اسدالله خسروی: بورس این روزها اصلا حال و روز خوبی ندارد. شاخص بازار سرمایه از 79 هزار واحد دی ماه 1392 هم اکنون به 70 هزار واحد رسیده است. وضعیت بسیار بد بورس موجب شده سرمایه‌گذاران هر روز نگران‌تر از روز قبل شوند و ادامه این روند می‌تواند آینده بازار سرمایه را با خطر روبه‌رو کند. البته زنگ خطر برای بورس از ماه‌ها قبل به صدا درآمده و مسؤولان هر روز وعده رسیدگی به وضعیت بازار سرمایه را داده‌اند اما هیچ کدام از وعده‌ها محقق نشد تا فعالان پر‌شمار بورسی در نامه‌ای به رئیس‌جمهور خواهان اقدام جدی و عملی درباره بورس شوند. در این نامه آمده است: آقای رئیس! بدون مقدمه عرض می‌کنیم که آیا از آنچه در این شش ماه بر بازار سرمایه می‌گذرد، خبر دارید؟
آقای رئیس! شاید لازم باشد کمی به عقب برگردیم، به روزهای آخر پاییز ۹۲، در آن روزها حضرتعالی و سایر اعضای دولت و برخی دوستان مجلسی به همراه صداوسیما و سایر رسانه‌ها آنقدر از روزهای خوب بورس گفتید و افق روشن ترسیم کردید و... تا خیلی از سرمایه‌ها جذب این بازار شدند و ناگهان اقدامات دولت و تیم اقتصادی آن برعکس شعارها شد و اولین و مهم‌ترین عامل و مسبب ریزش بازار اقدامات دولت بود. در حالی که بعد از دعوت مردم به بازار (که حضرتعالی نیز در چند نوبت از طریق رسانه ملی این امر را انجام دادید) تیم اقتصادی‌تان با اعمال سیاست‌های عجیب و اعلام وجود حباب در بازار و مهم‌تر از آن عرضه سهام در قیمت‌های بالا به مردم از طریق سازمان خصوصی‌سازی بازار را به خاک سیاهی نشانده است که شاید به این زودی‌ها نتواند روی پای خود بایستد.
آقای دکتر! سؤالات و مطالب مهمی در ذهن فعالان بورس نقش بسته که پاسخگویی شفاف به آن کمترین خواسته ما فعالان بازار سرمایه است. دلیل دعوت از مردم برای حضور در بورس و به دنبال آن فروش سهام دولتی به قیمت‌های بالا و دخالت‌های خاص برای ریزش بازار چه بود؟ آیا دولت دامی برای فعالین بورسی تدارک دیده بود؟
وعده‌های توخالی که چندین بار برای حمایت‌های دولت از بازار اعلام شده و به سرانجام نرسیده، دلیلش چیست؟ به عنوان نمونه آقای وزیر از صندوقی ۵۰۰۰ میلیاردی صحبت کردند که نه تنها عملیاتی نشد، بلکه باعث شد بازار وضعیتش بدتر هم شود. عدم‌شفافیت بازار، بی‌تدبیری و بی‌اعتنایی مدیران به شرایط موجود و حتی برخی رفتارهای تعمدی بر عمق ریزش بازار افزوده است. در حالی که اکثر سهام بازار ریزش‌های بالای ۵۰ درصدی را تجربه کرده، آقایان در آمارهای‌شان به شاخصی جعلی استناد می‌کنند که اصلا بیانگر وضعیت بورس نیست. آقای رئیس‌جمهور! قانونا دولت به خاطر دخالت در روند بورس و بدتر از آن تشویق مردم به خرید سهام مقصر است. شاید هیچ گروهی به اندازه فعالان بازار سرمایه از انتخاب شما خوشحال نشدند و شاید اگر قابل سنجش باشد، شاید بالاترین آمار رای برای شما از فعالان بورسی باشد و قریب به یقین هیچ بخشی هم به اندازه ما آسیب‌ندیده است. آقای روحانی! قریب به اتفاق فعالان بازار حداقل 30درصد سرمایه خود را از دست داده‌اند و در برخی موارد این رقم به بالای ۵۰ درصد هم می‌رسد. آقای رئیس‌جمهور! ما دنبال شفافیت هستیم و روشن شدن برخی ابهامات، مثلا امید واهی که آقایان با داستان تزریق ۵۰۰۰ میلیارد به بازار دادند ولی عملا اتفاقی نیفتاد و وضعیت بازار را خراب‌تر هم کرد، چه بود؟ آقای رئیس‌جمهور! آن چیزی که دارد از بین می‌رود علاوه بر سرمایه ما فعالان اقتصادی، اعتماد است، اعتمادی که اگر از بین برود نتیجه‌اش همان می‌شود که در دعوت دولت و صداوسیما و... از مردم برای انصراف از یارانه روی داد. آقای رئیس‌جمهور! بورس ایران در این مدت به اندازه پول‌های بلوکه‌شده ایران نزد کشورهای غربی افت داشته ولی کسی پاسخگو نیست. آقای روحانی! ما خانواده 6 میلیونی فعالان بازار سرمایه این را حق خود می‌دانیم که با شما جلسه‌ای داشته و وضعیت بازار را بدون رنگ و لعاب‌هایی که آقایان استفاده می‌کنند، شفاف به عرض برسانیم. خاطرتان باشد در شعارهای انتخاباتی‌تان قول دادید که پاسخگو باشید و به وعده‌های داده شده عمل کنید. آقای رئیس‌جمهور! ما سهامداران حقیقی درخواست دیداری حضوری و بدون واسطه با حضرتعالی را داریم و بر این خواسته مصریم و آن را حق مسلم خود می‌دانیم تا آنچه بر بازار سرمایه در این مدت رفته است را مستند و مشروح به عرضتان برسانیم. آقای رئیس‌جمهور! ما فعالان بازار بورس نسبت به رفتار دولت در قبال بازار سرمایه اعتراض داریم و از حضرتعالی تقاضا داریم در جلسه‌ای حضوری به حرف‌های ما گوش داده و به ابهامات موجود
پاسخ بدهید.
