گروه فرهنگ و هنر:
از بعدازظهر چهارشنبه گذشته، در پاتوق سينماي مستند (سينما سپيده تهران) فيلمی روي پرده رفت که بي‌ترديد در امتداد اکران مستند «سفر ناتمام» (به کارگرداني حسن فتحي با موضوع زندگي و آثار نادر ابراهيمي) مي‌تواند فصلي نو در تعامل سينما‌دوستان و اهالي ادبيات را رقم بزند. فيلم مستند «قصه‌ها» که روايتي است از آثار و شخصيت نويسنده هميشه دوست‌داشتني دنياي قصه‌ها، هوشنگ مرادي‌کرماني از معدود فرصت‌هايي است که در اختيار علاقه‌مندان اين نويسنده توانمند قرار گرفته تا از زاويه‌اي متفاوت با افکار و دلمشغولي‌هاي او آشنا شوند. اکران عمومي اين فيلم بویژه براي نوجوانان و جواناني که روزهاي رشد و باليدن خود را با شيطنت‌ها و دلمشغولي‌هاي «مجيد» طي کرده‌اند، مي‌تواند جذابيتي دوچندان داشته باشد هر چند اين نويسنده هيچگاه محدود به يک نسل نبوده و حتي واپسين نوشته‌هايش نيز همچون «قصه‌هاي مجيد» مخاطب را به خود جذب کرده و بي‌شک ماندگار مي‌شود. رمز اين ماندگاري هم شايد در همان نامي باشد که هوشنگ مرادي بر کتاب شبه‌زندگینامه خود گذاشت و خطاب به مخاطبان هميشگي خود نوشت: «شما که غريبه نيستيد!»
خلوتي با نويسنده محبوب
حالا فيلم مستند «قصه‌ها» با موضوع زندگي استاد هوشنگ مرادي‌كرماني اکران عمومي شده تا مايي که غريبه نيستيم با حضور در سالن تاریک سينما خلوتي متفاوت با خالق «قصه‌هاي مجيد» و «مهمان مامان» را تجربه کنيم. مستند بلند «قصه‌ها» كه پرتره‌اي از زندگي و آثار مرادي‌كرماني است، از روز چهارشنبه در سالن شماره 2 سينما سپيده اكران عمومي شده‌است. فيلم با نگاهي به زندگي اين نويسنده موفق ادبيات كودك و نوجوان ايران نقبي به گذشته مي‌زند؛ گذشته‌اي كه به گواهي دوستان و آشنايان نويسنده و مهم‌تر از آن درونمايه داستان‌هايش، بخشي از شخصيت مرادي‌كرماني و دلايل موفقيتش را آشكار مي‌کند. پژوهشگر، فيلمبردار، كارگردان و تدوينگر فيلم مستند «قصه‌ها» كه به طريق 35 ميليمتري فيلمبرداري شده مهدي جعفري است و صداگذاری آن را كامران سحرخيز عهده‌دار بوده‌است. عادل محمدي، محسن همت‌آبادي، هومن مرادي‌كرماني و سكينه شاهرخي بازیگران این مستند هستند و مركز گسترش سينماي مستند و تجربي آن را تهیه‌کرده است. عموم علاقه‌مندان به منظور تماشاي فيلم مستند بلند «قصه‌ها» مي‌توانند در 4 سئانس بعدازظهر (13، 15، 17 و 19) روزهاي چهارشنبه، پنجشنبه و جمعه هر هفته به سالن شماره 2 سينما سپيده مراجعه کنند، ضمن اينكه تماشاي اين فيلم براي عموم دانشجويان، خبرنگاران، اعضاي صنوف خانه سينما و كانون فيلم سينماحقيقت، رايگان است.
