفر سرخ» اهدا شد. جالب توجه‌ترین جایزه این بخش اما دیپلم افتخار بهترین کارگردانی بود که پس از 10 سال برای کارگردانی «سفر سرخ» به حمید فرخ‌نژاد اهدا شد. سیمرغ بلورین بهترین فیلم بخش نگاه نو هم به فیلم «سفر سرخ» اهدا شد تا فرخ‌نژاد پس از 10 سال انتظار برای رونمایی از فیلمش دست پر از کاخ جشنواره به خانه برود. دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه جشنواره بیست و نهم در بخش فیلمهای اول به فیلم «آینه‌های روبه‌رو» به کارگردانی نگار آذربایجانی و دیپلم افتخار بهترین فیلم هم به امیر ثقفی برای فیلم «مرگ کسب و کار من است» اهدا شد.
سیمرغ‌ها روی شانه کیمیایی
اما بخش اصلی آیین اختتامیه جشنواره بیست و نهم هم مانند دوره‌های گذشته اهدای جوایز برگزیدگان مسابقه سینمای ایران بود؛ بخشی که حاضران هیجان بسیاری برای رصد کردن نتیجه آن داشتند و شاید کمتر کسی از میان آنها پیش‌بینی می‌کرد که مسعود کیمیایی پس از 50 سال فیلمسازی، این‌بار بیشترین سیمرغ را به نام ساخته خود کند و آخر سر هم سیمرغ بهترین فیلم را بر شانه خود ببیند؛ اتفاقی که در مقیاسی کوچک‌تر برای بازیگر فیلم او نیز رخ داد و برای نخستین‌بار نام حامد بهداد را از فهرست نامزدها به فهرست برگزیدگان جشنواره فجر منتقل کرد. فیلم «جرم» در کنار سیمرغ بهترین فیلم و بهترین بازیگر مرد نقش مکمل، به نام ایرج رامین‌فر (طراح صحنه و لباس)، اسحاق خانزادی و علی ابوالصدق (صداگذار) و کارن همایونفر (آهنگساز) هم سیمرغ بلورین صید کرد تا توفیق‌یافته‌ترین فیلم جشنواره بیست و نهم باشد.
اقبال به یک جدایی تلخ
پس از فیلم تازه مسعود کیمیایی اما فیلمی در فهرست توفیق‌یافته‌های جشنواره امسال قرار دارد که نه فقط از نگاه داوران که از نگاه مردمی نیز فیلم برتر جشنواره شناخته شد. «جدایی نادر از سیمین» یادآور توفیق فیلم قبلی اصغر فرهادی «درباره الی...» در جشنواره فیلم فجر بود. این فیلم که سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه مردم را از آن خود کرد در فهرست نظرات داوران نیز سیمرغ بلورین بهترین صدابرداری برای محمود سماک‌باشی، سیمرغ بلورین بهترین فیلمبرداری برای محمود کلاری، سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه و سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی برای اصغر فرهادی را هم به نام خود ثبت کرد تا دومین فیلم برتر جشنواره از نگاه داوران لقب گیرد. این فیلم در بخش‌های بهترین بازیگر مکمل زن و مرد، ساره بیات و شهاب حسینی را به دیپلم افتخار رساند.
