آيا اگر پاي در راه اخلاق الهي گذاشتيم، راه را پاياني است؟ نه! این راه پایان ندارد، زیرا سیر در صفات بیکران الهی و سلوک در مسیر بینهایت خداوندی است، پس هرچه محبتمان بیشتر شود، جلوتر میرويم و بیشتر جذب میشویم تا جایی که دل از همه اغیار میبريم و تنها به محبوب اتصال مییابيم و ظاهر و باطن و دل و جان و نهانمان به گرو او میرود: «اللّهم نوّر ظاهري بطاعتك، و باطني بمحبتك، و قلبي بمعرفتك، و روحي بمشاهدتك، و سرّي باستقلال اتّصال حضرتك يا ذاالجلال و الاکرام؛ بارخدایا ظاهرم را به فرمانبرداریات و باطنم را به محبتت و قلبم را به شناختت و روحم را به مشاهدهات و سر و نهانم را به پیوستگی تام به جنابت نورانی گردان، ای صاحب جلال و کرامت» (دعای منسوب به امیرمومنان سلاماللهعلیه، علامه عارف سیدحیدر آملی، تفسير المحيطالأعظم، 4/ 38)
چنین بندهای همه موجودات را آیه و نشانه الهی میبیند و سراپای هستیاش محبت صاحب آیتهاست، و همه زیباییها را مندک در زیبایی مطلق الهی میبیند، و همه توجهاش به زیبای مطلق است و رشته محبت را از هرچه غیر دوست و جلوههای تام دوست بریده است. در این صورت نه تنها صفاتش صفات الهی و رفتارش منطبق با دستورات او میشود، بلکه درک و فهمش نیز کاملا خدایی میشود و هيچ چيز را نمىبيند مگر اینکه خداى سبحان را پیش و همراه و پس از آن ميبيند: «ما رأیتُ شیئاً اِلا و رأیتُ اللهَ قبلَه و بَعدَه وَ مَعَه» [مفتاح الفلاح؛ ص: 6] این دید الهی تام است: «عَظُمَ الْخَالِقُ فِي أَنْفُسِهِمْ فَصَغُرَ مَا دُونَهُ فِي أَعْيُنِهِم» «آفريدگار در جانشان بزرگ است، و غير خداوند در نظرشان كوچك است» (نهجالبلاغه، ص: 303).
اگر در كربلا همراه حضرت زينب سلاماللهعليه بوديم و چشم خدابين زينب كبري را داشتيم، چه ميگفتيم در آن همه مصایبی که در حادثه بیمانند تاریخ اتفاق افتاد؛ رنج شهادت همه عزیزان، تحقیرها، توهینها و رنجهای بیپایان دوران اسارت را؛ در منطق خدابين حضرت زینب کبری همه چيز زيباست: «ما رأیتُ الاجَمیلاً» «جز زیبایی ندیدم» [بحارالانوار؛ 45/115].
وقتی چنین است، و همه امور در محضر حق است و زيبا؛ تنها هدف ما نيز بايد کسب خشنودی خداوند و تنها امیدمان رضایت او باشد و همه کارهايمان را هم تنها برای خدا انجام دهيم. (تفسير الميزان، ج1، ص: 563 ـ561) و این اخلاقی است که باید در جامعه ترویج کرد. آري! ما موظف هستيم كه خود را به اخلاق الهي متصف و به اندازه توانمان خود را به آن آراسته کنيم، و اين راهي است كه قرآن و عترت طاهره سلامالله عليهم اجمعين ما را به آن فراخواندهاند و اساس جامعه نمونه اسلامي است و حتما ممكن و شدني است منتها «شرط اول قدم آن است كه مجنون باشي».