پیرمرد گفت: «یک‌ماه نشده، موهایت پرپشت‌تر بلند می‌شود جانم. تا آن وقت خودت هم چاق و سالم شده‌ای. می‌خواهم با دست خودم نقل عروسی روی سرت بریزم. عجله کن عزیزم. من خیلی پیر شده‌ام».
رمان سووشون/ سیمین دانشور
بزنم به تخته، خوب مانده‌ای، متولد سال رِند و رُند 1300 در این 90 سال که عمر گرفته‌ای از خدا. پیر شده‌ای، اما نه آنقدر که نشناسد تو را «جلال». پیر شده‌ای، اما هنوز صدای تلق تلق عصای چوبی‌ات در صحن داداش امام رضا، جوان مانده. نمی‌دانم تا به حال کسی از زوار «امامزاده صالح» تجریش که از همان دور شناخته باشدت، آمده جلو و به تو گفته، باکلاس عصا دستت می‌گیری یا نه، اما باکلاس عصا دستت می‌گیری، و خوب می‌دانی در کدام فاصله قدم‌هایت عصا را به زمین بزنی، حالا که عصای دستت «جلال» سال‌هاست بعد از آن عکس سیاه و سپید «اسالم» رفته از پیشت تا از آن بالا، از آن بالابالاها خوب نگاهت کند، یک دل سیر ببیندت، و در 8 اردیبهشت سال 90 برای 90 سالگی‌ات، 90 شمع را یکی‌یکی به جای تو فوت کند، تا 100 سال زنده باشی. لابد «جلال» باید جای خوبی در آن دنیا خانه حیاط‌دار گرفته باشد. از بس که ماشاءالله خوش سلیقه بود؛ عدل خانمش «متولد ماه اردیبهشت» درآمد. اردیبهشت، بهشت‌ماه بهار است و تو در بهاری‌ترین فصل بهار در همان شهری به دنیا آمدی که «باغ ارم» دارد و هیچ کم از «هشت بهشت» ندارد. همان شهر پر رمز و راز که باز هم یکی از داداش‌های خوب امام رضا، تو را زیاد در صحن بهاری‌اش دیده در روزگاری که عصا دستت نبود؛ دخترکی بودی با هزار امید و آرزو و مدام می‌دویدی و می‌خندیدی و خاله بازی می‌کردی و می‌خوابیدی و خواب می‌دیدی که «جلال» نشسته روی یک اسب سفید. اسب سفیدی که یک یال دارد و 2 بال و حد ندارد قشنگی‌اش. خواب می‌دیدی که شاپرک‌های «شاهچراغ» برایت فال حافظ گرفته‌اند خوش مزه‌تر از فالوده شیراز. خواب می‌دیدی 90 سالت شده و «جلال» با چشم‌هایش از درون قاب زل زده به تو و بر و بر دارد نگاهت می‌کند، اما نیست. یعنی نگاهش هست، خودش نیست. یادش هست، خودش نیست. خاطره‌هایش هست، خودش نیست. قصه‌هایش هست، خودش نیست... و اینها خواب تو را غصه‌دار می‌کرد. مثل اینکه بعد از «جلال» داغ تو تازه، بلکه «سرگردان» شد و «ساربان»ات، مثل «کوه سرگردان»، مثل نیلوفر می‌پیچید به دست و پای «صورت روزگار» که سعی می‌کنی با «سیلی»، سرخ نشانش دهی. «سرخ» مثل همین چند گل رز که در باغچه حیاط خانه کاشته‌ای و ریشه‌اش هنوز که هنوز است، باز می‌گردد به «جلال» که برای تو «جلال» بود و برای ما «آقا جلال». «آقا جلال» بر وزن «آقا معلم». بر وزن «خانم قوتی» که معلم کلاس اولم بود در مدرسه شهید عاشقلو. بر وزن «خانم دانشور» که نام کوچکش با «سین» شروع می‌شود، اما نمی‌دانم نام کوچک تو «سیمین» است یا «سووشون». شاید هم جفتش. این نوشته را اگر برای جشن تولد تو نوشته باشم، فکر کنم «سووشون» باشی، اما اگر برای روز معلم نوشته باشم گمانم «سیمین» باشی. به هر حال زیاد نشسته‌ام پای درس «سووشون» و آنقدر خواندمش که بدانم «پادگان سمیرم» کجای این کشور است و «قشقایی‌ها» و «بویراحمدی‌ها» کیستند. «زری» و «سهراب» و «خسرو» کیستند. «سیمین دانشور» کیست... اجازه خانم معلم! اصلا دوست ندارم تملق کنم و تو را «سیمین ادبیات» بخوانم. نه تو را، و نه بویژه آن یکی «سیمین» را. الگوی من در ادبیات «سلمان هراتی» است؛ چرا دروغ بگویم؟! من عاشق ریش سلمانم، نه حتی ریش جلال. من عاشق «دا» هستم که یعنی «مادر» به زبانی که مال همین آبادی است. الگوی من در ادبیات «سلمان» است که «خرمهره» بود برایش «صلح نوبل». الگوی من در ادبیات هر که باشد وابستگی صددرصد دارد به «جمهوری اسلامی» و از آمریکا و اسرائیل و خاندان سلطنتی و ازدواج آنچنانی و آل‌خلیفه و آل‌سعود و کشتار اینچنینی اعلام استقلال و اعلان برائت می‌کند. اینجاست که از آن یکی «سیمین» بدم می‌آید، اما تو را «خانم معلم» صدا می‌زنم، روز معلم را به تو تبریک می‌گویم، برای روز تولدت از 90 شمع روایت می‌کنم و به احترام «سووشون» آرزو می‌کنم که 100 سال، یعنی یک قرن زنده بمانی، اما راستش را بخواهی، تو ای خانم