فوتبال ملی در سراشیبی؛ شاید بتوان از این توصیف برای آنچه بعد از جامجهانی 2006 برای تیمملی ایران اتفاق افتاده استفاده کرد. مردادماه 1385 امیر قلعهنویی با چیزی به اسم خرد جمعی از نوع داریوش مصطفوی مربی تیمملی ایران شد، نتیجه نهایی حذف از دور یکچهارم نهایی جام ملتهای آسیا با شکست در برابر کرهجنوبی بود.
مربیان بعدی با سرعت منصوب شدند، تیم دایی با شکست برابر عربستان در تهران شانس صعود به جامجهانی را از دست داد و افشین قطبی در حالی که منتقدانش او را به دلیل عدم شجاعت و فقدان توانایی گرهگشایی در بازی منجر به حذف در جام ملتها سرزنش میکردند ایران را ترک کرد. نتایج ضعیف تنها داستان فوتبال ملی ایران نیست، شاید بتوان از نگاهی امید از دست رفته و عدم اقبال مردمی از این تیم را مشکل عمده تیمملی دانست.
فارغ از سوابق، با انجام مقایسهای کوچک بین امیر قلعهنویی مربی تیم صدرنشین لیگ ایران و شانس اخیر مربیگری تیمملی، میتوان انتخاب کرش را اتفاقی مثبت برای فوتبال ایران دانست، اتفاقی که امیدهایی درباره امکان موفقیتهای آتی تیمهای ملی و امید و البته بازگشت شور فوتبال ملی بین هواداران فوتبال به وجود آورده است. مربی پرتغالی در نخستین کنفرانس مطبوعاتی در ایران از قابلیت تعامل و البته تطبیق با شرایط، به عنوان یک ویژگی مهم یک مربی فوتبال نام برده و گفته است: «مربیگری یعنی وفق دادن مربی با ذهنیت، فرهنگ، فضا و بازیکنان جایی که قرار است کار کند. با توجه به تجربهای که در ژاپن، آمریکا، انگلیس، رئالمادرید، استرالیا، چین و امارات دارم، فکر کنم اینجا هم بسیار سریع خود را با شرایط و سنن ایرانی وفق دهم. من در همه قارهها با بازیکنانی از سراسر دنیا کار کردهام و رویای این را دارم که در کرهماه هم کار کنم!» با این همه به نظر میرسد در ایران داستان به این سادگی نخواهد بود، به نظر میرسد که کارلوس کرش در طول کار در ایران چالشهایی متفاوت با کشورهایی که پیشتر در آنها کار کرده است را تجربه خواهد کرد. این یادداشت در ادامه نگاهی به این چالشهای احتمالی پیشرو دارد.
افکار عمومی
سکوهای تماشاگران در ورزشگاههای ایران تقریبا هر هفته شاهد شعارهایی از جنس حیا کن رها کن است، طعنهدار این است که احتمالا همان فرد در هفتههای قبلی با القابی اسطورهای توسط همین هواداران تشویق میشده است. تقریبا کمتر مربی مطرح ایرانی است که این جو را تجربه نکرده باشد، از امیر قلعهنویی و ناصر حجازی که به تناوب روزهایی محبوب و منفور سکوهای آبی بودهاند تا علی دایی که از موضوع اساماسهای نه چندان مودبانه پس از جامجهانی به شخصیت محبوب جامعه پس از قهرمانی با سایپا تبدیل شد و البته تا به امروز چندین بار این حرکت سینوسی را روی موج افکار عمومی طی کرده است. کرش احتمالا در ایران با تماشاگرانی مواجه خواهد شد که پس از یک برد او را یکی از بهترینهای جهان بدانند و پس از یکی، دو باخت خواهان رفتنش شوند.
رسانهها
نکته طنزی در این باره وجود دارد؛ احتمالا یکی از نخستین خاطرات مربی پرتغالی از حضورش در ایران به کنفرانس مطبوعاتیاش در تهران باز میگردد، جایی که به دلیل کمبود وقت فقط 2 خبرنگار امکان سوال پرسیدن پیدا کردند، یکی از سوالات از سرمربی سابق رئالمادرید این بود «نظر شما درباره چلوکباب، غذای سنتی ایرانی چیست؟» شاید بتوان از منظری عمده قشر ورزشی نویس و خبرنگار ایرانی را دارای مهارتهای شغلی و دانش مربوط دانست با این همه نمیتوان کتمان کرد که انتقادات غیر کارشناسی و صحبتهای بیپایه از سوی بخش غیرعقلانی رسانههای ورزشی ایرانی مشکلی دیگر برای کارلوس کرش خواهد بود.
عالمان بی عمل
خانها، سلطانها، غزالهای تیزپا و سایر دوستان بخشی از فوتبال ایران هستند. پیشکسوتهایی که احترامشان بر همه واجب است، زمانی بازیکنان یا مربیان موفقی بودهاند ولی امروز به جفای روزگار بیرون نشستهاند ولی خب همچنان تمام مسائل فوتبال مملکت را زیر نظر دارند و البته همیشه برای اظهارنظرهای منطقی یا غیر منطقی مختار هستند. چندین سال پیش بلاژویچ سیاه کار نامیده میشد، مربیانی مانند برانکو، وینگادا، کرانچار و حتی ایویچ مورد انتقاداتی عجیب قرار گرفتهاند ولیماه پشت ابر نمانده است و گذر زمان محتوا یا عدم محتوای این انتقادات را مشخص کرده است. میتوان حدس زد که بیرون گود نشستهها چه طور با نخستین نتیجه ضعیف احتمالی فغان از قرارداد گران مربی پرتغالی برخواهند داد و چه توجیهات فنی هم نخواهند داشت.
نیروی انسانی تضعیف شده
به عنوان یک واقعیت غیرقابل انکار، فوتبال ملی امروز ایران در مقایسه با تیمهای 96 و 98 استعدادهای درخشان کمتری از نوع دایی، باقری، عزیزی، عابدزاده یا مهدویکیا دارد. بازی با کرهجنوبی میتواند مثالی از عدم حضور بازیکن ستاره در ترکیب تیمملیای باشد که مجبور به دفاع مطلق در برابر حریف شد و فقدان بازیکن گرهگشا در ترکیبش به چشم آمد. تیمی که کرش در اختیار خواهد گرفت بازیکنان خوب بسیاری دارد، باید منتظر ماند و دید که آیا تعدادی از آنها تحت تاکتیک تدبیر شده این مربی تبدیل به ستاره خواهند شد یا خیر؟