سال‌هاست کارشناسان و مسؤولانی که متولیان امور اجرایی و امدادی شهر تهران هستند هشدارهایی درباره بروز زلزله در تهران داده و ضرورت آمادگی در مقابل این بلای طبیعی را گوشزد می‌کنند. با وجود اقدامات مهم و ایجاد ستادهای بحران در شهرداری‌ها و هلال احمر اما هنوز در ابتدای راه قرار داریم. این امر را می‌توان از زلزله‌ای که در ژاپن رخ داد و با وجود آمادگی در این کشور خسارات جبران‌ناپذیری به وقوع پیوست، لمس کرد. مدیرعامل هلال‌احمر استان تهران در گفت‌وگویی با برنا عدم وقوع زلزله در تهران را یک معجزه عنوان کرده و این موضوع را امری تعجب‌برانگیز می‌داند. حال با وجود وقوع زلزله در منطقه حسن‌آباد قم و شنیده شدن صدای پای زلزله در اطراف تهران برای دانستن میزان آمادگی نیروهای امدادی و عمق فاجعه زلزله تهران پاسخ احمد صادقی به سوالات را می‌خوانید.
انتظار وقوع زلزله در تهران چه میزان است؟
ما نیز تعجب می‌کنیم که چرا زلزله در تهران تاکنون رخ نداده است، زیر زمین تهران گسل‌هایی فعال وجود دارد که این امر وقوع زلزله را حتمی می‌کند.
چه میزان برای مقابله با زلزله آمادگی داريم؟
متاسفانه هیچگونه آمادگی برای مقابله با زلزله وجود ندارد، هنوز بسیاری از نقاط شهر دارای بافت فرسوده است. وقتی می‌خواهیم خانه‌ای را بازسازی کنیم باید چندین کارگاه بزنیم تا خانه‌های مجاور ریزش نکنند. این در حالی است که تهران پر از گسل بوده و هر لحظه امکان تخریب بافت‌های فرسوده با یک زلزله 5ریشتری وجود دارد. متاسفانه رشد بی‌رویه شهرسازی غیراستاندارد و جمعیت بی‌رویه که به‌هیچ‌وجه با توسعه شهری همخوانی ندارد، موجب می‌شود نگران وقوع زلزله در تهران باشیم.
مهم‌ترین مشکلات برای مقابله با زلزله چیست؟
با توجه به اینکه خطر وقوع زلزله در تهران جدی است، بنای فرسوده بسیاری در تهران وجود دارد، همچنین ترافیک بالا و جمعیت متراکم که به هیچ‌وجه با توسعه شهری همخوانی ندارد یکی دیگر از مشکلات شهر است. این در حالی است که امکانات لازم را برای امدادرسانی در اختیار نداریم.
تهران با چه زلزله‌ای تخریب می‌شود؟
نمی‌توان مشخص کرد که تهران بر اثر وقوع زلزله با چه قدرتی تخریب می‌شود. تهران دارای گسل‌های مختلفی است که هر کدام با ریشتری متفاوت خسارت به بار می‌آورد. به عنوان مثال گسل ری می‌تواند با 5ریشتر حتی تلفات جانی نیز به بار آورد. این در حالی است که گسل مشاء با 7ریشتر تلفات جانی بسیاری به بار می‌آورد. میزان خسارت و تلفات به 2 امر بافت فرسوده و تراکم جمعیت بستگی دارد.
چرا از تجربه دیگر کشورها مانند ژاپن برای مقابله با زلزله استفاده نمی‌کنیم؟
ژاپن در بحث آمادگی برابر زلزله بسیار خوب عمل کرد اما در بحث مقابله کشورهای دنیا باید از ایران الگو بگیرند، چرا که ایران دارای مدیریت مبتنی بر جامعه و مدیریت مثال‌زدنی است. ایران در بحث مقابله با زلزله کشوری الگودهنده است. ژاپن در برابر زلزله آمادگی بسیار خوبی داشت و کارهای زیربنایی انجام داده بود اما این کشور به هیچ‌وجه برای مقابله با زلزله آماده نبود. این کشور هیچگاه خود را برای سونامی آماده نکرده بود و با وقوع آن تمام سواحل کشور از بین می‌رود و نیروگاه هسته‌ای آن آسیب جدی می بیند. می‌توانیم بگوییم سونامی ژاپن تجربه خوبی برای مقاوم‌سازی است.
