گروه سیاسی:
طی هفته‌های گذشته، رسانه‌های غربی گزارش‌های متعددی منتشر کرده‌اند که مضمون همه آنها کشف یک محموله تسلیحاتی متعلق به ایران در ترکیه بوده است. این رسانه‌ها که در کنار آنها تلویزیون‌های فارسی زبان مخالف جمهوری اسلامی ایران نیز حضور فعالی داشتند، مدعی شدند مقامات ترکیه به اعضای یکی از کمیته‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد که بر اجرای «تحریم‌های این سازمان علیه ایران» نظارت دارد، گفته‌اند که این محموله تسلیحاتی را از یک هواپیمای باربری ایرانی که به مقصد سوریه در حال پرواز بود، توقیف کرده‌اند. رسانه‌های آمریکایی و در کنار آنها تلویزیون‌های مخالف جمهوری اسلامی پس از انتشار این ادعا، از پایبندی ترکیه به تحریم‌ها علیه ایران سخن گفتند.
اصل خبر چه بود؟
اگرچه انتشار ادعای توقیف محموله تسلیحاتی ایران به صورت گسترده صورت گرفت اما با این حال اکثر خبرهای منتشره فاقد استناد به منابع موثق خبری بودند. اما آنچه این رسانه‌ها آن را بهانه‌ای برای فشار به ایران و اعتباربخشی به تحریم‌ها قرار دادند، به نقل از خبرگزاری فرانسه از این قرار است که « در تاریخ 29 اسفند 1389، منابع امنیتی ترکیه گفته‌اند یک هواپیمای ایرانی را که 3 روز قبل از آن یعنی 26 اسفند 1389 (19 مارس 2011) به مقصد سوریه در حال پرواز بوده مجبور به فرود کرده‌اند. این منابع افزودند: اين هواپيماي ايراني که از نوع ايلوشين غيرنظامي بود به دستور مقامات دولت ترکيه در فرودگاه دياربکر در جنوب شرق ترکیه فرود آمده است. يك روز قبل از آن، در روز 25 اسفند 1389 نيز يک هواپيماي ايراني که از تهران به مقصد شهر حلب سوريه به پرواز در آمده بود به دستور مقامات ترکيه در اين کشور فرود آمد اما پس از انجام بازرسي توسط ماموران ترکيه اجازه پرواز به سمت سوريه را پيدا کرد چرا که به گفته سخنگوي وزارت خارجه ترکيه هيچ چيز غير عادي در آن مشاهده نشد. به گزارش ایران هسته‌ای، خبرگزاری شینهوا نیز در 2 فروردین 1390 نوشت که مقام‌های ترکیه گفته‌اند آنچه درباره این هواپیما انجام شده یک «رويه معمول» درباره بازرسي هواپيماهايي است که از حريم هوايي ترکيه عبور می‌کنند. سرنوشت هواپیمای دوم اما هنوز مشخص نیست. آخرین گزارش‌های منتشر شده حاکی از آن است که بازرسی از این هواپیما همچنان ادامه دارد اما هیچ ادعای رسمی از جانب ترک‌ها بر ضد ایران مطرح نشده است. تنها موضع رسمی در این میان، مربوط به سخنگوی سفارت ایران در ترکیه است و ترک‌ها در این باره هیچ موضع صریحی نگرفته‌اند. بنا به گزارش خبرگزاری فرانسه از دیاربکر در 29 اسفند 1389 سخنگوي سفارت ايران در آنکارا همان روز گفته است مقامات ترکيه اين هواپيما را وادار به فرود نکرده‌اند بلکه اين هواپيما مطابق با يک برنامه از پيش تعيين شده در اين شهر فرود آمد. تنها اظهارنظری که از مقام‌های ترک می‌توان یافت، مربوط به یک دیپلمات معرفي نشده است که در روز 2 فروردین 1390 با خبرگزاری چینی شینهوا گفت‌وگو کرده است. این خبرگزاری در گزارش خود می‌نویسد: «يکي از مقام‌هاي وزارت خارجه ترکيه که خواست نامش فاش نشود در تماسي تلفني با خبرگزاري شينهوا گفت وزارت خارجه ترکيه هيچ اطلاعاتي درباره کشف تسليحات در اين هواپيما ندارد و بازرسي از هواپيما ادامه دارد». همانگونه که گزارش شد، مقامات ترکیه تا آن زمان هیچگونه موضع علنی درباره این ماجرا اتخاذ نکردند اما این موضوع یک جنجال رسانه‌ای را علیه ایران موجب شد!
