همانطور که دنیا در روز دوم دسامبر 2010 کشف کرد محمد بن‌همام، رئیس AFC معمولا راه خودش را باز می‌کند، از وقتی که کودک آسیایی او یعنی جام‌جهانی 2002 متولد شد، این مرد قطری می‌خواهد شاهد رشد و بالندگی برادر بزرگ‌تر این بچه یعنی لیگ قهرمانان آسیا و رقابت آن با معادل پرافتخارش در یوفا باشد. این یک سنگ بزرگ است ولی با وجود تحمل رنج‌هایی چند، حالا این تورنمنت تازه در حال شکوفه زدن است که ویرایش 2011 آن اول مارس (دیروز سه‌شنبه) با حضور 32 تیم بزرگ و کوچک با جایزه‌ای 2 میلیون دلاری برای تیم قهرمان و یک سهمیه مستقیم در جام‌جهانی باشگاهی آغاز شد. شاید در نگاه اول این یک رقابت صرفا باشگاهی به نظر برسد ولی اینجا آسیاست و هر چیزی می‌تواند معنای دیگری داشته باشد.
وقتی شما کنفدراسیونی دارید که پهنه 46 کشور از عربستان‌سعودی گرفته تا استرالیا را شامل می‌شود و در این میان هندوستان و چین، گوام و مغولستان و بوتان به‌عنوان بزرگ‌ترین، کوچک‌ترین و غیرعادی‌ترین ملت‌های جهان نیز در کنار غول‌های سنتی قاره مثل ژاپن، کره‌جنوبی و ایران قرار می‌گیرند، واقعا باید چینش هنرمندانه‌ای داشته باشید تا همه چیز در زمین بازی طبق استانداردها پیش برود.
جدای از این، فواصل بعید و تقویم‌های متناقض این ملت‌ها هرگونه برنامه‌ریزی برای ادامه رقابت‌ها در این دامنه وسیع را پیچیده‌تر می‌کند. پس AFC تا اینجا کارش را عالی انجام داده هرچند برای واداشتن کشورهای عضو تنبل یا سرکش به تن دادن به توسعه فوتبالشان سیاست چماق و هویج هم بخشی از دیپلماسی کنفدراسیون آسیایی است، پس در حالی که یوفا برای اختصاص سهمیه به کشورها از ضرایب متناسب با عملکرد نماینده‌هایشان در ادوار پیشین رقابت‌های اروپایی استفاده می‌کند، AFC راهی دیگر را برگزیده است. بدین ترتیب وقتی یک لیگ ملی می‌تواند در لیگ قهرمانان آسیا سهمی داشته باشد که تیم‌های بیشتر و بیشتری در آن به استانداردهای بیرون زمین نظیر میانگین تماشاگر، نزدیکی فرودگاه‌های بین‌المللی به ورزشگاه محل انجام مسابقه و استانداردهای تجاری خود لیگ دست یافته باشند و در شرایط فعلی تنها 10 لیگ ملی آسیایی استاندارد لازم برای حضور نماینده‌ای مستقیم در لیگ قهرمانان را دارند که در این بین کره‌جنوبی، ژاپن، ایران، چین و عربستان‌سعودی هر یک از 4 سهمیه برخوردارند. بقیه سهمیه‌های مستقیم بین استرالیا، ازبکستان، امارات، قطر و اندونزی تقسیم می‌شوند. اگرچه نمایندگان از 3 کشور آخری باید در پلی‌آف با نمایندگان تایلند و هندوستان برای 2 سهمیه آخر مرحله گروهی رقابت کنند که برندگان طبقه دوم رقابت‌های آسیایی یعنی جام AFC (معادل لیگ اروپا) نیز در این پلی‌آف حضور دارند.
