اسدالله خسروی: حفاظت از اکوسیستم آب و خاک، صیانت از مراتع و منابع طبیعی و ایجاد راهکارهای اصولی برای حفظ و احیای طبیعت با شیوه علمی و تجربی همچنین جلوگیری از هدررفت منابع آبی در راستای ممانعت از مهاجرت روستاییان اکنون ضرورتی اجتناب‌ناپذیر بوده که به جد مشارکت عمومی و توجه ویژه مسؤولان را به این امر مهم حیاتی بیش از هر چیز می‌طلبد چرا که ایران به دلیل قرار داشتن در شرایط اقلیمی نامناسب جغرافیایی (ژئوپلتیک) با کاهش شدید نزولات جوی و تبخیر منابع آبی همراه است و این پدیده شوم به عنوان معظلی همواره دامنگیر کشور بویژه جمعیت روستانشین بوده است. اگر به شرایط نامساعد جوی و تغییرات آب و هوایی در طول چند سال اخیر نگریسته شود خواهیم دید پدیده گرم شدن زمین آثار نامطلوب و ناگوار تشدید کم‌آبی و نزول سفره‌های زیرزمینی و در نهایت خشکسالی‌های پی در پی را به دنبال داشته که این روند نامطلوب کشاورزان و دامداران را با محدودیت‌ها و مشکلات عدیده مواجه کرده تا این قشر مولد، پویا و زحمتکش بعضا ناخواسته به ترک محل زندگی و مهاجرت به حاشیه شهرها روی آورند. در چنین شرایطی اما می‌توان در مسیر مدیریت بحران حرکت کرد و شرایط کنونی را با اجرای طرح‌های علمی و اصولی همچنین راهکارهای کارشناسانه به گونه‌ای تغییر داد که از حداقل‌ها حداکثر استفاده لازم حاصل شود. این بدان معناست که شیوه‌های مهار آب‌های سطحی، نحوه درست آبیاری مزارع (مکانیزه) و ذخیره، نگهداری و تامین منابع آبی می‌تواند در جلوگیری از هدررفت و تبخیر آب بسیار تاثیرگذار باشد که البته توجه به این مهم و حرکت در چنین مسیری تبعات مثبت دیگری چون ممانعت از تخریب زمین، فرسایش خاک و... را به همراه دارد و فعالیت‌های معاونت آبخیزداری سازمان جنگل‌ها می‌تواند نقش موثری در این زمینه ایفا کند. در واقع اهمیت به موضوع حفظ طبیعت بویژه منابع آب و خاک اکنون در جوامع بین‌المللی بسیار حائز اهمیت شده تا جایی که برنامه سازمان ملل با هدف دستیابی به مدیریت پایدار منابع آب و خاک، کشورهایی که مستعد از بین رفتن منابع طبیعی هستند، حمایت مالی می‌کند و با طرح‌های کارشناسانه البته با همکاری حوزه مربوط چون وزارت کشاورزی (سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری) به نجات آن برمی‌آید. حال که سالیان متوالی است ایران به موجب کاهش نزولات جوی (میانگین بارش سالانه 45 درصدی و تبخیر 55 درصدی منابع آبی) و تغییرات اقلیمی و اکوسیستمی با مشکل خشکسالی مواجه است و این موضوع تهدیدی جدی برای تخریب طبیعت به شمار می‌رود، کار معاونت مراتع و آبخیزداری کشور برای حفاظت از منابع طبیعی دشوارتر شده است. سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری از هیچ تلاشی در این راستا دریغ نکرده اما با توجه به شرایط اقلیمی کشور اکنون دفتر طرح مدیریت پایدار منابع آب و خاک حبله‌رود (برنامه عمران سازمان ملل) نیز برای حفاظت از منابع طبیعی کشور به مساعدت این سازمان آمده است تا با همیاری و همکاری در کنار هم بتوانند با شیوه‌های علمی و اصولی و جلب مشارکت عمومی اقدامات خود را در راستای حفظ منابع آب و خاک، احیای طبیعت و حمایت از روستاییان با ایجاد زمینه‌های اشتغال در کنار کشاورزی و دامداری به کار گیرند. در چنین شرایطی اولین پروژه بین‌المللی از سوی برنامه عمران سازمان ملل به نام پروژه حبله‌رود برای احیای یک‌میلیون و 200 هزار هکتاری در سال 1387 در دو فاز در ایران شکل عملی به خود گرفت که در فاز نخست قرار بود یک‌میلیارد و 200 میلیون تومان