دیگر جنجال‌های رسانه‌ای
جنجال‌سازی درباره بازرسی از محموله‌های ایرانی با محوریت تمکین کشورها به تحریم‌های اعمال شده علیه ایران البته به این موضوع محدود نشده و چند مورد دیگر را نیز شامل می‌شود. مورد اول مربوط به کره‌جنوبی و سنگاپور است که رسانه‌های غربی ادعا کرده‌اند چند محموله که در این کشورها به مقصد ایران بارگیری شده بود به این دلیل که مشمول تحریم‌ها بوده توقیف شده است. تيم ويچر در گزارشی که برای خبرگزاري فرانسه از مقر سازمان ملل نوشته و در روز 27 اسفند 1389 منتشر شده تاکید می‌کند که کشف اين 2 مورد «6ماه پیش» صورت گرفته ولي هم‌‌اکنون فاش شده است! بنا بر ادعای منابع غربی محموله کشف شده در کره‌جنوبی مربوط به‌ماه دسامبر 2010 است. در این باره 400 لوله در يک محموله باري در فرودگاه سئول کشف شده که غربی‌ها ادعا می‌کنند می‌توانسته در تاسیسات هسته‌ای کاربرد داشته باشد. همین منابع ادعا کرده‌اند در‌ماه سپتامبر 2010 هم یک محموله پودر آلومينيوم که می‌تواند در موشک‌ها مورد استفاده قرار گيرد در يک کشتي در بندر سنگاپور کشف شده است. این در حالی است که دیپلمات‌ها در تهران می‌گویند فرضا این محموله‌ها مربوط به ایران بوده باشد– فرضی که تاکنون اثبات نشده- هر دو این محموله‌ها دارای کاربردهای صلح‌آمیز متعددی است و ادعای «هسته‌ای» بودن آنها صرفا نوعی بهانه‌جویی است. مورد دیگر این ادعاست که در سپتامبر 2010 ، 7 تن ماده منفجره ار دي ايکس در يک کشتي در يکي از بنادر ايتاليا کشف شد که از ايران عازم سوريه بود. به این سوال جوابی داده نشده است که یک کشتی که از ایران به سوریه می‌رفته، در بنادر ایتالیا چه می‌کرده است؟! همچنین ادعا شده مقامات نيجريه در ماه اکتبر 2010، 13 کانتينر حاوي تسليحات از جمله راکت و نارنجک را در بندر لاگوس – پایتخت اقتصادی نیجریه- توقيف کرده‌اند. جالب اینکه ادعا شده این محموله قرار بوده به شورشيان جدايي‌طلب در منطقه کازامانس سنگال برسد! سنگال به همین بهانه- و البته تحت فشار آمریکا که سخت نگران گسترش نفوذ ایران در آفریقاست- از 23 فوریه 2010 روابط خود با ایران را قطع کرد. این در حالی است که ایران، نه هیچ نفعی در حمایت از شورشیان منطقه کازامانس سنگال داشته و نه اساسا شناختی از آنها دارد.
منطق صهیونیستی
مورد جالب بعدی مربوط به اسرائیلی‌هاست. نيروي دريايي اسرائيل ادعا کرده یک محموله تسليحاتي را در یک کشتي که عازم نوار غزه بود کشف کرده است. کشتی توقیف شده ویکتوریا نام داشته و بنابر گزارش جروزالم پست در 26 اسفند 1389 متعلق به آلمان، در اختيار فرانسه، داراي ناخداي رومانيايي و در اجاره ليبريا بوده و از سوریه بارگیری شده است! مقام‌های اسرائیلی در اظهارنظری محیرالعقول به این روزنامه گفته‌اند محموله کشتی ویکتوریا چنان بوده که اگر به غزه می‌رسید موازنه قدرت در مقابل اسرائیل را به نفع حماس تغییر می‌داد! در این باره توضیحی داده نشده که مگر درون یک کشتی چه تسلیحاتی می‌توان گنجاند که بتواند موازنه نظامی در مقابل ارتش اسرائیل را به سود حماس تغییر بدهد؟! جوشوا ميتني روز 26 اسفند 1389 درکريستين ساينس مانيتور نوشت که اسرائیلی‌ها می‌گویند این محموله را در 200 مایلی سواحل خود توقیف کرده‌اند و «شواهد محکمی» دارند که از جانب ایران عازم غزه بوده است. این شواهد البته هرگز ارائه نشد. ادعای بعدی از جانب مالزی مطرح شده است. اسماعيل عمر، رئيس پليس ملي اندونزي روز شنبه 27 اسفند 1389 گفت یک محموله در کشتي باري‌اي با پرچم مالزي در مسير چين به ايران، هنگام پهلو گرفتن در بندري در مرکز اين کشور توقيف شده است. آسوشیتدپرس در گزارشی از کوالالامپور که در 27 اسفند منتشر شد می‌گوید این محموله «دارای کاربرد هسته‌ای» بوده است. اما در بیانیه پليس مالزی که روز 8 مارس منتشر شده آمده است: «دو مخزن در کشتي ام وي بونگا رايا ساتو توقيف شده که کاربرد آنها ذخيره مواد دارويي شيميايي يا صنايع غذايي بوده است!» می‌بینیم که در بیانیه پلیس هیچ اشاره‌ای به کاربرد هسته‌ای این مخزن‌ها نشده است.