درباره هوشنگ مرادي‌کرماني
هوشنگ مرادی‌کرمانی 16 شهریور 1323 در روستای سیرچ از توابع کرمان در منتهای سختی، محرومیت و فقر به دنیا آمد. خودش می‌گوید: «از 8 سالگی کار کردهام؛ از همین دوران به خواندن علاقه خاصی داشتم. تا 15 سالگی در کرمان بودم و زندگیام بدون پدر و مادر گذشت؛ زندگی پر از سختی و درد». دوره دانشکده هنرهای دراماتیک را در تهران گذراند و در همین مدت در رشته ترجمه زبان انگلیسی نیز لیسانس گرفت. او فعالیت‌های هنری خود را از سال 1340 با رادیو کرمان آغاز کرد و بعد این فعالیت را در تهران ادامه داد و در سال 1347 با چاپ داستان در مطبوعات فعالیت مطبوعاتی‌اش را گسترش داد. نخستین داستانش در مجله «خوشه» منتشر شد که نامش «کوچه ما خوشبختها» بود و حال و هوای طنزآلود داشت. در آثار بعدی خود دردها و رنج‌های زندگی‌اش را با رگههایی طنزآمیز به داستان تبدیل کرد. «این داستان‌ها، حاصل چنگ زدن و تلاش من در زندگی است؛ یعنی من به زندگی خودم چنگ زدم و آن را به تصویر کشیدم و داستان‌هایم همه ریشه در زندگی من دارد. زمانی که دیدم مردم دردهای مرا گوش نمیدهند، سعی کردم آنها را به زبان طنز بگویم».
طنز تلخ
طنز در زبان مرادی‌کرمانی گزنده، عصبی و همراه با نفرت و بدبینی نیست، بلکه ملایم و نسبتا تلخ است. خنده حاصل از طنز موجود در آثار مرادی، بیشتر از روی دلسوزی و ترحم است تا تحقیر و تمسخر. هوشنگ مرادی‌کرمانی با تمام رنج‌هایی که هنگام یادآوری گذشته و نگارش آنها متحمل می‌شود، عاشق نویسندگی است. او معتقد است برای نوشتن خلق شده است و نه کار دیگری. «برای من رنج نوشتن زیباترین رنجهاست. من به دنیا نیامدهام که برج بسازم یا رئیس‌جمهور شوم. من به دنیا آمده‌ام که نویسنده شوم. بهترین دوست من قلم و کاغذ است. زمانی که مینوشتم، هیچ‌وقت فکر نمیکردم آنقدر بزرگ شوم که دیگران برای من دست بزنند یا برای گفت‌وگو به دانشگاه دعوت شوم. مهم آن بود که خود را با نوشتن خالی میکردم و لذت میبردم». در سال 1353 «قصه‌های مجید» را برای برنامه «خانه و خانواده» رادیو نوشت. قصه‌های مجید انعکاس زندگی حقیقی مرادی بود که همراه با «بی‌بی» پیرزن مهربان، زندگی میکرد. نخستین جایزه نویسندگی‌اش به خاطر «بچه‌های قالیباف‌خانه» بود که در سال 1359 جایزه نقدی شورای کتاب کودک و جایزه جهانی اندرسن در سال 1986 را به او اختصاص داد. لمس آنچه می‌نویسد از خصوصیات نثر کرمانی است که در تمام داستان‌هایش قابل درک است. می‌توان گفت مرادی با تمام وجود می‌نویسد. برای جلد دوم «قصه‌های مجید» در سال 1360، لوح تقدیر شورای کتاب کودک را دریافت کرد. در سال 1364، همین قصه‌ها جایزه ویژه «کتاب برگزیده سال1364» را نصیب وی کرد. کرمانی در سال 1992 از سوی داوران جایزه جهانی «هانس کریستین اندرسن» در برلین به دلیل تاثیر عمیق و گسترده در ادبیات کودکان جهان به عنوان «نویسنده برگزیده سال 1992» انتخاب شد. وی همچنین عنوان نویسنده برگزیده کشور کاستاریکا، جایزه خوزه مارتینی، نویسنده و قهرمان ملی آمریکای لاتین را در سال 1995 میلادی از آن خود کرد. همچنین از سوی شورای کتاب کودک، نامزد دریافت جایزه یادبود آسترید لیندگرن 2007 شد. شورا، این نویسنده بزرگ ایرانی را به سبب خلق آثار ماندگار و تاثیرگذار برای دریافت این جایزه معرفی کرد؛ آثاری به‌یادماندنی با طنزی قوی که شخصیت‌های داستانی محبوبشان چون مجید و بی‌بی بدون احساس سرافکندگی و شکست در نهایت فقر و نیاز به زندگی لبخند می‌زنند.
