باشگاه آژاکس آمستردام که نامش از یک قهرمان تاریخی یونانی گرفته شده، تیمی حرفه‌ای، قدیمی و پرافتخار در فوتبال اروپاست. این تیم به همراه آیندهوون و فاینورد 3 قدرت بزرگ در فوتبال هلند به‌شمار می‌آیند که بیشترین قهرمانی را در لیگ این کشور به دست آورده‌اند. بر اساس اعلام فدراسیون بین‌المللی تاریخ و آمار، آژاکس یکی از موفق‌ترین باشگاه‌ها در دنیاست و هفتمین باشگاه در جدول رده‌بندی این فدراسیون از نظر میزان افتخارات در قرن بیستم به‌شمار می‌رود. این تیم یکی از 5 باشگاهی است که به دلیل به‌دست آوردن افتخارهای زیاد در اروپا، می‌تواند جام قهرمانی این قاره را برای همیشه در ویترین باشگاه نگه دارد. آنها در سال‌های 1971، 1972 و 1973 سه بار پیاپی بر بام اروپا ایستادند. افتخاری که تاکنون هیچ تیمی در اروپا نتوانسته آن را تکرار کند. در سال 1972 در کنار قهرمانی اروپا، در لیگ هلند و جام حذفی این کشور نیز قهرمان شدند.
آخرین قهرمانی آمستردامی‌ها در اروپا به سال 1995 باز می‌گردد، جایی که آنها لیگ قهرمانان اروپا و جام باشگاه‌های جهان را فتح کردند. سال 1996 نیز آنها به فینال لیگ قهرمانان اروپا رسیدند، ولی در پنالتی بازی را به یوونتوس واگذار کردند. در فصل 72-71 آنها پس از قهرمانی در اروپا توانستند جام بین‌قاره‌ای را نیز به‌دست آوردند. تنها 2 تیم یوونتوس و بایرن مونیخ موفق به کسب چنین افتخاری شده‌اند.
نگاهی تاریخی به باشگاه بازیکن‌ساز در قاره سبز
باشگاه آژاکس در 18 مارس سال 1900 به‌وسیله 3 نفر تاسیس شد. فلوریس استمپل، کارل ریسر و یوهان دید. نام باشگاه نیز از یک قهرمان یونانی گرفته شده که در تروجان علیه تروی می‌جنگید. در ایلیاد از او به عنوان پسر عموی آشیل نام برده شده که با هکتور یکی از سران سپاه تروی، جنگی تاریخی داشته است. نخستین مربی رسمی آنها جک کاروان بود که آژاکسی‌ها تحت هدایت او در سال 1911 به سطح اول فوتبال هلند راه یافتند. در همان سال بود که آنها رنگ پیراهن خود را به شکل رسمی اعلام کردند، رنگی که تا امروز نیز بر پیراهن آنها باقی مانده است. نخستین قهرمانی آنها نیز در 1915 به‌دست آمد ولی به دلیل بروز جنگ جهانی اول و درگیری بیشتر بازیکنان فوتبال هلند با آن، این قهرمانی از سوی فدراسیون فوتبال هلند پذیرفته شده نیست. از آن پس آژاکس همواره به عنوان تیمی مطرح در فوتبال هلند بوده و قهرمانی‌های متعددی را به‌دست آورده است. آنها 29 بار قهرمان هلند شده و 18 بار نیز جام حذفی را به‌دست آورده‌اند. 4 بار لیگ قهرمانان اروپا را فتح کرده‌اند، 2 بار جام باشگاه‌های جهان، یک جام یوفا و سوپرکاپ اروپا را نیز در سال‌های 1973 و 1995 به خانه برده‌اند. بسیاری از کارشناسان قهرمانی‌های متعدد آژاکس را مدیون مربیان خوب این تیم در طول تاریخ می‌دانند که با پشتیبانی آکادمی جوانان این باشگاه به‌دست آمده‌اند. مربیانی مانند جک رینولدز، ویک باکینگهام، رینوس میشل، لئوبین هاکر، لوئیس فان خال، یوهان کرویف، مورتن اولسن و رونالد کومان. آنها در مقاطع مختلف تاریخ با باشگاه کار کرده و قهرمانی‌هایی را به‌دست آورده‌اند. پشتوانه این مربیان، بازیکنانی بوده‌اند که از آکادمی جوانان باشگاه به تیم اصلی راه یافته‌اند. این آکادمی به اعتقاد برخی، یکی از بهترین آکادمی‌های جوانان در فوتبال جهان است زیرا بازیکنان پرورش‌یافته در آکادمی باشگاه در این قهرمانی‌ها نقش پررنگی داشته‌اند.
