گروه سیاسی:
گزارش‌ها حاکی است که ایالات متحده در همکاری با عربستان سعودی درصدد ارتقای سطح صادرات نفت به چین با هدف کنار گذاشتن ایران در محاسبات استراتژیک پکن است.
در چند سال اخیر همزمان با افزایش تنش‌ها بر سر فعالیت‌های هسته‌ای ایران، چین همواره در هراس بوده است که جانبداری از ایالات متحده در اعمال تحریم‌ها علیه ایران، روابط تهران– پکن را به چالش بکشد. با این حال در سال گذشته به موازات افزایش صادرات نفت عربستان سعودی به چین، این کشور از تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی حمایت کرد و این در شرایطی است که شماری از شرکت‌های چینی در صنعت نفت و گاز ایران فعالیت دارند. خبرگزاری رویترز به نقل از اسناد تازه انتشاریافته ویکی لیکس گزارش داد: ایالات متحده در تلاش است با همکاری عربستان سعودی و دیگر تولید‌کنندگان نفت در خاورمیانه، از اهرم چین در ایجاد محدودیت‌های بیشتر برای ایران استفاده کند. رویترز به نقل از یک منبع دیپلماتیک فرانسوی مدعی شده است که عربستان به طور تلویحی به چین اعلام کرده است در صورت تمایل به خرید نفت بیشتر از این کشور باید فشار بیشتری را به ایران وارد کند. این در حالی است که اکنون چین بزرگ‌ترین وارد کننده نفت از عربستان محسوب می‌شود و منافع اقتصادی کلانی در این همکاری دوجانبه نهفته است. برخی تحلیلگران بر این باورند که افزایش سطح واردات نفت از عربستان، رابطه مستقیمی با مواضع پکن در قبال تهران داشته است. بر اساس اسناد ویکی لیکس، وزیر خارجه چین در ژوئن 2009 به همتای آمریکایی خود گفته است، کشورش از ایران درخواست کرده پیشنهاد‌های غرب برای پایان دادن به بن‌بست هسته‌ای را پذیرفته و در جهت بهبود روابط با واشنگتن گام بردارد.
تحلیلگران می‌گویند با توجه به این اظهارات می‌توان نقشی میانجی‌گرایانه برای چین در روابط ایران و آمریکا در نظر گرفت. در مقابل برخی گزارش‌ها هم از تلاش کاخ سفید برای واسطه قرار دادن پکن حکایت دارد. برای مثال در اکتبر 2009 نماینده آمریکا از چین خواسته است مقامات تهران را به فرستادن هیاتی عالیرتبه به مذاکرات هسته‌ای وین ترغیب کند. به هر ترتیب موضوع هسته‌ای ایران، چین را که دومین مصرف‌کننده بزرگ انرژی پس از آمریکا لقب گرفته در شرایط دشواری قرار داده است. این کشور از سویی با نیاز فزاینده به منابع انرژی دست و پنجه نرم می‌کند که ایران یکی از بهترین گزینه‌ها برای تامین آن است و از سوی دیگر با توجه به مناسبات سیاسی و ملاحظات استراتژیک نمی‌تواند به طور مستقیم در مقابل اقدام آمریکا و متحدانش ایستادگی کند. در عین حال در صورت وخیم شدن روابط چین با ایالات متحده، ریسک تحریم شرکت‌های چینی فعال در صنعت نفت و گاز ایران به طور قابل ملاحظه‌ای افزایش می‌یابد. در حال حاضر چین می‌کوشد موضوع پروژه‌های در دست اقدام در ایران و حجم سرمایه‌گذاری‌ها را کمتر رسانه‌ای کند تا از این طریق حساسیت آمریکا و متحدانش را کاهش دهد. اما این یک واقعیت است که جای خالی شرکت‌ها و تجهیزات آمریکایی و اروپایی در صنایع نفت و گاز ایران تا حدود زیادی با شرکت‌ها و تکنولوژی چینی پر شده است. این در حالی است که سال گذشته رسانه‌های ایرانی از ثبت‌نام 166 شرکت چینی در نمایشگاه نفت و گاز ایران خبر دادند و این نکته تا حدود زیادی تمایل آمریکا برای جایگزینی ایران با عربستان در روند تامین نفت مورد نیاز چین را توجیه می‌کند. حضور پرتعداد این شرکت‌ها در ایران در کمرنگ‌تر کردن تاثیر تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی موثر است و به همین دلیل کاخ سفید درصدد است با دنبال کردن استراتژی هویج و چماق( ارائه مشوق‌ها و تنبیه‌ها) این شرکت‌ها را به خروج از ایران ترغیب