الگوبرداری از ژاپن کار درستی نیست؟
فرق‌های بسیاری میان ایران و ژاپن وجود دارد. ژاپن با توجه به اقدامات چند دهه اخیر خود آمادگی در برابر زلزله را افزایش داده است. با وقوع زلزله 7ریشتری هیچ‌کدام از ساختمان‌ها خراب نمی‌شوند اما آمادگی لازم برای مقابله با زلزله را نداریم. آنها مشکلات بنای فرسوده و ترافیک را حل کرده‌اند به صورتی که توکیو با 37میلیون جمعیت هیچ مشکلی ندارد اما ما در تهران با 10میلیون جمعیت مشکلات زیادی داریم. ژاپنی‌ها جمعیت را با توجه به توسعه شهری اسکان داده‌اند اما ما دچار جمعیت متراکم هستیم. البته آنها هیچگاه در امر مقابله آماده نیستند چرا که هنوز بعد از روزها حادثه، آواربرداری انجام نشده و اسکان نیز صورت نگرفته است.
همکاری بین‌دستگاهی برای مقابله با زلزله چگونه است؟
مقابله با حوادث تهران با محوریت استانداری تهران صورت می‌گیرد و حضور شخص استاندار به عنوان حلقه اتصال دستگاه‌ها اهمیت زیادی دارد ولی ما نگران ناهماهنگی مدیریتی بین شهرداری به عنوان متولی مدیریت بحران و استانداری هستیم. در مانورهای بسیاری نشان داده شده که این 2 ارگان به خوبی با هم همکاری نمی‌کنند.
چه میزان در امر فرهنگسازی و آموزش همگانی
موفق بودیم؟
باید مردم را برای مقابله با حوادث آماده و تجهیز کنیم. همچنین آموزش‌های همگانی و اولیه به شهروندان ارائه شود. هلال‌احمر برنامه‌ریزی خوبی برای افزایش سرانه آموزش در سال 90 انجام داده است. همچنین سعی کرده‌ایم با تشکیل تیم محلات مشارکت مردم را افزایش دهیم. امسال تیم‌های محلات برای امدادرسانی و آموزش‌های تخصصی ساماندهی می‌شوند. اولویت آموزش ما مناطق فرسوده بوده و تیم‌های امدادی در این محلات تشکیل می‌شوند.
سناریویی برای مقابله با زلزله تهران طراحی شده است؟
چند سناریوی مختلف با معیار ریشترهای متفاوت برای تهران تعریف شده و این کلانشهر به صورت منطقه‌ای بلوک‌بندی شده است. هلال‌احمر به عنوان مسؤول جست‌وجو، نجات و اسکان نیازهای خود را با توجه به وضع تهران در زمان حادثه اعلام کرده است.
هنوز از بیل و کلنگ برای امدادرسانی استفاده می‌شود؟
خیر، تجهیزات هلال‌احمر به‌روز شده است و از نظر کیفیت به هیچ‌وجه مشکل نداریم. برای زلزله تهران تنها از نظر کمیت تجهیزات ایمنی با مشکل روبه‌رو هستیم. در حال حاضر همه پایگاه‌های هلال‌احمر به ست‌های نجات و آمبولانس‌های زیر 5سال مجهز شده‌اند، ضمن اینکه همه ماشین‌های شاسی‌بلند این ارگان نوسازی شده است. البته میزان امکانات هلال احمر با حجم حادثه تهران همخوانی ندارد. اگر مشکل ترافیک و بافت فرسوده حل شود، این قول را به شهروندان می‌دهیم که برای مقابله با حادثه آمادگی کامل را داریم و هیچ مشکلی در این زمینه به وجود نمی‌آید.
چه تعداد مجتمع امدادی در تهران فعالند؟
در سال 89 توانستیم مجتمع‌های امدادی تهران را از 6 منطقه به 14منطقه افزایش دهیم. این در حالی است که در 6ماه نخست امسال همه 22منطقه تهران دارای مجتمع امدادی خواهند شد. پس از مناطق، محلات نیز با توجه به خطرپذیری دارای مجتمع امدادی خواهند شد. همچنین مدارس مقاوم در برابر زلزله نیز شناسایی شده و به عنوان محل اسکان اضطراری و دپوی اقلام امدادی در حوادث از آنها استفاده می‌شود.
آیا اقلام امدادی به میزان کافی ذخیره شده است؟
بر اساس استانداردهای جهانی باید به میزان 2درصد از خانواده‌ها دپوی اقلام امدادی داشته باشیم، البته با توجه به وضع تهران این میزان برای پایتخت 10درصد جمعیت است. این در حالی است که شهرستان‌های استان که معین شهر تهران هستند نیز این میزان از اقلام را ذخیره کرده‌اند.