معلم، الگوی ادبیات من نیستی. الگوی ادبیات من نمی‌تواند بی‌تفاوت رد شود از کنار «چهارشنبه اتوبوسی که ما را آورد راهپیمایی». الگوی ادبیات من نمی‌تواند بی‌تفاوت رد شود از کنار دشمنان جمهوری اسلامی. سیاسی است. بیانیه می‌دهد. فریاد می‌زند. داد می‌زند. ساکت نیست. درست حرف می‌زند. درشت حرف نمی‌زند. با این همه کتمان نمی‌کنم که تو، یعنی یک موی سفید 90 ساله تو را به دشمن نمی‌دهم، چون شناسنامه‌ات «مُهر شیعه» خورده است و خوانده‌ام از تو چیزهایی که نشان می‌دهد «مِهر علی» در سینه داری. برای من، تو لابد بهتر از نویسنده‌هایی هستی که نان نظام را می‌خورند، اما طرف فتنه غش می‌کنند با سکوت گوشخراش‌شان. اگر تو ادعای مستقل بودن کنی، باز یک چیزی! شاید باورمان شود؛ شاید هم نشود! در عجبم از نویسنده‌هایی که هر‌ماه از جمهوری اسلامی حقوق می‌گیرند، «حق تالیف» آثارشان را نمی‌گیرند، بلکه «حقوق» می‌گیرند، اما پز «استقلال» از انقلاب اسلامی‌ای می‌دهند که اصلا شعارش «استقلال- آزادی» است. برای من حتما تو بهتر از این جماعتی، و اگر هم جایی ادعای استقلال کنی، لااقل نخواهم خندید! اما اگر ادعا کنی که دلت برای «جلال» تنگ شده است، حتما باز هم «سووشون» خواهم خواند. یادت هست «به یاد دوست» نوشتی و نوشتی که «جلال زندگی‌ام بود و در سوگش به سووشون نشسته‌ام»؟... حتما یادت هست. حتما پز نمی‌دهی که برخی با منظور، از تو یاد می‌کنند، اما «جلال» را کتمان می‌کنند. حتما پز نمی‌دهی. حتی گمانم دلت می‌شکند، و حتما دلت تنگ می‌شود برای «جلال» وقتی که می‌بینی نام «سیمین» را بی«جلال» می‌برند و بعد از... آری! بعد از «غروب جلال» می‌خواهند «خطبه طلاق» بین تو و «جلال زندگی»ات جاری کنند. لابد جرم تو این است که شوهرت «غربزدگی» را نوشت و «در خدمت و خیانت روشنفکران» پرده از چهره نفاق این جماعت کنار زد و رسوای‌شان کرد. اینها از حب تو نیست که می‌زنند «جلال» را. از «بغض جلال» هوادار تو شده‌اند. در دوستی شان صدق و صفا نیست. از هم الان به فکر تابوت تو هستند تا به جای فاتحه خواندن برای بانوی ادبیات که «سووشون» نوشت، معجزه کنند و بر کالبد متعفن روشنفکری بیمار، روحی دگربار بدمند. این جماعت شک نکن که تو را هم «عقده‌ای» می‌خوانند، فقط به این جرم که «ایرانی» هستی. سیمین! کجای چشم تو «آبی» است که «روشنفکر» خطابت کنم؟! تو «اصیل»تر از آنی که «روشنفکر» خطابت کنم. تو حتما مستقل هستی از روشنفکرانی که قهرمانان قصه‌هایت را «عقده‌ای» می‌خوانند. تو در این 90 سال به چند دختر و پسر «امضا» داده‌ای؟!... کدام شان «عقده‌ای» بودند؟! کسانی که در «امامزاده صالح»، تو را می‌شناسند و جلو می‌آیند و به تو ادب می‌کنند و به تو «سلام» می‌کنند و تو را به همدیگر نشان می‌دهند که؛ «نگاه کن! این سیمین دانشور است»، از نظر جماعت مدعی روشنفکری، «یک مشت عقده‌ای» هستند. فکر کنم به جماعتی از روشنفکران، در خانه‌های‌شان کم محلی می‌شود که اینقدر عقده‌ای بار آمده‌اند و همه مردم را به کیش خود می‌پندارند. تو را اما «جلال» زیاد دوست داشت؛ خیلی زیاد‌تر از «زن زیادی» که نوشت. تو کمبود محبت نداشتی. الان هم کمبود محبت نداری. هنوز هم نگاه «جلال» وقتی که از «قاب» بیرون می‌زند، گرم می‌کند فضای خانه‌ات را که با این «برق نگاه» عمرا سوت و کور باشد فضای خانه‌ات. حالا اگر بچه نداری، اگر عروس نداری، اگر داماد نداری، اگر صدای ونگ ونگ نوه‌هایت، خانه‌ات را روی سرت خراب نمی‌کند، غمی نیست. غمی هست و غمی نیست. به هر حال تو لابد مثل هر زن دیگری دوست داشتی «بچه» داشته باشی و «مادر» باشی. هزاری هم عده‌ای بگویند؛ «ما بچه‌های زندگی جلال و سیمین هستیم» که برای تو ونگ ونگ نوه و نتیجه نمی‌شود... نگاه کن به چشمان «جلال»... این چشمکی که الان برای تو زد؛ «یادگاری» شوهر برای همسری است که به جای «بچه»، خودش را گذاشته در تخم چشمان زنی با نام «سیمین». اگر شک داری، هنوز هم «نامه‌های جلال» هست که «قربانت بروم»... و چون می‌دانم خیلی، خیلی خیلی، عاشق مولاعلی هستی، و این روزها عزاداری در «ایام فاطمیه» به تو فقط یک کلام می‌گویم: «دست علی نگه دارت خانم معلم»!