اخلاق را طب روحانی نامیده‌اند. [نراقی، ملامحمدمهدی؛ جامع السعادات؛ 1/37] دلیل این نامگذاری چیست؟ دلیل این امر را باید در این نکته جست‌وجو کرد که اخلاق همانند طب و پزشکی است که نفعش مستقیما به انسان بازمی‌گردد و او را از بیماری‌ها محافظت می‌کند و در صورت بیماری معالجت می‌کند یعنی همان‌گونه که انسان در ساحت و وجود مادی خود نیازمند به علمی است که او را از بیماری‌ها پیشگیر باشد و در صورت ابتلا به بیماری معالجت کند، در ساحت روحانی و معنوی خود نیز محتاج علمی است که اول بیماری‌ها را به وی بشناساند، دوم راه‌های پیشگیری از بیماری‌ها را به وی نشان دهد و سوم اگر دچار بیماری اخلاقی شد وی را معالجت کند. توضیح اینکه انسان دارای 2 ساحت و 2 حقیقت است: ساحت مادی و ساحت روحانی و معنوی.
از ساحت مادی به بدن و از ساحت روحانی به روح و نفس تعبیر می‌شود. ما معمولا جسم و بدن خود را ولو به صورت اجمالی می‌شناسیم اما شناخت نفس و روح تا حدود زیادی برای ما مغفول است. فلاسفه نفس را گوهری لطیف می‌دانند که از عالم غیب است و تدبیر بدن جسمانی بدو است و بدن فرمانبردار اوست. به تعبیر دیگر نفس و روح همان «من» حقیقی انسان است که ذات و حقیقت او را تشکیل می‌دهد که انسان به هرکاری بینا و توانا می‌شود به واسطه اوست و بدن و اعضا و جوارح آن به منزله لشکریان او هستند. این گوهر غیبی را به این اعتبار که زندگی بدون آن امکان‌پذیر نیست و بدن بدون آن جسمی بی‌جان است، روح نامند و همین نفس است که به نفس مطمئنه، لوّامه، اماره و مسوله «تصویرگر» جلوه‌گر می‌شود که این جلوه‌گری به اختلاف احوال انسان و نفس او اشاره دارد. [فیض کاشانی؛ حقایق؛ ترجمه نورالدین محمد، ص: 101 ـ 102] اما هر یک از این دو ساحت را نیز سازگاری‌ها و ناسازگاری‌ها، دردها و لذت‌ها و هلاک‌کنندگان و نجات‌بخش‌هایی است. ناسازگاری‌ها، دردها و هلاک‌کنندگان مادی عبارتند از بیماری‌های جسمانی و سازگاری‌ها، لذت‌ها و نجات‌بخش‌های مادی امور ملایم با جسم هستند. دانشی که درباره آنها پژوهش می‌کند و راه پیشگیری از بیماری‌ها و معالجت آنها و راه سلامت جسمانی و زندگی مفرح را نشان می‌دهد، دانش پزشکی یا علم طب جسمانی نام دارد. اما ناسازگاری‌ها، دردها و هلاک‌کنندگان معنوی عبارت از بیماری‌های روحانی هستند که به رذائل اخلاقی معروفند و جان [روح و روان] آدمی را به خطر و شقاوت ابدی می‌اندازند و سازگاری‌ها، لذت‌ها و نجات‌بخش‌های معنوی امور ملایم با روح آدمیان هستند که به فضائل اخلاقی موسومند و موجب سعادت ابدی و تقرب به حضرت حق سبحانه می‌شوند. دانشی که از این امور پژوهش می‌کند و راه پیشگیری از بیماری‌های روح و روان و معالجت آنها و راه سلامت نفسانی و آراستگی به فضائل اخلاقی را نشان می‌دهد، دانش اخلاق یا علم طب روحانی است.