نشست خبری بیست و چهارمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران روز گذشته با حضور سیدمحمد حسینی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، بهمن دری، معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد و رئیس نمایشگاه کتاب در سالن سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با هدف تشریح محورها و برنامه‌های نمایشگاه کتاب برگزار شد.
عرضه کتاب‌های برگزیده جوایز ادبی
سیدمحمد حسینی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ابتدای این نشست با تاکید بر اینکه برپایی هرساله نمایشگاه کتاب در ابعاد بین‌المللی به عنوان رویدادی مهم در کشور تلقی می‌شود، گفت: آنچه مسلم است اینکه نفس برگزاری نمایشگاه کتاب فرصتی مغتنم برای گسترش فعالیت ناشران داخلی و شرکت ناشران خارجی به شمار می‌رود. در حال حاضر، 120هزار مترمربع فضای نمایشگاهی در مصلای امام خمینی (ره) تهران تعبیه شده که در نوع خود فضایی گسترده است و ما چون بیش از این قادر به گسترش این فضا نیستیم، سعی کرده‌ایم هم و غم خود را بر کیفیت نمایشگاه کتاب متمرکز کنیم. وی اضافه کرد: یکی از فعالیت‌های خوبی که امسال برای نخستین‌بار در نمایشگاه کتاب انجام می‌شود به معرض نمایش گذاشتن کتاب‌هایی است که در جوایز مختلف ادبی مانند کتاب فصل، کتاب سال، جایزه جلال آل‌احمد، جایزه پروین اعتصامی و... به عنوان آثار برگزیده انتخاب شدهاند. ما این کتاب‌ها را به شکل مستقل در معرض دید عموم قرار می‌دهیم. این اتفاقی است که برای نخستین‌بار در نمایشگاه امسال به وقوع می‌پیوندد. همین‌طور ناشرانی که در سال 89 کتاب‌هایشان بیش از 2بار منتشر شده، کتاب‌هایشان در فضای جداگانه به معرض نمایش گذاشته می‌شود.
حضور 2338 ناشر و 208 هزار عنوان کتاب
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی خاطرنشان کرد: در بیست و چهارمین دوره از نمایشگاه کتاب، 2338 ناشر داخلی حضور خواهند داشت که به عرضه 208 هزار عنوان کتاب در شاخه‌های مختلف می‌پردازند. در بخش ناشران داخلی، ما دارای زیرشاخه‌هایی چون بخش عمومی، دانشگاهی، بخش کودک و نوجوان و بخش آموزش هستیم. همچنین در بخش ناشران بین‌الملل نیز هرساله ناشران زیادی حضور دارند که امسال نیز 126 هزار و 200 عنوان کتاب در این بخش از 314 ناشر بین‌المللی ارائه می‌شود. این ناشران از
67 کشور هستند که از این میان، 37 ناشر به شکل مستقل در نمایشگاه شرکت کرده‌‌اند و 30 مورد هم به عنوان نمایندگان کشورها حضور دارند.
حسینی ادامه داد: ما در نمایشگاه امسال 500 میهمان از کشورهای دیگر بویژه مصر داریم و سعی می‌کنیم در جریان برپایی نمایشگاه به تحکیم روابط خود با آنها نیز بپردازیم. شعار این دوره از نمایشگاه کتاب نیز به ارتقای معرفت دینی و بصیرت فرهنگی در سال جهاد اقتصادی اختصاص دارد و بنا داریم بر مبنای چنین شعاری در نمایشگاه کتاب به عملکردهای مطلوبی دست یابیم. فراموش نکنیم که برپایی نمایشگاه کتاب تنها در یک اسم صرف و عادت سالانه محدود نمی‌شود بلکه تلاش‌ها و تمهیداتی که سال به سال در این عرصه صورت می‌گیرد، نشانگر آن است که به کیفیت این مساله توجه زیادی داشته‌ایم. