گسترش موج سرکوب قیام مردم بحرین که از سوی حاکمیت بحرین و با کمک رژیم آل‌سعود صورت گرفت، شرایط نگران‌کننده‌ای بر این جزیره شکننده و آشوب‌زده حاکم کرده است. قیام مردم بحرین ابتدا با طرح مطالباتی مشروع از سوی ساکنان اصلی این جزیره تجزیه شده ایرانی، آغاز شد اما تعامل غیر‌انسانی خانواده مزدور آل‌خلیفه با مردم موجب شد که تظاهرات مسالمت‌آمیز به خشونت بینجامد. خانواده آل‌خلیفه که قبلا به شغل راهزنی دریایی در خلیج‌فارس اشتغال داشتند در اوایل قرن نوزدهم میلادی توسط دولت وقت بریتانیا از نجد و حجاز به جزیره ایرانی بحرین انتقال داده شدند. هدف دولت جنایتکار انگلیس از انتقال آل‌خلیفه به بحرین، مهار این خانواده شرور و سپردن یک نقش ژاندارمی به این خانواده بود. متاسفانه دولت‌های وقت قاجاریه و سپس پهلوی بدون توجه به حجم توطئه دولت مکار انگلیس علیه ملت ایران، هیچگونه عکس‌العملی نسبت به اسکان خانواده شرور و راهزن آل‌خلیفه در این جزیره ایرانی از خود نشان ندادند. آل‌خلیفه که پیوند قبیله‌ای با خاندان سعودی دارند قصد داشتند قدرت را در این جزیره ایرانی در اختیار بگیرند. لذا وجود خانواده آل‌خلیفه در جزیره بحرین وجودی نامشروع است زیرا انگلیس با استفاده از ضعف دولت‌های قاجار و پهلوی این راهزنان دریایی را بر این جزیره ایرانی مسلط کرد. پس از جدایی دردناک و فاجعه‌آمیز جزیره بحرین از ایران بزرگ که در سال 1350 شمسی صورت گرفت، آل‌خلیفه با استفاده از ابزارهای خشونت‌آمیز هرگونه حرکت آزادیخواهانه ساکنان اصلی بحرین را سرکوب می‌کرد. اوج درگیری‌های داخلی بحرین میان حاکمیت و مردم در سال 1989 در دوره حاکمیت شیخ عیسی بن‌سلمان آل‌خلیفه امیر مقبور این جزیره صورت گرفت. این درگیری‌ها نگرانی آمریکا را درباره آینده این جزیره برانگیخت زیرا مقر ناوگان پنجم دریایی آمریکا در این جزیره قرار دارد. لذا آمریکا درصدد برآمد تا امیر سابق بحرین را به انجام یک سلسله اصلاحات مجبور کند اما شیخ عیسی بن‌خلیفه با انجام اصلاحات سیاسی مخالفت می‌کرد. از آنجایی که از نظر آمریکا تاریخ مصرف شیخ عیسی بن‌سلمان آل‌خلیفه پایان یافته تلقی می‌شد لذا در 6 مارس 1999 امیر سابق بحرین به طرز مشکوکی به قتل رسید. گفته می‌شود ویلیام کوهن وزیر سابق دفاع آمریکا در جریان دیدار با شیخ عیسی بن‌سلمان در منامه با استفاده از فرصت، در قهوه امیر سابق بحرین سم سیانور ریخته و او را می‌کشد.
شیخ عیسی بن‌سلمان شاید نخستین شخصیت عربی باشد که بدون برگزاری نماز میت بر جسد او شبانه در مقبره خانوادگی آل‌خلیفه در منامه دفن می‌شود. پس از مرگ مشکوک شیخ عیسی بن‌سلمان فرزند وی، شیخ حمد بن‌عیسی به عنوان پادشاه در جزیره 700کیلومترمربعی بحرین قدرت را در دست می‌گیرد. پادشاه بحرین در ابتدا یک سلسله اصلاحاتی را انجام می‌دهد اما عموی وی شیخ خلیفه بن‌سلمان نخست‌وزیر مادام‌العمر بحرین با انجام اصلاحات سیاسی در این جزیره مخالفت می‌کرد. از آنجایی که در طول دوران حاکمیت شوم شیخ عیسی بن‌سلمان و فرزند وی شیخ حمد بن‌عیسی ده‌ها هزار تن از اتباع هندی و بنگلادشی و سعودی تابعیت بحرینی گرفتند لذا اکثریت مردم این جزیره نسبت به دادن تابعیت گسترده به اتباع سعودی اعتراض کردند. هدف خاندان آل‌خلیفه بر هم زدن‌ترکیب جمعیتی بحرین بود زیرا 80 درصد از ساکنان اصلی بحرین را شیعیان تشکیل می‌دهند و این امر نگرانی 2 خاندان سعودی وآل‌خلیفه را برمی‌انگیخت. پس از حوادث اخیر منطقه که منجر به سرنگونی دیکتاتورهای عرب شد، مردم بحرین با استفاده از فضای موجود یک سلسله مطالباتی را مطرح کردند. این مطالبات کاملا مشروع و قابل قبول بود و حتی شیخ سلمان بن حمد ولیعهد بحرین صریحا اعتراف کرد که خواست عمومی مردم بحرین مشروع است. اما شیخ خلیفه بن‌سلمان آل‌خلیفه نخست‌وزیر بحرین به سرکوب تظاهرات مردم پرداخت ودستور داد صدها تن از تظاهر‌کنندگان را دستگیر و شکنجه کنند. به دلیل اینکه نیروهای امنیتی بحرین نتوانستند تظاهرات مردم را سرکوب کنند لذا پادشاه و نخست‌وزیر بحرین با چراغ سبز آمریکا از عربستان درخواست کمک کردند. 