روایتی از یک سفر ناتمام
اما همزمان با فیلم «قصه‌ها» همانطور که در ابتدای این گزارش اشاره شد، اتفاق مبارک دیگری هم در عرصه سینمای مستند (بویژه در گونه پرتره) رقم خورد و اکران فیلم «سفر ناتمام» با استقبال قابل توجه مخاطبان همراه شد. این مستند به کارگردانی حسن فتحي درباره زندگی و آثار یکی دیگر از چهره‌های ماندگار ادبیات معاصر یعنی نادر ابراهیمی است؛ نویسنده‌ای که کارگردان مستند زندگی‌اش درباره او می‌گوید: «در ساخت اين مستند براي ما بسيار مهم بود كه از زندگي فردي بگوييم كه 50 سال مشغول نگارش بوده و علاوه بر نويسندگي بر هر حوزهاي كه ورود كرده فردي بسيار موفق بوده‌است». حسن فتحی با اشاره به سريال «آتش بدون دود» ساخته زنده‌ياد نادر ابراهيمي كه سال‌ها پيش از تلويزيون پخش شده، اظهار كرد: «زماني كه اين مجموعه پخش مي‌شد من نوجواني 15ساله بودم اما به ياد دارم كه همان موقع اين سريال مورد توجه بسيار مردم قرار گرفت و علاوه بر آن از پشتوانه ادبي بسيار قدرتمندي هم برخوردار بود». فتحي همچنين به مجموعه تلويزيوني «سفرهاي حامي و كامي» ديگر ساخته نادر ابراهيمي اشاره كرد و گفت: «به جرات مي‌توانم بگويم كه حتي در ميان سريال‌هايي كه پس از انقلاب براي كودكان و نوجوانان ساخته شده‌اند هنوز هيچ سريالي روي دست «سفرهاي حامي و كامي» نيامده و اين مجموعه مي‌تواند براي بسياري از فيلمسازان ما الگو باشد. البته از آنجا كه اين مجموعه با اتفاقات انقلاب همراه شد برخي بخش‌هاي آن ساخته و پخش شد و بخش‌هايي هم اصلا ساخته نشد».
نویسنده‌ای برای 4 نسل
كارگردان «سفر ناتمام» به آثار ادبي نادر ابراهيمي و موفقيت آنها اشاره كرد و گفت: «در عرصه ادبيات مگر ما چند كتاب داشته‌ايم كه به‌طور مداوم تجديدچاپ شوند؟! كتاب «بار ديگر شهري كه دوست مي‌داشتم» نادر ابراهيمي در بهار 89 براي بيستمين‌بار تجديدچاپ شد و اگر اشتباه نكنم چاپ اول اين كتاب مربوط به سال 1342 بوده است. در اين مدت ما شاهد زندگي 4 نسل جامعه بوده‌ايم و اين بسيار زيباست كه يك اثر ادبي‌ـ هنري بتواند وجه مشترك 4 نسل از يك جامعه باشد و در شرايطي كه هر دو نسل اختلافات بسيار با همديگر دارند، يك اثر هنري يا ادبي بتواند با تمام اين نسل‌ها ارتباط برقرار كند. اين كتاب يكي از صدها اثر پرطرفدار نادر است و او آثار مطرح متعدد ديگري هم دارد». فتحي عنوان كرد: «علاوه بر تمام اين موارد شخصيت خود نادر ابراهيمي از جمله مواردي بود كه براي من اهميت بسيار داشت. نادر ابراهيمي انسان خودساخته‌اي بود كه از كار در هيچ حوزهاي بيم نداشت و اكنون اگر كتاب «ابوالمشاغل» او را بخوانيد، مي‌بينيد كه او شغل‌هاي مختلف را تجربه كرده است». فتحي با اشاره به خصوصیات رفتاري نادر ابراهيمي عنوان كرد: «نادر ابراهيمي دوست و استاد بسيار خوبي بود و هفته‌اي يك روز در خانه خود را روي علاقه‌مندان بازمي‌گذاشت تا هر فردي با هر طرز فكري كه دارد، بتواند با او به گفت‌وگو بپردازد. اين رسم و سلوك او مورد بسيار مثبتي است كه بايد از خود بپرسيم اكنون چند نويسنده و هنرمند ديگر اينگونه رفتار مي‌كنند؟!»