مصائب فوتبال آسیایی
این 32 تیم در 8 گروه در 2 منطقه آسیای غربی و مرکزی و آسیای شرقی و جنوب شرقی به اضافه استرالیا تقسیم‌بندی می‌شوند و تا یک‌چهارم نهایی تیم‌های این 2 منطقه هیچ تماسی با هم ندارند اما حتی پیش از رویارویی شرق و غرب در مناطق تقسیم‌بندی شده مثلا پروازی بین 2 شهر در آسیای شرقی گاهی تا 30 ساعت به طول می‌انجامد. تصورش را بکنید که سرالکس فرگوسن همراه بازیکنان منچستریونایتد یک پرواز 11 ساعتی وسط هفته را به صورت رفت و برگشت انجام دهند که در این صورت حتی در بهترین شرایط ممکن زودتر از 48 ساعت قبل از بازی آخر هفته‌شان در لیگ داخلی مثلا مقابل لیورپول به خانه نمی‌رسند. این روزگار سوون بلووینگز کره‌جنوبی است که باید به سیدنی برود و بازگردد و بلافاصله با رقیب حیثیتی‌اش اف‌سی سئول طرف شود.
قهرمان فصل قبل غایب است!
این زندگانی فوتبالی در لیگ قهرمانان آسیاست که تازه جز مسافرت مشکل دیگری به طور فزاینده آن را تحت تاثیر قرار داده است و موجب می‌شود بازیکنان یک تیم دلشان برای رقابت‌ها تنگ شود.
مدافع عنوان قهرمانی سئونگنام ایلهوای کره‌جنوبی که در فینال فصل گذشته ذوب‌آهن اصفهان را 3 بر یک شکست داد نتوانست به فصل 2011 رقابت‌ها صعود کند چون تا ماه نوامبر گذشته (3 ماه پیش) آنها آنقدر درگیر مراحل پایانی لیگ قهرمانان فصل 2010 بودند که نتوانستند صدرنشینی‌شان در کی‌لیگ کره‌جنوبی را حفظ کنند و سهمیه صعود به فصل 2011 لیگ قهرمانان را از دست دادند که این به معنای از دست رفتن همه دستاوردهای تیمی است که آنها با قهرمانی در آسیا به دست آورده بودند. AFC هم برخلاف یوفا که دست و دلبازی‌هایی را درباره لیورپول انجام داد درباره سئونگنام ایلهوا انعطافی به خرج نداد و سازهای کره‌ای هم برخلاف همتایان انگلیسی‌شان زیاد سرو صدا به راه نینداختند. ساسا اوگننوفسکی مدافع تیم ملی استرالیا و سئونگنام که چندی پیش جام قهرمانی را بالا برد و لقب بهترین بازیکن سال آسیا را به خود اختصاص داد غایب بزرگ بازی‌هاست: «فکر می‌کنم باید یک شانس دیگر به ما داده می‌شد. هر تیمی که یک تورنمنت به این بزرگی را می‌برد باید قادر باشد از عنوان قهرمانی خود دفاع کند ولی من نیستم که قوانین را وضع می‌کنم».
اوگننوفسکی که در سال 2008 هم با آدلایدیونایتد استرالیا به فینال رسیده بود شاید بیش از هر کس دیگری در این تورنمنت راه قهرمان شدن را بلد باشد ولی او اصلا نیست تا بخواهد از چیزی دفاع کند: «ما تا جایی که مقدور بود در هر رقابتی از غول‌ترین ترکیب 11 نفری‌مان استفاده می‌کردیم و تیمی قدرتمند داشتیم. خوش‌شانس بودیم که مصدومیت‌های زیادی نداشتیم چون به فرض اگر شما بدون 2 تا از بهترین بازیکنان‌تان به عربستان سفر کنید شرایط بسیار دشواری خواهید داشت. پس ما هر مسابقه را با اعتماد به نفس بالا آغاز می‌کردیم چون چنین مشکلی نداشتیم».