ستاره‌های ماندگار آمستردام در قلب فوتبال
از جمله ستاره‌های پرورش‌یافته در مکتب آژاکس می‌توان به یوهان کرویف اشاره کرد که در سال 1964 از آکادمی به تیم اصلی آژاکس راه یافت. کرویف طی 2 دوره حضور در این تیم، 3 بار قهرمان لیگ قهرمانان شد و 8 بار نیز لیگ هلند را فتح کرد. او در حال حاضر اسطوره باشگاه به‌شمار می‌رود و پیراهن شماره 14 وی برای همیشه بازنشسته شده است. از دیگر بازیکنانی که از آکادمی به تیم اصلی راه یافته و در تیم تاثیر شگرفی داشته‌اند، می‌توان به فرانک رایکارد، مارکوفان باستن، دنیس برگ کمپ، پاتریک کلایورت و ادوین فان در سار اشاره کرد. علاوه بر ستاره‌های نامبرده باید اعتراف کرد که پدیده‌های زیادی از قلب باشگاه کلاسیک هلندی پرورش یافته و به دنیای حرفه‌ای فوتبال معرفی شدند. نام‌هایی که با مرور خاطره‌های گذشته می‌توان بسیاری از آنها را به یاد آورد. برنامه این آکادمی بر این اساس استوار است که بازیکنان با استعداد را یافته و به یک بازیکن در سطح جهانی تبدیل کند. بازیکنانی می‌توانند به این سطح برسند که راهی سخت و طولانی را زیر نظر مربیان خود گذرانده باشند. آنها پس از کامل کردن این راه با نظر نهایی مربیان آکادمی و تیم اصلی می‌توانند به تیم نخست شهر راه پیدا کنند. کارکردن با این مربیان بسیار سخت است و بازی کردن در تیم اول شهر آمستردام، یک رویا. رویایی برای بازیکنان جوان و نوجوانی که می‌خواهند در یکی از باشگاه‌های بزرگ بازی کنند. رویای بازی در ورزشگاه آمستردام، کاری است که سالانه یک یا 2 بازیکن جوان آکادمی می‌توانند به آن دست پیدا کنند.
آژاکس به داشتن استقلال در کار و اتکا بر آکادمی جوانانش شهره است. بازیکنان جوان از ابتدا که در این آکادمی نامنویسی می‌کنند و طی سالیانی که فوتبال را فرا می‌گیرند، به آنها آموخته می‌شود که آژاکسی بازی کنند. زیرا باشگاه صاحب سبکی است که در دنیای فوتبال زبانزد است. سیستم بازی 3-3-4، نوع تمرین، نحوه موقعیت‌سازی و حتی قوانینی برای زمان‌های حضور درخانه. همه اینها به شکل‌گیری یک بازیکن با قالبی مشخص کمک می‌کند. در نهایت بازیکنانی که از آکادمی بیرون می‌آیند، بازیکنانی موقعیت‌ساز، موقعیت‌یاب، خلاق، سریع و دارای تفکر تهاجمی هستند که بیشتر به بازی در زمین حریف علاقه‌مندند. آنها بازی جوانمردانه را در دستور کار خود قرار داده و بسیار جذاب بازی می‌کنند. بیشتر آنها با تکنیک و دارای شخصیت بالای فوتبال هستند. در آکادمی آژاکس برای هر بخش از آموزش‌های فوتبالی، 10 معیار در نظر گرفته می‌شود که همه بازیکنان باید در آنها نمره قبولی بگیرند. در نهایت بازیکنانی که گذرنامه حضور در تیم اصلی را دریافت می‌کنند بازیکنانی هستند که همه چیز برای تبدیل شدن به یک بازیکن بزرگ را در اختیار دارند و تنها بدترین اتفاق‌ها می‌تواند آنها را از رسیدن به این عنوان بازدارد.
دهه 90؛ دوران طلایی آکادمی آژاکس
دهه 90 اوج شکوفایی بازیکنانی بود که از آکادمی به تیم اصلی آمده بودند. بازیکنان جوان آژاکس، در سال 1995 قهرمان اروپا شدند. بسیاری از کارشناسان فوتبال، آن تیم را بهترین تیمی می‌دانند که با میانگین سنی پایین توانسته قهرمان این جام شود. جوانانی که همه از آکادمی آژاکس آمده بودند و آژاکسی بازی می‌کردند.
ادوین فان در سار درون دروازه ایستاده بود. مایکل رایزیگر، فرانک دی بوئر و دنی بلایند در خط دفاع قرار داشتند. رونالد دی بوئر، ادگار داویدز و کلارنس سیدورف در خط هافبک قرار داشتند و در خط حمله نیز پاتریک کلایورت و مارک اوورمارس انجام وظیفه می‌کردند. هدایت این تیم را نیز لوئیس فان خال به عهده داشت که یکی از بهترین مربیان اروپاست. پس از این تاریخ بیشتر بازیکنان این تیم راهی باشگاه‌های دیگر در سراسر اروپا شدند و هر کدام به موفقیت‌های بسیاری رسیدند. فان درسار در یوونتوس و منچستریونایتد، کلایورت در بارسلونا، اوورمارس در آرسنال، سیدورف در میلان، رئال‌مادرید و اینترمیلان و مایکل رایزیگر نیز به همراه برادران دی بوئر بهترین سال‌های خود را در بارسلونا سپری کردند.
