تحولات لیبی تفاوت آشکاری با تحولات دیگر کشورها دارد. این تفاوت هم آن است که براساس برخی خبرهای موثق، غربی‌ها چک سفیدامضایی برای کشتار مردم به دست معمر قذافی داده‌اند تا اگر چنانچه این نسخه قذافی برای مهار انقلاب مردم موفق شد، این نسخه را برای دیگر کشورهای عربی نیز بدهند و از طریق سرکوب شدید مردم به موج انقلاب‌های کنونی در جهان عرب خاتمه دهند. علت اینکه غربی‌ها برای اجرای این نسخه قذافی را انتخاب کردند، این بود که در نمای بیرونی و تبلیغات جهانی، قذافی به‌عنوان رژیمی ناهمخوان با غرب معرفی می‌شد و در نتیجه غربی‌ها احساس می‌کنند، می‌توانند از عواقب صدور چنین مجوزی در امان بمانند و متهم به همراهی با کشتار مردم نشوند اما این ترفند خیلی زود برملا شد چرا که غربی‌ها ناشی‌گری کردند و همزمان با کشتار مردم توسط قذافی، محافل سیاسی، حقوقی و رسانه‌ای غرب سکوت پیشه کردند یا به نوعی به حاشیه راندن خبرهای مربوط به لیبی مشغول شدند و برای تحلیلگران کاملا مسجل شد که در پشت این تحولات، توافقی وجود دارد. در عین حال در 5 ـ 4 روز گذشته که نسخه کشتار مردم توسط قذافی به اجرا گذاشته شد، شهرهای بیشتری از لیبی به تصرف مردم درآمد و موج تظاهرات و اعتراضات در لیبی گسترش بیشتری پیدا کرد و کاملا مشخص شد که این نسخه در لیبی با شکست مواجه شده است. بلافاصله پس از مشخص شدن شکست، غربی‌ها دست به کار شدند و با ابراز نارضایتی از عملکرد قذافی و با اقدام نمادین بلوکه کردن دارایی‌های لیبی در بانک‌های خارجی وانمود کردند که ارتباطی با اقدامات قذافی در روزهای گذشته ندارند، در حالی که همه می‌دانند که غربی‌ها در روزهایی که مجوز کشتار را به قذافی داده بودند، اتباع خود را از لیبی خارج کردند و این امر را به صورت رسمی اعلام و درخواست کردند که اتباعشان خاک لیبی را هرچه سریع‌تر ترک کنند. حتی برخی از این کشورها، از جمله انگلستان کشتی‌هایی را به سواحل بنغازی و طرابلس برای اعزام شهروندان انگلیسی فرستادند. این اقدامات بیانگر آن است که این کشورها پیشاپیش از اتفاقات و اقداماتی که قرار است در لیبی رخ داده یا اتفاق بیفتد خبر دارند. نکته دیگر در این ماجرا اینجاست که غربی‌ها با تاخیر فراوان درباره لیبی موضع گرفتند و این در حالی بود که به‌طور طبیعی اگر آنها با رژیم قذافی و با شخص معمر قذافی اختلاف جدی داشتند، باید بسیار زودتر از آنچه در تونس و مصر اتفاق افتاد به میدان می‌آمدند و قذافی و اقدامات او را محکوم می‌کردند که این اتفاق نیفتاد. از طرف دیگر معمر قذافی به گمان اینکه از پشتوانه بین‌المللی برخوردار است و تنها در داخل مرزهای لیبی با بحران دست به گریبان است، دست به اقداماتی زد که به نوعی جبهه متحد داخلی علیه رژیم خود را بشکند و لذا به خیمه‌شب‌بازی «فراخوان هواداران سبز» در میدان مرکزی طرابلس روی آورد. این در حالی بود که عدد کسانی که در یک میدان تجمع کرده بودند و قذافی از بالای پشت بام برای آنها سخنرانی می‌کرد به کمتر از یک دهم جمعیتی می‌رسید که در طول 10 روز گذشته، هر روزه در سطح شهرهای لیبی به تظاهرات می‌پرداختند. باز هم جالب اینکه تعداد جمعیت تجمع‌کننده در یک میدان در طرابلس با حجم انبوهی از تانک‌ها و نفربرهای ارتشی محافظت می‌شدند. کاملا مشخص بود که رژیم قذافی در هراس شدیدی از واکنش مردم بسر می‌برد. قذافی در سخنرانی خود به جای اینکه برای آرام کردن مخالفان تلاش کند، از زبان زور، تهدید و توهین استفاده کرد و خود این مساله بیانگر این است که قذافی از جلب اعتماد مردم ناامید شده و چاره‌ای جز برخورد خشونت‌آمیز نمی‌بیند.
البته این مساله به خودی خود بیانگر این است که قذافی تمام راه‌ها را بسته می‌بیند و هر نوع اقدامی را بی‌فایده ارزیابی می‌کند. بر این اساس به نظر می‌رسد قذافی در 2 تا 3 روز آینده قدرت را واگذار می‌کند و انقلاب لیبی مقدمات پیروزی را سپری خواهد کرد. در واقع دولتی 42 ساله که به نام انقلاب و در یک کودتای نظامی بر مردم لیبی مسلط شده بود و در طول این مدت نیز دستاوردی برای مردم لیبی نداشت به پایان می‌رسد و آفریقا فضای جدیدی را در شمال خود تجربه خواهد کرد.
*کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه