گروه سیاسی:
گزارش اخیر یوکیوآمانو، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی حاوی اخبار بسیار مهمی درباره برنامه هستهای ایران است که در یک جمله میتوان از آن به رشد و پیشرفت فناوری هستهای در کشورمان تعبیر کرد. در گزارش آمانو، 2 خبر بسیار مهم درباره برنامه هستهای ایران وجود دارد که به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته است. این 2 تحول عمده گامهایی بسیار اساسی و رو به جلو در برنامه هستهای ایران محسوب میشود و نشاندهنده آن است که برنامهریزیهای مربوط به بخش فنی برنامه هستهای ایران بدون کمترین تاثیرپذیری از فشارها و جنجالهای بینالمللی در یک «مسیر از پیش تعیینشده» ادامه دارد و به پیش میرود.
نخستین خبر مهم در پاراگرافهای 19 و 21 از گزارش مدیرکل گنجانده شده است. آمانو در پاراگراف 19 مینویسد: «ايران در سپتامبر 2009 به آژانس اطلاع داد که در حال ساخت کارخانه غنيسازي سوخت فردو (FFEP) در نزديکي شهر قم است. ايران در DIQ دهم اکتبر 2009 خود بيان كرد كه هدف اين تاسيسات توليد UF
6 با غناي تا 5 درصد از U-235 است و اين تاسيسات طوري ساخته شده كه 16 آبشار با مجموع تقريبي 3هزار سانتريفيوژ را در خود جاي دهد. ايران در سپتامبر 2010، DIQ اصلاحشده را به آژانس ارائه كرد که در آن اعلام کرد هدف FFEP اکنون شامل تحقيق و توسعه و نيز توليد UF 6 با غناي تا 5 درصد از U-235 است». در پاراگراف 21 هم آمده است: «آژانس تاييد کرده است که ساخت تاسيسات FFEP در حال انجام است. تا 19 فوريه 2011 هيچ سانتريفيوژي به اين تاسيسات وارد نشده است. نتايج نمونههاي محيطي گرفته شده از FFEP تا فوريه 2010 وجود اورانيوم غنيشده را نشان نداد. ايران در 21 فوريه 2011 به آژانس اعلام كرد كه «تا تابستان امسال» مواد هستهای را به آبشارها تزريق خواهد كرد». خبر نهفته در این 2 پاراگراف که برای نخستینبار اعلام میشود این است که نخست ایران بنا دارد یک بخش پایلوت تحقیق و توسعه در فردو ایجاد کند و دوم اینکه این تاسیسات پایلوت تا تابستان سال آینده مواد هستهای دریافت خواهد کرد. هدف از این پایلوت غنیسازی UF6 تا حد 5 درصد است. ایجاد این بخش تحقیق و توسعه در فردو به این معناست که «تا تابستان» ماشینهای سانتریفیوژ وارد فردو خواهد شد. نتیجه مهمی که از این موضوع میتوان گرفت این است که ایران تا تابستان یک تاسیسات غنیسازی جدید غیر از نطنز خواهد داشت که نخست به طور کامل تحت نظارت آژانس قرار دارد و دوم اینکه به دلیل موقعیت فیزیکی ویژه خود در مقابل هرگونه حمله نظامی متعارف مصون است.
خبر مهم دوم، در پاراگراف 17 قرار دارد. در این پاراگراف آمده است: «ايران در يك DIQ اصلاح شده براي PFEP كه در تاريخ 19 ژانويه سال 2011 به آژانس ارائه شد اعلام کرد قصد دارد 2 آبشار سانتريفيوژ 164تایی جديد (آبشار 4 و 5) را در منطقه تحقيق و توسعه نصب كند. به اين 2 آبشار كه يكي از آنها شامل سانتريفيوژهاي IR-
4 و ديگري شامل سانتريفيوژهاي IR-m2 خواهد بود، UF6 طبيعي تزريق ميشود». این پاراگراف حاوی اطلاع بسیار مهمی است. آنچه آژانس در اینجا گفته در واقع این است که ایران برای نخستینبار تصمیم دارد ماشینهای سانتریفیوژ نسلهای 2 و 3 خود را که توان تفکیک آنها چندبن برابر ماشینهای نسل اول و طراحی و استحکام آنها به مراتب پیشرفتهتر و بینقصتر است، وارد زنجیرههای 164تایی کند. اهمیت این موضوع از آن رو است که این گام آخر برای وارد کردن ماشینهای نسل 2 و 3 به بخش صنعتی نطنز است و میتوان احتمال داد بزودی از این ماشینها در تاسیسات صنعتی غنیسازی در نطنز (تاسیسات زیرزمینی) استفاده خواهد شد. ماشینهای نسل 2 و3 تا به حال در زنجیرههای چند دهتایی در بخش پایلوت نطنز تست میشد و هرگز تعداد آنها به 164– که عدد استاندارد آبشارهای نطنز است- نرسیده بود. ارزیابی دیوید آلبرایت از این تحول فنی مهم در نطنز خواندنی است. وی اخیرا گفته است: «نسل جدید سانتریفيوژها نهتنها سرعت غنیسازی را بالا میبرد که به ایران اجازه میدهد در تاسیساتی با مقیاس کوچکتر هم غنیسازی را به راه بیندازد. شاید البته شمار این سانتریفيوژهای جدید در ابتدا کم باشد اما توانایی آن به گفته کارشناسان، بسیار بهتر و بیشتر از مدلهای قبلی خواهد بود».