هدف عملیات روانی چیست؟
همانگونه که مشاهده شد، در همه این موارد چه در هنگام انتشار این اخبار و چه پس از آن تاکنون هیچگاه حتی یک مورد، تاکید می‌شود حتی یک مورد در تایید این ادعاها ارائه نشد! با این حال تجمیع این اخبار و گزارشات در یک بازه زمانی بسیار کوتاه، از یک عملیات روانی گسترده علیه ایران خبر می‌دهد. چرا؟
در این باره، چند نکته مهم وجود دارد.
1-
نخستین نکته این است که درباره سلاح‌های کشف شده در دریا هیچ طرفی سند یا دلیلی که ثابت کند این سلاح‌ها آنگونه که اسرائیل ادعا می‌کند عازم غزه بوده است ارائه نکرده است. در اینجا هر چه هست ادعاهای صهیونیستی است که طبعا اعتبار چندانی ندارد. از سوی دیگر، هیچ سند یا دلیلی که ثابت کند این سلاح‌ها متعلق به ایران است وجود ندارد. یک دیپلمات آگاه در تهران که پیگیر جنبه‌های سیاسی و حقوقی این موضع است، می‌گوید: «اسرائیلی‌ها طوری حرف می‌زنند که گویی هر قبضه سلاحی که در هر نقطه دنیا کشف شود متعلق به ایران است. این در حالی است که اسرائیلی‌ها خود یکی از بزرگ‌ترین قاچاقچیان سلاح در جهان هستند».
2-
تمام این ادعاها در آستانه سومین گزارش‌دهی کمیته تحریم‌های ایران به شورای امنیت مطرح می‌شود. گزارشی که در نشست مربوط به آن، به موارد زیر صریحا اعتراف شده است:
الف:
جامعه جهانی بویژه همسایگان ایران تحریم‌ها را اجرا نمی‌کنند.
ب:
تجارت ایران با دنیای خارج حتی درمواردی که قطعنامه‌ها، آنها را ممنوع کرده ادامه دارد چه رسد به مواردی که ممنوع نشده است. روسیه و چین در این باره سهمی عمده دارند.
ج:
تحریم‌ها همچنان قادر نبوده کوچک‌ترین تاثیری بر اراده تهران در پیگیری برنامه‌های هسته‌ای و منطقه‌ای‌اش بگذارد.
این 3 نکته به‌وضوح کارآمدی استراتژی تحریم را زیر سوال برده و بسیاری از متحدان آمریکا این سوال را مطرح می‌کنند که بالاخره چه میزان از تحریم‌ها و چه زمانی نتیجه خواهد داد؟ این تردید‌ها اولا اراده کشورها را در اجرای تحریم‌های فعلی هر چه بیشتر ضعیف می‌کند، ثانیا کشورهای گروه 1+5 را در موقعیتی قرار می‌دهد که در مقابل هرگونه درخواست آمریکا برای اعمال تحریم‌های شدیدتر علیه ایران درون شورای امنیت به نحو عبورناپذیری مقاومت کنند. آمریکا برای گریز از این تنگنا و در حالی که هیچ راهبرد دیپلماتیکی در اختیار ندارد، نوعی استراتژی رسانه‌ای در پیش گرفته که محور اصلی آن تبلیغات روی موارد دور زدن تحریم‌ها از جانب ایران و برخورد با آن توسط کشورهای مختلف است. آمریکا امیدوار است با افشای این موارد که تعداد آنها بسیار اندک و برخی از آنها بسیار قدیمی است 2 نکته را به افکار عمومی جامعه جهانی بویژه افکار عمومی اروپا و آمریکا اینگونه القا کند؛ نخست اینکه اجرای تحریم‌ها تبدیل به یک امر جهانی شده و ایران برای تجارت با کشورهای متعدد در قاره‌های مختلف جهان دچار مشکل شده و دوم، تحریم‌ها به تدریج در حال اثرگذاری است و لذا باید تشدید شود.
نیویورک تایمز: آلمان با تحریم‌ها همکاری نمی کند
روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز از بی‌نتیجه بودن فشارهای آمریکا بر بانک مرکزی آلمان برای قطع همکاری با ایران خبر داد. نیویورک تایمز نوشت که با وجود فشارهای ایالات متحده مقام‌های آلمانی حاضر به مسدود کردن همکاری بانک‌های آلمانی با ایران در زمینه پرداخت بدهی‌های نفتی هند به این کشور نیستند. بر اساس این گزارش، مقام‌های آلمانی به اطلاع آمریکایی‌ها رسانده‌اند که هیچ راه قانونی برای مسدود کردن این همکاری نیست و «هندلزبانک» کماکان به همکاری با ایران و هند ادامه خواهد داد. این پول از طریق بانک مذکور به بانک مرکزی آلمان انتقال داده شده و سپس به دست ایران می‌رسد و نوعی روش پرداخت بین‌المللی مرسوم است. به نوشته این روزنامه، با وجود فشار سنگین مقام‌های آمریکایی، آلمانی‌ها اعلام داشته‌اند که تخلفی از قطعنامه‌های سازمان ملل متحد در این زمینه صورت نگرفته است.