کند. به این منظور در کنار پیشنهاد جایگزین کردن عربستان برای تامین نفت چین، ایالات متحده تحریم‌های تازه‌ای را علیه فروشندگان بنزین و تامین‌كنندگان تجهیزات پالایشگاهی برای ایران اجرا می‌کند. با توجه به فعالیت شرکت‌های چینی در این زمینه، آنها نیز هدف تحریم‌های ایالات متحده قرار می‌گیرند. خبرگزاری رویترز به نقل از یک منبع آگاه در این زمینه می‌نویسد: پکن به منظور جلوگیری از رو به وخامت گذاشتن روابطش با آمریکا از شرکت‌های فعال در بخش انرژی ایران خواسته است جانب احتیاط را رعایت کنند. در مقابل برخی گزارش‌ها نیز از پیشنهاد آمریکا به چین برای دسترسی بیشتر به بخش انرژی ایالات متحده خبر می‌دهد. بنا بر گزارش انديشكده «امريكن اينترپرايز» چين در فروش كالاهاي داراي استفاده دوگانه و دانش فني به ايران براي پيشبرد فناوري‌هاي موشكي و هسته‌اي اين كشور كمك قابل توجهي كرده است. همكاري هسته‌اي ايران و چين در اواسط دهه 1980 آغاز شد. چين در آن زمان بر اساس يك توافق محرمانه همكاري هسته‌اي، به آموزش تكنيسين‌هاي هسته‌اي ايران در چين پرداخت، به ساخت تاسيسات اوليه تحقيقاتي ايران در اصفهان كمك و رآكتورهاي هسته‌اي بي‌خطر را براي اين كشور فراهم كرد. فشارهاي آمريكا بعدا مانع از ارائه رآكتور تحقيقاتي، رآكتورهاي آب تحت فشار و كارخانه توليد هگزافلورايد اورانيوم چين به ايران شد. اگرچه «جيانگ زمين» رئيس‌جمهور پيشين چين در سال 1997 به «بيل كلينتون» قول داد همكاري هسته‌اي با ايران را متوقف خواهد كرد اما چين به اين تعهد خود عمل نكرد. این گزارش ادامه می‌دهد: به‌رغم تحريم‌هاي رسمي، شركت‌هاي چيني همچنان به نقض قوانين كنترل صادراتي در سال‌هاي اخير ادامه داده و تجارت فناوري مربوط به موشك‌هاي بالستيك و محموله‌هاي حاوي فناوري‌هاي حساس نظامي از جمله اقلام داراي استفاده دوگانه در فهرست آمارهاي جهاني ديده مي‌شود. ايران در ژانويه سال 2009 تلاش كرد اقلام مربوط به فناوري موشكي و اقلام داراي استفاده دوگانه را از چين تهيه كند و در اكتبر 2010 گزارش شد كه شركت‌هاي چيني تحريم‌هاي تازه اعمال شده را نقض كرده و به ايران فناوري‌هاي با استفاده دوگانه فروخته‌اند كه احتمالا شامل فيبرهاي كربني با كيفيت بالا براي كمك به ايران در ساخت سانتريفیوژهاي بهتر مي‌شد. در حالي كه به نظر مي‌رسد همكاري هسته‌اي ايران و چين در حال حاضر محدود به منابع غيررسمي است اما ماهيت و ميزان اين همكاري نسبت به گذشته مبهم‌تر شده است.
بانك‌هاي ايراني تحريم‌هاي آمريكا را دور مي‌زنند
آمریکا در حالی تلاش می‌کند جبهه تحریم علیه جمهوری اسلامی را گسترده‌تر کند که تاکنون به اهداف در نظر گرفته شده از اعمال تحریم‌ها دست نیافته است. در همین راستا يكي از مقامات اسبق وزارت دارایي آمريكا طي مقاله‌اي در نشريه «ويكلي استاندارد» اعلام كرد كه هرچند تحريم‌هاي شديدي عليه بانك‌هاي ايراني اعمال شده است اما نهاد‌هاي مالي اروپايي و ديگر متحدان آمريكا همچنان به تعاملات خود با بانك‌هاي ايراني ادامه مي‌دهند. ویکلی استاندارد همچنین در این مقاله آورده است: برخي شركاي بين‌المللي واشنگتن مدعي هستند كه آنها از تحريم‌ها حمايت مي‌كنند در حالي كه مجاري مهمي به روي تهران باز است كه دسترسي ايران را به بخش مالي و ارز قوي ممكن مي‌كند. براي مثال برخي سياستگذاران اروپايي مدعي شده‌اند كه شعب مشخص شده همچنان مي‌توانند در حوزه قانوني خود فعاليت داشته باشند و تعاملاتي را كه مربوط به پيش از تحريم‌هاي سازمان ملل هستند، ادامه دهند. زمان آن فرا رسيده كه متحدان ما اين مجاري را مسدود و رژيم تحريمي توانمند‌تري ايجاد كنند. ما باید از هرگونه ابزار صلح‌آميزي كه مي‌تواند مانع ايران شود استفاده كنيم.