مظنونان همیشگی
اما برندگان اخیر لیگ قهرمانان حکم مظنونان همیشگی را دارند چون از 2006 تا امروز یا ژاپنی بوده‌اند یا از کره‌جنوبی؛ 2 کشوری که در جام‌جهانی 2010 و جام ملت‌های آسیای 2011 توانمندی‌هایشان را ثابت کردند و استانداردهای جدید در فوتبال قاره پدید آوردند. کاشیما آنتلرز ژاپن پس از 7 عنوان قهرمانی جی‌لیگ حالا عزمش را برای فتح نخستین جام قهرمانان آسیايش جزم کرده و ناگویا گرامپوس رقیب ژاپنی آنها هم متعاقب حضور در نیمه‌نهایی فصل 2009، پارسال برای نخستین بار جی‌لیگ را فتح کرد. دراگان استویکوویچ، اسطوره فوتبال یوگسلاوی سابق و رئیس اسبق فدراسیون فوتبال صربستان حالا دوباره به نیمکت مربیگری بازگشته و می‌داند اگر بتواند به فتح این لیگ نایل شود، در آسیا از چه جایگاهی برخوردار خواهد شد. او نوامبر گذشته به سایت باشگاه ناگویا گرامپوس گفت چندان به آرسنال فکر نمی‌کند آن هم در حالی که مربی سابقش آرسن ونگر خود مدعی شده بود استویکوویچ می‌تواند جانشین بزرگی برای او در ناگویا باشد. استویکوویچ پیش از آغاز فصل جدید لیگ قهرمانان آسیا به ESPN می‌گوید: «ما از تجربیات گذشته درس‌های فراوانی گرفته‌ایم بویژه در سال 2009 که به نیمه‌نهایی رسیدیم. هدف‌مان این بار بردن جام است و معتقدم که بازیکنان لازم برای این کار را داریم». گامبا اوزاکا از وقتی در فصل 2008 فاتح آسیا شد کمی افت کرده اما رقیب همشهری آنها «سرزو» برای نخستین بار به این تورنمنت پا می‌گذارد و انگیزه‌های زیادی دارد. در سوی دیگر دریای کره، کره‌جنوبی امسال به دنبال دهمین عنوان قهرمانی باشگاهی در سطح اول آسیاست. شاید سئونگنام غایب باشد ولی اف‌سی سئول و جي‌جی‌یونایتد به دنبال حضوری قدرتمند در نخستین تجربه آسیایی‌شان هستند و از طرف دیگر سوون بلووینگز و جئونبوک موتورز می‌خواهند به سومین و دومین عنوان قهرمانی در این تورنمنت دست یابند.
آرزوهای آسیایی
در چین هم لیگ قهرمانان بسیار اهمیت دارد بویژه به خاطر آنکه فوتبال اژدهای زرد پس از خبرهای بد بسیار، به دنبال شنیدن خبرهای خوب است. سال گذشته برای آنها افتضاح بود. در 9 تقابل سینو-کورین (چینی- کره‌ای) در قلمروی سابق امپراتوری باستانی مینگ، چینی‌ها هر 9 مسابقه را باختند. یکی از وبلاگ‌نویس‌های چینی طعنه می‌زند: «ما به عابربانک کره‌ای‌ها تبدیل شده بودیم و آنها هر وقت امتیاز لازم داشتند به ما رجوع می‌کردند!»
برای استرالیایی‌ها هم این رویداد پراهمیت تلقی می‌شود. از وقتی آدلاید یونایتد در سال 2008 به فینال رسید، ای‌لیگ (لیگ حرفه‌ای استرالیا) دچار نوسان شده است. امسال ملبورن ویکتوری و سیدنی اف‌سی کار بزرگی پیش رو دارند. سرمربی سیدنی ویتسلاو لاویکا می‌گوید: «ما سفرای فوتبال استرالیا در آسیا هستیم. این برای ما تجربه‌ای گران است و می‌خواهیم به آسیا نشان دهیم که در استرالیا هم‌اکنون بازیکنان خوبی بازی می‌کنند و فوتبال خوبی هم به نمایش می‌گذارند. ما همیشه برای بردن هر چیزی هدف داریم».