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه نشست با اشاره به اینکه خوشبختانه امسال غرفه‌های نمایشگاه زودتر از حد معمول به مرحله آماده‌سازی رسیده‌‌اند، گفت: انتظار ما این است که تا روز دوازدهم اردیبهشت‌ماه یعنی یک روز پیش از مراسم افتتاحیه رسمی و چهاردهم یعنی روز افتتاح برای بازدید عمومی، غرفه‌ها بتوانند به چینش خوبی برسند. چنانچه در نظر داریم اگر تا امروز ناشری در جهت آماده‌سازی غرفه خود تلاش نکرده باشد، ناشر دیگری را جایگزین آن کنیم و این‌طور نیست که مانند سال‌های گذشته، مخاطبان در نمایشگاه کتاب با غرفه‌های خالی مواجه باشند. وی درباره تخصیص بودجه به یارانه‌های دانشجویی نیز گفت: سال گذشته برای نخستین‌بار بحث یارانه‌های دانشجویی در نمایشگاه کتاب مطرح شد که این امر موجب ایجاد صف‌های طولانی برای دریافت یارانه‌ها از سوی دانشجویان شد. اما امسال سعی کرده‌ایم ثبت‌نام برای دریافت این یارانه‌ها را از طریق بانک‌ها میسر کنیم تا مشکلات سال گذشته تکرار نشود. به طور کلی می‌توان گفت، امسال 20میلیارد ریال بودجه به این امر اختصاص داده‌ایم و از این رهگذر چیزی حدود یکصدهزار دانشجو را تحت پوشش یارانه‌ها قرار می‌دهیم. حسینی با تاکید بر اینکه یکی از بخش‌های جنبی نمایشگاه فعالیت در سرای اهل قلم است، تصریح کرد: فعالیت‌های این سرا به بخش‌هایی چون سرای اهل قلم عمومی، کارنامه نشر و بخش کودک و نوجوان اختصاص دارد. در سرای اهل قلم روزانه 4 نشست برگزار می‌شود. در درجه نخست، کتاب‌هایی که در جشنواره‌های دیگر برگزیده شده در این سرا مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. همچنین در کنار اینها، بحث رونمایی کتاب‌ها و مباحثی چون غزالی‌پژوهی، مولوی‌پژوهی و موضوعاتی چون ادبیات دفاع مقدس، ادبیات انقلاب اسلامی و سیاست‌های کلان حوزه نشر مورد بررسی قرار می‌گیرد. وی افزود: در بخش کارنامه نشر نیز در سرای اهل قلم به مباحثی چون وضعیت ترجمه در ایران و ویراستاری و آشنایی با فعالیت کتابخانه‌های بزرگ و مرجع کشور پرداخته می‌شود، ضمن اینکه در بخش کودک و نوجوان نیز مسلما موضوعاتی در ارتباط با ادبیات کودک برای بحث در نظر گرفته شده است. یک غرفه دیگر به نام غرفه دیدار نیز در سرای اهل قلم داریم که مانند سال‌های گذشته پیرامون حضور ناشران و نویسندگان کودک و نوجوان است. وی تاکید کرد: امسال نیز مانند سال‌های گذشته، غرفه ویژه آثار حضرت فاطمه‌زهرا(س) داریم که تمام آثار این غرفه با تخفیف 50درصدی در معرض دید مخاطبان قرار می‌گیرد. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه نشست درباره وضعیت انتقال مالکیت سند چاپ نیز گفت: واگذاری سازمان چاپ و نشر به اوقاف مربوط به عملکردهای دولت نهم بود و در زمان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دوره پیشین صورت گرفته است. به هر حال، دولت در نظر دارد در راستای کاهش تصدیگری خود در برخی موارد به این کارها دست بزند. روی این اصل، سازمان چاپ و نشر به اداره اوقاف واگذار شده است.