دیگر برگزیدگان
در بخش سودای سیمرغ بلورین بهترین چهره‌پردازی به سعید ملکان برای فیلمهای «فرزند صبح» و «آلزایمر» اهدا شد. سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه رایانه‌ای به امیررضا معتمدی برای فیلم «راه آبی ابریشم» و سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه میدانی به محسن روزبهانی برای فیلم سینمایی «33 روز» اهدا شد. در بخش بازیگر مکمل مرد نیز محسن تنابنده برای بازی در فیلم سینمایی «ندارها» توانست دیپلم افتخار را از آن خود کند. در ادامه سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن به مهناز افشار برای بازی در فیلم سینمایی «سعادت‌آباد» رسید و دیپلم افتخار بهترین بازیگر مرد به علی مصفا برای فیلم «آسمان محبوب» اهدا شد. سیمرغ بلورین بهترین بازیگر مرد به مهدی هاشمی برای بازی در فیلمهای سینمایی «آقایوسف» و «آلزایمر» اهدا شد. دیپلم افتخار بهترین بازیگر زن نیز به مهتاب کرامتی برای بازی در فیلم «آلزایمر» و سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن به ویشکا آسایش برای بازی در فیلم سینمایی «ورود آقایان ممنوع» اهدا شد. سیمرغ بلورین بهترین تدوین هم به واروژ کریم‌مسیحی برای تدوین فیلم سینمایی «ندارها» اهدا شد. احمدرضا معتمدی هم دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه را برای فیلم سینمایی «آلزایمر» گرفت.
جوایز ویژه داوران
در کنار جوایز اصلی اما داوران جشنواره به‌صورت ویژه از برخی آثار قدردانی کردند. در همین راستا نیز سیمرغ بلورین و جایزه ویژه هیات داوران به داریوش مهرجویی برای ساخت فیلم «آسمان محبوب» اهدا شد. همچنین دیپلم افتخار به همراه 5 سکه بهار آزادی برای ساخت فیلم «ملاقات» به شاپور قریب به عنوان مسن‌ترین کارگردان جشنواره اهدا شد. همچنین نخستین نمونه سیمرغ زرین (که از دوره سی‌ام جایگزین سیمرغ فعلی می‌شود) به بهترین فیلم از نگاه ملی اهدا شد که محمدرضا بزرگ‌نیا برای فیلم «راه آبی ابریشم» آن را دریافت کرد. دیپلم افتخار ویژه جشنواره هم به محمدرضا اسلام‌لو برای فیلم «جعبه سیاه» اهدا شد. سیمرغ بلورین ویژه جشنواره به فیلم
«33 روز» به کارگردانی جمال شورجه اهدا شد. سیمرغ بلورین ویژه جشنواره به همراه خودروی پراید به حمید بهمنی برای فیلم سینمایی «گلوگاه شیطان» اهدا شد.
جشنواره به روایت حسن عباسی
پایان اختتامیه اما احتمالا پایان حاشیه‌های جشنواره بیست و نهم نخواهد بود چه اینکه از میان داوران غایب در روز اختتامیه حسن عباسی زبان به گلایه گشوده و اعلام کرده باید دلیل نرسیدن برخی فیلم‌ها بررسی شود. عباسی با اظهار تاسف از نرسیدن فیلمهای «عملیات سکوت»، «مصائب چارلی» و «اخراجی‌ها -3» به داوری جشنواره، اعلام کرد که در این دوره از جشنواره هیچ‌یک از آثار در حوزه سینمای دینی نیستند. این عضو هیات داوری بیست و نهمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر در گفت‌وگو با مشرق اظهار داشت: «از 33 فیلم منتخب بخش سودای سیمرغ، متاسفانه چند فیلم در زمان مقرر برای داوری به نمایش درنیامدند که باید دلایل آن علت‌یابی و بررسی شود. اگر این فیلم‌ها به داوری جشنواره می‌رسیدند به احتمال زیاد در آرایش جوایز تغییر اساسی پدید می‌آمد». وی ابراز امیدواری کرد که این فیلم‌ها توسط مردم دیده شوند و با استقبال مردمی، جایزه خود را از مردم که صاحبان اصلی فرهنگ و هنر هستند، بگیرند. عباسی درباره وجود آثار سینمای دینی در جشنواره بیست و نهم با ابراز تاسف اعلام کرد که هیچ فیلم دینی در بخش مسابقه وجود نداشت و هرچند آثاری چون «سیب و سلما»، «آلزایمر» و «آسمان هشتم» تلاش کرده‌اند به مضامین دینی نزدیک شوند اما تا مرحله کمال بسیار فاصله وجود دارد. حسن عباسی پرداختن فیلم «آسمان محبوب» به مقوله جهان موازی را هرچند اقدامی ارزشمند و هماهنگ با موج فرهنگی جهانی در پرداختن به عالم‌های ممکن دانست اما آن را در دسته‌بندی سینمای دینی قرار نداده و ابراز امیدواری کرد که این اثر سرآغاز پرداختن به مضامین جهان متوالی با تلقی دینی به جای جهان موازی صرفا فلسفی قرار گیرد. وی همچنین از فشار گسترده طیف فتنه سبز بر داوری جشنواره، توام با جوسازی رسانه‌های ضدانقلاب یاد کرد و فیلمهای سینمایی با مضامین سیاسی مانند «گزارش یک جشن» و «جرم» را اقناع‌کننده ندانست و ابراز امیدواری کرد که سینمای سیاسی از عمق و غنای مناسبی برخوردار شود.