آنچه بر بورس گذشت
شاخص بازار سرمایه که از نیمه اسفندماه سال گذشته مسیر نزولی را در پیش گرفته است گویا قصد استراحت یا عقبگرد را ندارد چرا که بیشتر سهامداران اکنون با خروج سرمایه‌های خود دیگر انگیزه‌ای برای ماندن در چنین بازار بی‌رمقی را ندارند. اگر به نوسان شدید بازار سرمایه طی یک‌سال گذشته نگریسته شود خواهیم دید شاخص بورس برخلاف الان از نیمه دوم سال گذشته رشد و رکوردزنی‌های خود را هیجانی شروع کرد. با وجودی که در زمان استقرار دولت یازدهم شاخص کل حدود 55 هزار واحد بود اما خوش‌بینی‌ها درباره حل سریع مسائل هسته‌ای و انتظار بازگشت رونق اقتصادی به کشور موجب شد سهامداران حقیقی و حقوقی چشم‌انداز خوبی را برای خود در این بازار ترسیم کنند و هیجانی وارد بازار سرمایه شوند اما اکنون با طولانی شدن روند مذاکرات دیپلماسی (پایبند بودن ایران اسلامی به حفظ و ثبات ارزش‌های انقلابی) و نبود تصمیم‌گیری اصولی در تعیین قیمت‌ها همچنین اتخاذ برخی سیاست‌ها چون بالارفتن قیمت خوراک پتروشیمی‌ها بیشتر سرمایه‌گذاران (بویژه سرمایه‌گذاران خرد) با کم‌انگیزگی اقدام به خروج سرمایه‌های خود از بورس می‌کنند. این در حالی است که روند شاخص بورس که از نیمه اسفند ماه سال گذشته به حدود 90هزار واحد رسیده بود اکنون با سیر نزولی به 69 هزار واحد رسیده است و خیلی از کارشناسان عدم حمایت ویژه دولت از این بازار و نیز برخورد هیجانی سهامداران خرد در ورود به این بازار را عامل افت شاخص‌ها عنوان می‌کنند. البته با سیر نزولی شاخص بورس در ماه‌های اول سال‌جاری دولت به حمایت از این بازار برخاست و برای ثبات بورس اقدام به اجرای برخی سیاست‌ها چون تغییر نرخ سود بانکی و سیاست تزریق نقدینگی 5 هزار میلیارد تومانی به صندوق مشترک توسعه بازار سرمایه کرد که متاسفانه از رقم 5 هزارمیلیارد تومانی فقط 10 درصد نقدینگی وارد بازار سرمایه شد و وعده کمک میلیونی دولت به بازار سرمایه نیز به بن‌بست خورد و این سیاست نتوانست جلوی ریزش شاخص بورس را بگیرد. همچنین دولت با اجرای طرح بیمه سهام رویه‌ای دیگر را درپیش گرفت تا اعتماد دوباره را به بورس بازگرداند اما این طرح نیز در بلندمدت می‌تواند اثر مثبت خود را بر بازار سرمایه به جای گذارد. به هر حال کارشناسان بازار سرمایه معتقدند اگر فکری اصولی به حال این بازار نشود بی‌شک با خروج سرمایه‌ها از بورس و ورود سیل‌آسای آن به سایر بازارهای موازی، بازار سفته‌بازی در کشور رونق گرفته و نقدینگی سرگردان هر روز سر از بازاری در خواهد آورد. با این اتفاق بورس تهران برخلاف روند سال‌های گذشته، همچنان در مسیر رکود عمیق گام بر می‌دارد. این درحالی است که «وطن امروز» اوایل سال جاری در مطلبی با عنوان «بورس سکته کرد» نسبت به ریزش شاخص‌ها و رسیدن آن به رقم کمتر از 70 هزار واحد هشدار داده بود. دکتر حسن اعتضادی، کارشناس ارشد بازار سرمایه در فروردین‌ماه در گفت‌وگو با «وطن امروز» صعود شاخص‌ها و کسب رکوردهای پی‌درپی آن را هیجانی و جنبه روحی- روانی عنوان کرده و گفته بود: البته در این فرصت خیلی از کارگزاران که نبض معاملات بازار را در دست داشتند، به سودهای