بهای نفت در بازارهای جهانی سیر صعودی را طی هفته‌های گذشته داشته و تا جایی پیش رفته است که بسیاری آن را با سال‌هاي دهه 1970 مقایسه می‌کنند. تحولات سیاسی در شمال آفریقا و خاورمیانه علت اصلی این افزایش سریع و غیرقابل کنترل قیمت نفت به‌شمار می‌رود و در عین حال نحوه برخورد دولت ژنرال قذافی با معترضان و کشتار آنها بر این سرعت افزوده است. با بروز بحران سیاسی در لیبی؛ کشوری که مرغوب‌ترین نفت جهان را در اختیار دارد، کشورهای اروپایی مانند ایتالیا و اسپانیا که یکی از وارد‌کنندگان اصلی از این کشور هستند نیز به فکر یافتن جایگزین‌هایی برای خرید انرژی افتاده‌اند. مردم در لیبی برای انقلاب تلاش می‌کنند و قیمت نفت هر روز بیشتر از روز قبل می‌شود. اکنون قیمت نفت به یکباره به بشکه‌ای 120 دلار آمریکا رسیده است که تنها در سال 2008 و در پی بحران اقتصادی جهانی رخ داده بود. صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی‌های خود در سال جدید میلادی را 89 تا 95 دلار برای هر بشکه در نظر گرفته بود اما با توجه به ادامه بحران در لیبی و احتمال کشیده شدن آن تا سرزمین حجاز و درگیر شدن عربستان سعودی با قیام‌های مردمی در داخل خاک خود، به نظر می‌رسد قیمت جهانی نفت تا 150 دلار برای هربشکه افزایش یابد. این خبر بدی برای کشورهایی است که اقتصاد خود را عمدتا بر واردات نفت استوار کرده‌اند. چین دومین اقتصاد بزرگ جهان بعد از آمریکا که آلمان و ژاپن را بتازگی پشت سر گذاشته است از این تحولات زیان‌های فراوانی را خواهد دید.
شبح انقلاب
قیمت نفت در بازارهای جهانی برای تحویل در ماه آوریل با 15 سنت افزایش به رقم 5/89 دلار رسید که این قیمت برای نوع نفت خام در هر بشکه تا 75/94 دلار خواهد رسید. این مساله تا جایی پیش رفته است که اکنون اقتصاددانان بر این باورند اگر بحران‌های سیاسی در منطقه افزایش یابد این سیر صعودی در راهی بی‌بازگشت خواهد افتاد. قیمت‌ها در بازارهای جهانی نفت ارتباط مستقیمی با تحولات در مصر دارد. کانال سوئز یکی از شاه‌راه‌های انتقال انرژی در جهان است که با درگیری‌ها و اعتراضات مردمی در مصر ما شاهد افزایش 12 سنتی قیمت نفت برای هر بشکه بودیم. هزینه‌های انتقال در فوریه با سیر صعودی همراه بود و تا 76 درصد به ترتیب اولویت پیش رفت. تغییرات دومینویی در خاورمیانه ملت‌های مختلف منطقه را تحریک کرد و کار را تا جایی پیش برد که مردم دیگر بخش‌های آفریقا و خاورمیانه به فکر تغییر رژیم‌های مستبد خود بیفتند. این موج در نیجریه؛ یکی از اصلی‌ترین تولید‌کنندگان نفت در جهان می‌تواند بازار را با شوک مواجه کند. عربستان سعودی تلاش می‌کند با ایزولاسیون اخبار داخلی و منطقه‌ای از تحریک جامعه ملتهب خود جلوگیری کند اما ابرهای تغییرات به سوی سرزمین اعراب با سرعت در حال حرکتند و وحشتی در میان خریداران انرژی جهانی در مقابل اشباح انقلاب ایجاد شده است. شورش‌های خونین مانند لیبی به‌راحتی در سرزمین سعودی می‌تواند بازار را تا نقطه‌ای از انفجار پیش برد که این مهم در معادلات بازار نفت تاثیرات زیادی خواهد گذاشت. قذافی در لیبی نتوانست به وعده‌هایش درباره قیمت نفت عمل کند زیرا قیمت با رشدی 7 درصدی همراه شد و همانطور که اشاره شد هر بشکه نفت برای تحویل در ماه مارس با قیمتی معادل 120 دلار معامله شد. این در حالی است که تاسیسات و لوله‌های نفتی لیبی در خطر قرار دارند و هواپیما‌های ایلوشین و بوئینگ و ایرباس متخصصان نفتی شرکت‌های خارجی را با سرعت از لیبی خارج کردند. اکنون بازار نفت دستخوش یک وحشت فراگیر شده است. مشخص نیست این بازار تا چه زمانی می‌تواند به همین شکل به مسیر خود ادامه دهد اما آنچه مهم است کاهش 500 بشکه‌ای تولید نفت تاثیرات مخربی را بر بازار گذاشته است. در حالی که لیبی تنها 2 درصد از نفت جهانی را تولید می‌کند اگر عربستان سعودی نیز به این دایره وارد شود خطرات زیادی در انتظار خریداران و مصرف‌کنندگان خواهد بود. افزایش قیمت‌ها به طور ناگهانی غیرممکن است. اگر سیر زنجیروار تحولات به عربستان برسد ضربه جدی به اقتصاد جهانی وارد خواهد شد زیرا سعودی‌ها 10 درصد از نفت جهان را تولید می‌کنند.
بهای نفت اکنون می‌تواند به سدی در مقابل رشد اقتصاد جهانی منجر شود اما جهان ناگزیر است تا در مقابل خواست افرادی مانند ژنرال قذافی به پا خیزد و این افراد را مهار کند. بازار عرضه و تقاضا به صورت ذاتی می‌تواند به تعادل بازگردد اما خواست ملت‌ها مهم‌ترین نکته‌ای است که باید آن را در نظر گرفت.
منبع : نووستی
ترجمه: وحيد صابري