عادت ما ایرانیها این است که در آستانه عید نوروز که جهان نو میشود، به خانهتکانی رومیآوریم و خانه و زندگی خود را پاک و تا آنجا که بتوانیم نو میکنیم. این امر با ارزشی است و اگر گرفتار اسراف و خودآراییهای مذموم نشویم، امری زیباست. و چه خوب است که از این فعالیت سالانه الگو بگیریم و دلهای خود را از اغیار پاک کنیم و آن را برای صاحبخانه اصلی آماده کنیم. اما مگر دل ما را صاحبخانهای است و هماکنون اغیاری در آن جای گرفتهاند؟ امام صادق سلاماللهعلیه در سخنی دلنشین میفرمایند: «ا
لْقَلْبُ حَرَمُ اللَّهِ فَلَا تُسْکنْ حَرَمَ اللَّهِ غیراللَّه» «دل حرم خداوند است و جز خدا را در آن ساکن مکن» [بحارالانوار؛ 67/25] این روایت که همانند آن بسیار است، 2 بخش دارد. بخش نخست آنکه دل و قلب آدمی را صاحبخانهای است که خداوند متعال است. بخش دوم، انسان با رفتار و کردار خود چه بسا دیگری را در این خانه الهی جای میدهد و حرم الهی را به بتخانه تبدیل میکند. آن غیر، کسی نیست جز طاغوتهای نفسانی و شیطانی که اندکاندک در دل ما جای میگیرند و آن را اشغال میکنند. عناصری وحشی و ناپاک که دارالملک ایمان را جایگاه خود کردهاند و تا ما را به هلاک و نابودی ابدی گرفتار نسازند، دست از سر ما برنمیدارند و ما تنها یک راه رهایی از شر این دشمن غدار داریم و آن اینکه دل خود را با نور اخلاق الهی خانهتکانی کنیم.
حال که اینچنین است، برادر و خواهر ایمانی! بیاییم ـ در آستانه بهار ـ قلب خود را از طاغوتهای غرایز، پاک کنیم.
عروس مکتب قرآن نقاب آنگه براندازد
که دارالملک ایمان را منزه از دغا بیند
این چگونه ممکن است؟ قدمی صدق میخواهد و همتی مردانه تا با مجاهدهای جانانه دل را با آب پاک توبه شستوشو دهیم...
...اغیار را بیرون ریزیم و خانه دل را تنها برای صاحب حقیقی آن آماده کنیم. زیرا «انسان تا به لقاالله نرسیده است به کمال مطلوبش نائل نشده است و لقاءالله به معنى اتصاف انسان به اوصاف الهى و تخلق او به اخلاق ربوبى است... در توحید باید مراقبت را تقویت کرد، مراقبت تخم سعادت است که در مزرع دل کاشته مىشود و دیگر آداب و اعمال، پروراندن آن است. مراقبت کشیک نفس کشیدن و همواره در حضور بودن است...
پاسبان حرم دل شدهام شب همه شب
تا در این پرده جز اندیشه او نگذارم
ناگفته نماند که بدن، تور شکار و سوارى راهوار ماست، مبادا با او چنان کنیم که نه به کار شکار آید و نه تواند سوار را به جایى برساند.
ره چنان رو که رهروان رفتند، کسى به ما نگفت که شب و روز را با یکدانه خرما بسر بریم، در حد اعتدال، بدن نیاز به تعیش دارد... انسان کامل آن کسى است که حق هر ذىحق را ادا مىکند» [آیتالله حسنزاده؛ هزار و یک نکته؛ 1/191].