جواد شمقدری: برخی مانع دمیدن رایحه اسلام و انقلاب در سینما هستند
جواد شمقدری در مراسم پایانی جشنواره فیلم فجر گفت: جشنواره فیلم فجر بزرگ‌ترین جشن هنری با ابعاد ملی و بین‌المللی است؛ جشنواره‌ای كه از درون حركت انقلاب اسلامی متولد شده و رشد یافته است، به همین دلیل این جشنواره را می‌توان جشنواره انقلاب اسلامی نیز نامید. خوشبختانه جشنواره فیلم فجر امسال چند گام بلند به سوی هویت اصلی خود برداشته است اگر‌چه هنوز با مرزهای حداقلی این هویت فاصله دارد. موفقیت‌های امسال نشانی روشن از ظرفیت‌ها و استعداد بالای سینمایی‌ایران دارد و آنچه ما به عنوان مدیران سینمایی انجام دادیم فقط ایجاد فرصت بروز و شكوفا شدن این ظرفیت‌های ذاتی بود. معاون امور سینمایی تاکید کرد: سینمای ایران از ناحیه 2 گروه تهدید می‌شود؛ گروه‌هایی كه نمی‌خواهند این سینما حالش خوب باشد و بیشتر مایل هستند همچون خودشان تبدار بماند. این 2 گروه از خاستگاه و مواضع سیاسی و فكری متضادی برخوردارند اما در یك موضوع مشترك هستند و آن اینكه با شیوه و رویكردهای افراطی و غیرمنصفانه تلاش می‌كنند سینمای ایران را به زیر یوغ خود بكشانند. یكی از این گروه‌ها كه خارج از بدنه سینمای ایران است با رویكرد افراطی و به اسم دفاع از انقلاب و اسلام و اخلاق و آرمانخواهی تلاش می‌كند سینمای ایران را در چارچوب تنگ برداشت‌های خود محبوس کند. این در حالی است كه بخش بزرگی از اندیشمندان و دلسوزان انقلاب و اسلام با این افراط‌گرایی‌ها موافق نیستند. گروه دوم برخلاف گروه اول، سال‌هاست كه در سینما خانه دارد و سینما را حیاط خلوت خود می‌داند و عهد كرده‌اند این میراث بادآورده را به هیچ‌‌وجه از كف ندهند. این گروه با انحصارطلبی و اتخاذ شیوه‌های تخریبی كه ریشه در روش‌های جریانات چپ ماركسیستی دارد، اجازه نمی‌دهد رایحه انقلاب و اسلام بر این سینما دمیده شود. مدیریت جدید سینمایی در 16 ماه گذشته تلاش كرد مانع نفوذ و تاثیر این 2 گروه افراطی در روند شكل‌گیری برنامه‌ها و سیاست‌های جدید باشد و نتیجه آن شد كه سینمای ایران توانست آزادانه‌تر نفس بكشد و به حیات طبیعی خود بازگردد. ثمره این حیات طبیعی، رونق و شكوه جشنواره و استقبال گسترده مردم بود.