انسان دارای 2 ساحت است، یکی ساحت مادی که بدن جسمانی او را تشکیل میدهد و دیگری ساحت معنوی که روح و نفس او را شامل میشود و علمالابدان متکفل صلاح ساحت مادی است و علمالادیان متکفل ساحت معنوی انسان. از سوی دیگر علمالابدان را طب جسمانی و علمالادیان را طب روحانی نام نهادهاند اما در اینجا نکتهای است که ناچار باید به آن اشاره شود و آن اینکه در تفاوت ساحت مادی و بدن با ساحت معنوی و نفس این مساله اساسی است که بدن فانی است و دیر یا زود از بین میرود اما روح انسان تا ابد باقی است و سعادت و شقاوت او هم ابدی و جاودان است. بنابراین تلاشی که برای زدودن رذایل اخلاقی و آراستگی به فضائل اخلاقی میشود، باید بسیار دامنهدارتر از تلاش برای مقابله با بیماریهای جسمانی باشد.
همچنین مردمان نیز باید تلاشی مضاعف برای تزکیه نفس و تخلیه آن از رذایل و تحلیه آن به فضائل داشته باشند و حتی اگرـ بر فرض محالـ ما نیمی از حقیقت انسانی خود را جان و نیم دیگر را جسم بدانیم، حتما لازم است نیمی از سرمایه، وقت و تلاش خود را به طب روحانی و اخلاق اختصاص دهیم. زیرا ما با لمالابدان زندگی دنیوی خود را اصلاح میکنیم و با این اصلاح زمینه را برای اصلاح حیات اخروی نیز فراهم میکنیم اما با طب روحانی؛ نهتنها در زندگی دنیوی و در حیات اجتماعی دارای جامعه و جهانی امن و پاک هستیم؛ بلکه حیات اخروی ما نیز اصلاح میشود و معاد ما تامین میشود زیرا ما به تعبیر زیبای روایت نبوی صلیالله علیه وآله وسلم: «خلقتم للبقاء لاللفناء» «شما برای بقا و ماندن آفریده شدهاید، نه فنا و نابودی» [بحارالانوار؛ 58/78] پس ما «ابد در پیش داریم» [تعبیر از مرحوم علامه طباطبائی] و عاقل زیرک میداند که صلاح معاد که حیات جاودان و ابدی است، برتر از صلاح معاش است که زندگی زودگذر و مقطعی است و سعادت آخرت که سعادت ابدی و جاودان است از سعادت دنیا برتر است که سعادتی زودگذر و فانی است و به همان اندازه آخرت بر دنیا برتری دارد که همانند برتری اقیانوس به تر شدن سر انگشتان است، علم اخلاق به علم پزشکی به همان اندازه ارجحیت و شرافت دارد، زیرا علم اخلاق حیات اخروی را که حیات جاودان و عیش واقعی است، تضمین میکند: «لاعيش إلا عيش الآخره» «زندگی نیست مگر زندگی آخرت» [روایت از رسول اکرم صلیالله علیه وآله وسلم به نقل از قطب راوندی؛ الخرائج و الجرائح؛ 3/1048] و این همان راهی است که اولیای الهی رفتهاند، از پیامبران، امامان و صدیقین سلامالله علیهم اجمعین. [ملاصدرا؛ تفسیر القران الکریم؛ 6/58] و این همان راهی است که قرآن و عترت ما را به آن دعوت میکند.