2 گردان از کماندوهای ضدشورش عربستان‌سعودی از طریق پل ملک فهد که بحرین را به عربستان متصل می‌کند وارد منامه شدند. این کماندوها که زیر نظر نیروهای امنیتی آمریکا آموزش دیده‌اند با استفاده از ابزارهای جنگی به قتل جوانان بحرینی پرداختند. نیروهای امنیتی عربستان و بحرین در طول 2 ماه گذشته ده‌ها حسینیه و مسجد را تخریب و قرآن‌ها را به آتش کشیدند. آمریکا و غرب و حتی سازمان کنفرانس اسلامی در برابر سرکوب مردم بحرین هیچگونه واکنشی از خود نشان ندادند زیرا آمریکا خود به نیروهای سعودی اجازه دخالت در مسائل بحرین را داده است. اخراج ده‌ها پزشک و کارمند دولت و حقوقدان بحرینی و دستگیری بیش از 500تن از جوانان مبارز این جزیره بخشی از اقدامات مشترک عربستان و بحرین برای مهار خیزش مردم این جزیره به‌شمار می‌رود. این در حالی است که آمریکا و غرب با تصویب 2قطعنامه در شورای امنیت علیه لیبی به نیروهای ناتو برای حمایت از مردم لیبی در برابر نیروهای معمرقذافی اجازه دخالت دادند. این وضعیت به‌طور طبیعی بر آینده جزیره ایرانی بحرین تاثیر منفی باقی خواهد گذاشت و بحرین را در آستانه یک جنگ داخلی قرار می‌دهد. اگرچه اکنون نیروهای مشترک سعودی و آل‌خلیفه هر حرکت آزادیخواهانه ای را در بحرین سرکوب می‌کنند اما این سرکوب‌ها در آینده نتیجه معکوس خواهد داد. میل به مبارزه زیرزمینی و استفاده از ابزارهای خشونت‌آمیز در میان ساکنان اصلی جزیره بحرین افزایش یافته زیرا به نظر می‌رسد حاکمیت بحرین مایل نیست با ملت خود به تفاهم برسد. از سوی دیگر اوضاع بحرین به‌طور طبیعی برساکنان منطقه الشرقیه عربستان نیز تاثیر خواهد گذاشت زیرا اهالی این منطقه نفت‌خیز عربستان بارها اعتراض خود را نسبت به دخالت عربستان در بحرین ابراز داشتند. مردم منطقه الشرقیه عربستان در طول 3ماه اخیر دست به قیام‌های متعددی زدند اما دولت عربستان صدها تن را در این‌باره دستگیر و روانه شکنجه‌گاه‌ها کرد. مردم منطقه الشرقیه عربستان که بیش از 20درصد از جمعیت 25 میلیون نفری عربستان را تشکیل می‌دهند از کوچک‌ترین حقوق شهروندی محروم هستند. این جمعیت از ورود به نیروهای مسلح و تصدی پست‌های دولتی محروم هستند زیرا دولت وهابی عربستان این مجموعه را به عنوان شهروند درجه 2 تلقی می‌کند. لذا در بررسی تحلیلی رخدادهای اخیر منطقه می‌توان نتیجه‌گیری کرد که اوضاع جزیره بحرین بشدت بحرانی است و این جزیره در آینده شاهد یک جنگ مسلحانه خونینی خواهد بود. ملت بحرین اکنون به‌طور موقت در برابر حاکمیت سرکوبگر این جزیره عقب‌نشینی کرده اما در آینده خود را برای یک رویارویی درازمدت با خاندان آل‌خلیفه و آل‌سعود آماده خواهد کرد. طبیعی است خیزش احتمالی مردم بحرین در آینده بر امنیت کل منطقه خلیج‌فارس تاثیر خواهد گذاشت و تنها به بحرین محدود نخواهد شد. به دلیل تخریب اماکن مقدس و آتش زدن قرآن‌ها توسط آل‌خلیفه و آل‌سعود ، رهبران سیاسی بحرین درصدد کسب موافقت مراجع شیعه برای مقابله جدی با خاندان خلیفه برآمده‌اند. لذا سازماندهی نیروهای مردمی در بحرین برای مقابله با ظلم آل‌خلیفه و آل‌سعود آغاز شده و این جزیره در آینده نه چندان دور شاهد تحرکات جدیدی خواهد بود. این تحرکات که با تاکتیک‌ها و شیوه‌های مبارزاتی جدیدی همراه خواهد بود در نهایت به سرنگونی و فرار خاندان خلیفه و پایان حاکمیت این خاندان منجر خواهد شد. سقوط خانواده آل‌خلیفه قطعا به تضعیف عربستان و برخی کشورهای کوچک حوزه خلیج‌فارس منجر می‌شود و در آن صورت آمریکا نیز در خلیج‌فارس و منطقه بزرگ‌ترین هم‌پیمانان قابل اطمینان خود را از دست خواهد داد.
*كارشناس مسائل خاورميانه