آنچنانی دست یافتند. بازخوانی آن گزارش و سخنان اعتضادی می‌تواند در فهم عملکرد مسؤولان در مورد بورس کمک کند. وی ضمن انتقاد شدید از مدیران و مسؤولان دولتی نسبت به ضعف درونی در اداره بازار سرمایه و نحوه معاملات، گفته بود: متاسفانه وزیر اقتصاد و و رئیس سازمان بورس با دید علمی به قضیه می‌نگرند و از بطن بازار کم‌خبرند چرا که بورس به عنوان یک بازار مهم اقتصادی اکنون در دست کارگزارانی قرار دارد که فقط منافع خود را در نظر دارند. این کارشناس بازار سرمایه افزوده بود: یک کارگزار نباید در بورس معامله کند بلکه باید به دنبال بازاریابی باشد اما این در حالی است که جواز بورس 11 میلیارد خرید و فروش می‌شود. وی با بیان اینکه در بازار سرمایه نرم‌افزار قوی و درستی برای انجام معاملات وجود ندارد، گفته بود: کنترل بازار سرمایه باید به جد دنبال شود و باید خود مسؤولان و مدیران دولتی برای اطلاع از نحوه فعالیت در سالن معاملات حضور یابند تا این بازار مهم اقتصادی با نوسان شدید همراه نشود. اعتضادی اضافه کرده بود: چنانچه نرم‌افزار قوی در بازار سرمایه وجود داشته باشد همزمان با عرضه اولیه سهام مشخص می‌شود چه کسانی دستور خرید را داده‌اند و معاملات عادلانه چگونه انجام می‌شود. اعتضادی بازار بورس 90 هزار واحدی سال گذشته را حبابی عنوان کرده و افزوده بود: از کل رشد بازار سرمایه در سال گذشته فقط 10 درصد رشد شاخص‌ها واقعی بود. بی‌شک روند نزولی شاخص بورس تا مرز 70 هزار واحد دور از انتظار نیست چرا که بیشتر سرمایه‌گذاران به دنبال سودآوری سایر بازارهای موازی چون دلار و... را انتخاب می‌کنند. این کارشناس بازار سرمایه افزوده بود: استمرار سیر نزولی شاخص بورس طی 2، 3 ماه غیرطبیعی است بنابراین باید مسؤولان، سرمایه‌گذاران ورودی به بورس را از ابتدا از چگونگی معاملات آگاه می‌کردند تا اکنون با خروج سرمایه‌ها دچار مشکل و سقوط شاخص‌ها نمی‌شدند. اکنون بازار سرمایه حال خوشی ندارد و بیشتر شرکت‌ها به غیر از معدودی که در کار صادرات سنگ آهن و پتروشیمی هستند چشم‌اندازی به لحاظ سودآوری ندارند و اغلب زیر ظرفیت کار می‌کنند و با مشکل نقدینگی مواجهند از سوی دیگر سهامداران عمده هم توان مالی مناسبی برای مداخله و دفاع از ارزش سهام خود ندارند و این وضعیت باعث رکورد بورس شده است.
شاخص بورس به کانال ۶۹ هزار واحد نزدیک شد
شاخص کل بورس در ادامه روند نزولی با افت ۶۲۸ واحدی به کانال ۶۹ هزار واحد نزدیک شد. شاخص بورس دیروز هم با روند نزولی به خاطر خود پایان داد تا دماسنج بازار سهام 628 واحد دیگر افت کند و به کانال 69 هزار واحدی نزدیک شود. شاخص‌های منتخب بازار همانند روزهای گذشته در وضعیت قرمز قرار گرفتند؛ شاخص صنعت 497 واحد، 50 شرکت فعال‌تر 26 واحد، آزاد شناور 859 واحد، 30 شرک بزرگ 30 واحد، بازار اول 456 واحد و شاخص بازار دوم 1284 واحد افت داشتند. همچنین دیروز بیشتر نمادهای بورسی روند کاهشی خود طی روزهای گذشته را ادامه دادند و شبندر، تاپیکو و وغدیر بیشترین تاثیر منفی را بر روند حرکتی شاخص بورس داشتند و نمادهای بانک ملت و لیزینگ صنعت تأثیر اندک افزایشی داشتند.