همه موفقیت‌های به‌دست آمده توسط این بازیکنان، مدیون فرهنگ فوتبال در آکادمی جوانان باشگاه آژاکس است؛ مدرسه‌ای که 7 زمین تمرین دارد و سالانه بودجه هنگفت 5/4 میلیون یورو به آن اختصاص داده می‌شود. دارای 240 بازیکن است که با همه آنها قرارداد رسمی بسته شده و همه در عضویت 7 تیم باشگاه در مقاطع مختلف سنی هستند.
هماهنگی باشگاه هلندی با استانداردهای فیفا
همسان‌سازی باشگاه با استانداردهای جهانی، همواره می‌تواند زمینه‌های موفقیت در یک تیم را فراهم کند. وقتی آکادمی جوانان باشگاه شما یکی از مشهورترین آکادمی‌ها در جهان باشد، سران باشگاه باید نسبت به استاندارد‌سازی تجهیزات تیم نیز توجه ویژه‌ای داشته باشند. آژاکس در سال 2002 به نخستین باشگاهی تبدیل شد که زمین تمرین یک ستاره‌ای را راه‌اندازی کرد که بر اساس آخرین استانداردهای فیفا بود. این نشان از آن دارد که وقتی باشگاهی می‌خواهد همواره در اوج بماند، باید بر اساس آخرین استانداردها پیش برود و به قولی تمام بخش‌هایش حرفه‌ای و به‌روز باشد. آژاکس بر این اساس و پس از افتتاح زمین تمرین، باز هم نخستین باشگاهی بود که چمن مصنوعی استاندارد فیفا را در زمین‌هایش مورد استفاده قرار داد. آژاکس باشگاهی است که برای باقی ماندن در اوج همواره بهترین کارها را انجام می‌دهد. برای رسیدن به این هدف و توسعه فوتبال، باید با دیدی باز به فوتبال نگریسته شود و استراتژی‌های مورد استفاده در انجام کارها، بهترین باشد. باشگاه آژاکس با راه‌اندازی زمین استاندارد و چمن مصنوعی مورد تایید فیفا، بار دیگر نشان داد استراتژی آنها برای آینده، یک استراتژی برنامه‌ریزی شده با دید باز است، آنها این زمین را برای کودکان زیر 10 سال نیز مورد استفاده قرار می‌دهند تا بتوانند از ابتدا کودکان خود را با بالاترین سطح امکانات رشد دهند. اگر آنها بتوانند بدین ترتیب پیشرفت خود را حفظ کنند تا 10 سال آینده باشگاه و تیم ملی هلند به قهرمانی‌های بسیاری در سطح باشگاهی و ملی خواهند رسید و نسلی در فوتبال اروپا به‌وجود خواهد آمد که بسیار طلایی‌تر از نسل‌های قدیم خود خواهد بود.
برنامه‌های بلندمدت و استراتژی توسعه فوتبال
به‌وجود آوردن تغییرات و پایبندی به آن، تعهد بسیاری را می‌طلبد. اگر این تعهدات برای کودکانی که در آستانه فراگیری بسیاری از مسائل هستند اتفاق بیفتد، آنها نیز با همین شیوه رشد خواهند کرد. بدین ترتیب مربیان باشگاه می‌توانند با خیالی آسوده، تنها روی کارهای تاکتیکی تمرکز کنند چرا که این بازیکنان به شکل مدرسه‌ای، بسیاری از کارهای فرهنگی را فرا گرفته و بدون استرس، ترس و فشارهای کاذب، فقط روی پیشرفت فوتبال خود تمرکز می‌کنند. وقتی با بازیکنان جوان قرارداد حرفه‌ای بسته می‌شود، آنها از نظر مالی تامین هستند. بهترین امکانات نیز در اختیارشان قرار دارد. تنها چیزی که دغدغه آنهاست، فقط و فقط فرا گرفتن فوتبال زیر نظر بهترین مربیان دنیاست و این برای یک علاقه‌مند به فوتبال، دغدغه شیرینی است. قلب آمستردام جایی است که نوجوانان زیر 10 سال به باشگاهی می‌آیند که در آینده‌ای نزدیک آنها را به ستاره‌های جهان فوتبال تبدیل خواهد كرد. در چند سال گذشته ورود سرمایه‌دارهای بزرگ به فوتبال و تزریق بی‌رویه پول به این رشته ورزشی تا حدودی از بازیکن‌سازی و آموزش‌های کلاسیک باشگاه آژاکس کاسته است. بی‌دلیل نیست که نماینده هلندی در سال‌های اخیر توان کمتری برای رویارویی و شکست بزرگان فوتبال دارد. اگرچه اعتبار و نام آژاکس همچنان به قوت خود باقی است و می‌توان واژه «مدرسه فوتبال» واقعی را در این باشگاه معنی کرد.