به این پروژه تعلق گیرد اما از این رقم فقط 300 میلیون تومان کسب شد اما در فاز دوم پروژه حبله‌رود که از سال 91 شروع شده 700 میلیون تومان از سوی برنامه عمران سازمان ملل اخذ شده و مسوولان دست‌اندرکار این پروژه با همکاری سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری توانسته‌اند تحول خاصی در این منطقه به وجود آورند. هوشنگ جزی، مدیر اجرایی طرح حبله‌رود در جمع خبرنگاران در گرمسار هدف از اجرای این طرح را حل مشکل ریشه‌ای کم‌آبی، ترغیب مشارکت عمومی و جلوگیری از فرسایش خاک و منابع طبیعی همچنین احیای زمین‌های زراعی و جلوگیری از کوچ روستاییان عنوان کرد و گفت: از آنجا که منطقه گرمسار و روستاهای همجوار آن در طرح حبله‌رود به علت کاهش نزولات جوی با افت شدید آب مواجه شده‌اند بنابراین با اجرای این طرح و به‌کارگیری راهکارهای گوناگون چون ساخت بند خاکی، تامین منبع آب و ایجاد اشتغالزایی با تشکیل تشکل‌های مردمی، اقداماتی را در راستای احیای منطقه و جلوگیری از مهاجرت روستاییان به عمل آوردیم.وی با بیان اینکه حفاظت از آب و خاک نیازمند یک برنامه‌ریزی منسجم و علمی در کنار مشارکت عمومی است، افزود: تعامل با مسوولان و یکپارچگی به جای بخشی‌نگری همراه با برنامه‌های تلفیقی و همکاری و همیاری باعث شده اکنون شاهد پویایی برخی روستاها در حوزه پروژه حبله‌رود چون روستای مهور باشیم. جزی افزود: قبل از اجرای طرح حبله‌رود ساکنان بسیاری از روستاها به علت کم‌آبی و دیگر مشکلات به شهرها مهاجرت کرده بودند اما اکنون با احیای طبیعت، تامین آب و ایجاد زمینه‌های اشتغال برای روستانشینان در این منطقه رویه مهاجرت معکوس در پیش گرفته شده است. محمدهادی نوچه، معاون آبخیزداری و مدیر اجرایی طرح حبله‌رود اداره کل استان سمنان نیز در مراسم بازدید خبرنگاران از پروژه حبله‌رود اظهار داشت: این پروژه به دنبال یک الگو و شرایط اقلیمی خاص بوده و روش‌های کارشناسانه ویژه‌ای چون بیابان‌زدایی، حفظ منابع آب و خاک و جلوگیری از تخریب طبیعت را دنبال می‌کند. وی به اثرات مثبت این پروژه اشاره کرد و افزود: اثراتی چون ایجاد تشکل‌های مردمی و حفاظت از محیط زیست در این طرح می‌تواند تسری و به دیگر مناطق تعمیم داده شود.نوچه تصریح کرد: در این پروژه اقداماتی در راستای درختکاری و حصارکشی مزارع با کاشت درخت انجام شده که این امر می‌تواند اثرات ناشی از ورود ریزگردها را کاهش دهد و از گسترش بیابان جلوگیری کند. وی افزایش محصولات کشاورزی در مناطق کویری و کاهش تبخیر رطوبت زمین را از دیگر محاسن پروژه حبله‌رود عنوان کرد و افزود: بهره‌گیری از دانش بومی که استفاده از آن شیوه‌ها مشکلات کمتری را در گذشته برای مردم منطقه ایجاد می‌کرد از ویژگی‌های این پروژه است چرا که قبلا با استفاده از دانش بومی سیلاب‌ها مهار و با کرت‌بندی زمین‌ها هرساله محصولی کاشت می‌شد بدون اینکه منابع آبی هدر رود. شیرین سعادت، مدیرعامل تشکل زنان روستای فروان نیز در این بازدید ضمن تشکر از مسوولان به موجب فراهم کردن شرایط برای این تشکل افزود: این تشکل ابتدا به صورت یک صندوق تعاونی فعالیت گروهی چندنفره داشت اما اکنون با توجه به افزایش تعداد اعضا از منابع صندوق مردمی، تولیداتی چون رشته آشی، صنایع دستی و گیاهان دارویی انجام می‌شود. وی با بیان اینکه این تشکل هنوز نوپاست و به سودآوری قابل توجهی نرسیده است، افزود: امید است مسوولان بویژه مدیران بانکی به حمایت از تشکل‌های مردم‌نهاد برآیند و با ارائه وام‌های خرد آنها را مورد لطف خود قرار دهند.