اختصاص یکروزه مجوز به بعضی کتاب‌ها
حسینی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه در خبرها آمده است که وزارت فرهنگ و ارشاد قصد دارد به صدور مجوز کتاب‌ها در یک روز بپردازد اما این امر تاکنون در برخی موارد میسر نشده است، افزود: به نظر می‌رسد اهالی مطبوعات در برخی موارد صحبت‌های ما را به شکل ناقص بیان می‌کنند که این مساله به ایجاد سوء‌تفاهم منجر می‌شود. من در ماه‌های گذشته درباره صدور مجوزها در یک روز بیان کردم که سعی می‌کنیم در بعضی موارد به صدور این مجوزها در طول یک روز بپردازیم. منظورم در بعضی موارد درباره کتاب‌های خاص مثل کتاب‌های آموزشی است و این امر درباره تمام کتاب‌ها صادق نیست. اگرچه باید این را بگویم که همچنان به تبع گفته‌های پیشین قصد داریم به تسریع در بخش صدور مجوزها بپردازیم. وی اضافه کرد: در همه جای دنیا ممیزی وجود دارد. در ایران هم ممیزی به عنوان اصلی پذیرفته شده در شورای انقلاب فرهنگی پذیرفته شده است. جای تردید نیست که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نمی‌تواند به همه کتاب‌ها مجوز نشر بدهد بویژه کتاب‌هایی که اساسا با موازین اسلامی در مغایرت است و به شئونات دینی و ملی ما اهانت می‌کند. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره وضعیت خرید کتاب از ناشران و حمایت از این مقوله توسط وزارت ارشاد عنوان کرد: فراموش نکنیم که در این ارتباط وزارت ارشاد گنجایش خرید همه کتاب‌ها را ندارد اما وزارت ارشاد به عنوان دستگاهی فرهنگی از سوی نظام موظف است به خریداری آثار نفیس و باارزش بپردازد. ما برای این کار اولویت‌هایی را در نظر می‌گیریم. در این زمینه نه‌تنها سلیقه‌ای به خریداری کتاب نمی‌پردازیم که سعی می‌کنیم مطابق با معیارهای اسلامی به ادامه این روند بپردازیم و کتاب‌های مطلوبی را خریداری کنیم.
ایجاد برنامه‌هایی برای مجوز در اداره کتاب
بهمن دری، رئیس بیست و چهارمین نمایشگاه کتاب تهران نیز در ادامه صحبت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره صدور مجوزها در طول یک روز گفت: تصور کنید بعضی کتاب‌ها واقعا از این مساله مستثنا هستند. به عنوان مثال یک دانشنامه 18 جلدی چطور می‌تواند در طول یک روز موفق به دریافت مجوز نشر شود. در حال حاضر ما در اداره کتاب برنامه‌هایی برای مقرر کردن حداقل زمان برای دریافت مجوز در نظر گرفته‌ایم و قصد داریم 60-50درصد کتاب‌هایی که شامل اصلاحیه یا تذکر شدهاند را بعد از برطرف کردن مشکلاتشان از سوی ناشر و نویسنده، مجوز نشر دهیم.
بازماندن تعدادی از ناشران از حضور در نمایشگاه
معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این نشست در پاسخ به سوال خبرنگاری مبنی بر اینکه آیا در این دوره، ناشرانی بوده‌‌اند که از شرکت در نمایشگاه کنار گذاشته شده باشند و امکان حضور نیابند، گفت: ما آیین‌نامه‌ای برای شرکت ناشران در این نمایشگاه تدوین کردیم که بر اساس آن تمام ناشرانی که واجد شرایط بوده‌‌اند به شرکت پرداخته‌اند اما در این میان، برخی از ناشران بوده‌‌اند که کتاب‌هایی که طی 2 سال گذشته منتشر کرده‌‌اند به حد نصابی که در آیین‌نامه قید شده نرسیده است یا اینکه پرونده قضایی آنها به دلایلی غیر از نشر همچنان مفتوح است. این ناشران که تعداد آنها خیلی اندک هستند، نتوانسته‌‌اند در نمایشگاه حضور یابند.
پیگیری بر سر محل دائمی نمایشگاه کتاب تهران
در پایان این نشست، خبرنگاران درباره محل دائمی نمایشگاه کتاب تهران و وضعیت نیمه‌تمام شهر آفتاب برای مستقر کردن دائمی نمایشگاه در این محل پرسیدند که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این باره نیز پاسخ داد: بحث دائمی کردن محل نمایشگاه بحثی جدی است و ما همچنان به پیگیری آن مشغولیم. قرار بود متعاقب این مساله از باغ کتاب نیز بازدید کنیم و ببینیم این مکان چقدر گنجایش برای برپایی نمایشگاه کتاب در ابعاد بین‌المللی را دارد و در حال حاضر نیز این مساله در مرحله پیگیری و رایزنی است. وی درباره وضع تخصیص اعتبارات بیشتر به مقوله فرهنگ کشور گفت: رئیس‌جمهور در این ارتباط قول‌های مساعدی داده‌‌اند و ما در حال حاضر منتظر نظر مجلس شورای اسلامی هستیم تا نگاهی به بخش فرهنگی داشته باشند و ما از رهگذر افزایش بودجه فرهنگی شاهد توسعه برنامه‌هایی در این مسیر در تهران و دیگر استان‌ها باشیم.