غروب غرب
آخرین باری که تیمی از غرب قاره به فتح لیگ اول قاره نائل آمد، سال 2005 بود. از آن پس زمان و بازی‌ها بر وفق مراد غربی‌ها که عمدتا از 2 منطقه خاورمیانه و آسیای صغیر می‌آیند نبوده است، همانطور که جام‌جهانی و جام ملت‌های اخیر نیز در انحصار شرقی‌ها و استرالیایی‌ها بوده است حتی اگر قطر میزبان آخرین جام آسیایی بوده باشد. در چنین شرایطی بعید است حتی قهرمانی یک تیم از این سوی آسیا در لیگ قهرمانان کفه ترازو را به نفع غرب آسیا‌یی‌ها سنگین‌تر کند ولی دست‌کم از سقوط بیشتر این طرف جلوگیری می‌کند و مایه دلگرمی خواهد بود.
الاتحاد آخرین تیم این منطقه است که جام را بالا برد و امسال هم این تیم سعودی مدعی است همانطور که الهلال رقیب عربستانی‌اش چنین است. فوتبال در پادشاهی صحرا اخیرا دچار نزول شده است اما این 2 قطب قدرت آسیا منابع و پتانسیل لازم برای شکستن انحصار طرف دیگر را دارند.
از میان 4 پیشاهنگ ایرانی نیز ذوب‌آهن که فصل پیش فینال را به سئونگنام باخت برخلاف مدافع عنوان قهرمانی آمده است و آماده. مشکل اینجاست که آنها در سال 2010 یک تیم غافلگیرکننده بودند که ممکن است امسال دیگر از مزیت غافلگیری بهره‌مند نباشند. پس شاید این بار نوبت غول‌های تهرانی استقلال و پرسپولیس باشد که محض یادآوری اینکه سابقا 2 تیم بزرگ آسیایی بوده‌اند، کاری انجام دهند. العین امارات که سال 2003 این عنوان را برده بود حالا دوباره نماینده دورینا (لیگ امارات) در لیگ قهرمانان است. قطر هم امسال 3 سهمیه دارد ولی از آخرین قدرتنمایی‌های آنها زمان قابل ملاحظه‌ای می‌گذرد و در سال 2011 بخت چندانی برایشان پیش‌بینی نمی‌شود. ازبکستان تنها کشور منطقه آسیای صغیر است که توانایی رقابت با غول‌های قاره را دارد ولی باشگاه‌های ازبک هم مثل تیم ملی‌شان فقط در مرحله گروهی تورنمنت‌های بزرگ فروغ دارند و بعد در مراحل حذفی به سادگی کنار می‌روند. عدیل احمداف که در جام ملت‌های اخیر ستاره ازبک‌ها بود پاختاکور را به مقصد باشگاه آنژی ماخاچ قلعه در لیگ برتر روسیه ترک کرده ولی او هنوز نسبت به باشگاه پیشینش امیدوار است. او یک ماه پیش به دنبال پیوستن به تیم روسی جدیدش در گفت‌وگو با ESPN گفت: «باشگاه‌های ازبک حضوری موفق در لیگ قهرمانان آسیا دارند، این درست ولی باشگاه‌های ما هنوز این جام را فتح نکرده‌اند که مطمئنم این اتفاق خواهد افتاد. امیدوارم همبازیان سابقم بتوانند در لیگ قهرمانان آسیا به پیش بروند. بازیکنان جوان در باشگاه پاختاکور بخت این را دارند که خود را نشان دهند». 32 تیم و 32 آرزو! اما همه آسیا‌یی‌ها یک آرزوی واحد هم دارند و آن هماوردی با لیگ قهرمانان اروپاست.
منبع: Soccernet.com