
زهرا قزیلی: امسال در کنار فیلمهای اول که تعدادشان کم نبود، فیلمسازانی که سالهاست در عرصه سینما فعالیت میکنند و کارگردانان اسمی و نامداری هستند هم حضور داشتند که متاسفانه فیلمهایشان نتوانست آنگونه که شایسته است نظر مخاطبان را به خود جلب کند. تنها فیلم «چ» ساخته ابراهیم حاتمیکیا موفق شد هم نظر کارشناسان و هم نظر مردم را با خود همراه کند. در جشنواره امسال بعضی از کارگردانان اول شروع خوبی داشتند البته بعضیها باید فعالیت بیشتری داشته باشند. از کارگردانان صاحبنام اما توقعاتی داشتیم که تقریبا میتوان گفت برآورده نشد. بیشتر این کارگردانان جز حاتمیکیا توقعات را که برآورده نکردند، بعضا هم تاسف میخوریم که رویکردی اینچنین از آنها میبینیم. کارهایی که به لحاظ ساختاری و نگاه و مضمونی که مدنظرشان بوده است فاقد آن اعتباری است که برای خودشان کسب کرده بودند.
پس از فیلم دلنشین و زیبای «یه حبه قند»، میرکریمی پس از 4 سال سراغ ساخت فیلم «امروز» که حاصل همفکری او و شادمهر راستین است، میرود. او پس از تولید فیلم سخت و سنگین «یه حبه قند» که پر از شور و نشاط بود به سراغ یک داستان سرراست و ساده میرود که در یک بیمارستان اتفاق میافتد. میرکریمی این بار با تاکید روی شخصیت مرد داستان، یونس (پرویز پرستویی) قرار است زندگی امروز ما را به تصویر بکشد؛ مردی که به جای بیتفاوتی و بیخیالی قصد دارد به زندگی و جهان پیرامونش بهگونهای دیگر نگاه کند. اما میرکریمی در ارائه اطلاعات از این شخصیت به مخاطب امروز- که در معرض بمباران اطلاعات و اخبار است- خست میکند. نیمه فیلم سپری شده اما هنوز مخاطب با این مرد (یونس) بهخوبی آشنا نمیشود. مخاطب امروز که ریتم زندگیاش با روزگار «به همین سادگی» تغییر کرده، این نوع اطلاعات دادن را نمیپسندد و در نگاه اول او را پس میزند، مگر این نیست که فیلم برای دیده شدن ساخته میشود و قصد کارگردان این است که ساعاتی بتواند مخاطب را با خود همراه کند اما این فیلم به قدری در ارائه اطلاعات کند عمل میکند که مخاطب پس میزند و شاید اگر فیلم فیلمساز دیگری جز میرکریمی بود سالن برج میلاد به سرعت خالی میشد. در این فیلم میرکریمی سعی دارد جامعه امروز را که همه یکدیگر را به قضاوت مینشینند به چالش بکشد و در این میان قصد دارد بحرانهای اخلاقی جامعه را گوشزد کند اما قصه به قدری خلوت و کمگو است که نمیتوان آنگونه که شایسته است با کارگردان همراه شد. در نیمه داستان پرستار بیمارستان (شبنم مقدمی) که زخمزبانهای بسیاری به یونس میزند مخاطب را متوجه شخصیت یونس میکند و با اطلاعاتی درباره بیمار اتهامات وارده به مردی که در طول داستان شاید بیش از چند خط به صورت کامل دیالوگ ندارد به مخاطب ارائه میشود. او با یادآوری روزهای جنگ و تجربهاش در آن روزها مخاطب را به سالهایی ارجاع میدهد که بیمارهای بسیاری را در بیمارستان دیده اما اینکه چگونه درباره یونس به نوعی دیگر قضاوت میشود و درباره او قضاوت ناصحیح وجود ندارد و به دیگر پرستاران هم تعمیم داده میشود، برای تماشاگر مشخص نمیشود. فیلمنامه توسط میرکریمی و شادمهر راستین نوشته شده که به لحاظ کمپرسوناژ بودن شبیه «به همین سادگی» است اما در آن فیلم به قدری میرکریمی به جزئیات اشاره داشت و حضور دو فرزند، همسایهها و صحبت با منشی همسرش، مخاطب را به وضعیت شخصیت اصلی داستان توجه می دهد اما این بار پرستویی برای ایفای نقش مرد انتخاب شده است. بازی او که تکرار بازیهای چشمگیر گذشته است نمیتواند آنگونه که شایسته است مخاطب را با جزئیات و درونیات خود همراه کند. او نقش یک انسان مومن و درستکار را ایفا میکند که روزگاری را در جنگ گذرانده و به دلیل نداشتن فرزند، دزدیاش در انتهای فیلم توجیه میشود اما شرایط بهگونهای از سوی نویسنده و کارگردان چیده شده که کار او (بردن بچه) قابل توجیه برای مخاطبی که در جامعه امروز زندگی میکند، نیست. میرکریمی که قصد داشت این استثنا را از میان جامعه امروز درشت کند و به رخ بکشاند باید به گونهای دیگر او را معرفی میکرد به نوعی که این ایثار و ازخودگذشتگی او برای تماشاگر قابل باور باشد. یونس راننده تاکسی است و در روز با تعداد زیادی از این موارد (زنهایی که دچار آسیبهای اجتماعی شدند) برخورد دارد. مخاطب امروز نمیتواند بپذیرد راننده تاکسی که در شهر شلوغی چون تهران کسب معاش میکند بدون هیچ مقدمهای تنها به دلیل آنکه روزگاری را در جنگ سپری کرده و با اشاره کوچکی به نداشتن بچه، این زن را به بیمارستان میبرد و با او همراه میشود و در نهایت فرزند این زن را در شرایطی که نیروی انتظامی در جریان است و حراست بیمارستان در اتاق ایستاده به راحتی از اتاق خارج کرده و میبرد. شاید اگر برای این کار انسانی یونس، زمینهچینی بیشتری میشد مخاطب بهتر میتوانست این کار یونس را درک کند. فیلم در ارائه قصه الکن است و فیلمساز به دلیل محدود کردن خود و خست در ارائه اطلاعات، نمیتواند تماشاگر را با خود همراه کند.