گروه سیاسی:
بهرغم اعتراف مقامات آمریکایی به ناکارآمدی تحریمها، برخی خبرها حکایت از اصرار تصمیمگیران این کشور برای تداوم بسته فشار علیه ایران دارد. دیوید کوهن، معاون امور ضدتروریسم در وزارت خرانهداری آمریکا روز سهشنبه
13 اردیبهشت 1390 (3 مه 2011) در جمع سناتورهای آمریکایی گفته است بزودی تحریمهایی جدید علیه بخش بانکی ایران بویژه یک موسسه مالی در ترکیه اعمال خواهد شد. بنابرگزارش خبرگزاری رویترز از واشنگتن، کوهن گفته است: «ما اقدامات خود عليه بانکهاي مرتبط با ايران را تشديد ميکنيم. گزينه نخست ما متوقف کردن اين بانکهاست. گزينه دوم ما نيز بهکارگيري تحريم است. ما در حال نزديک شدن به تصميمگيري درباره موسسات متعدد بانکي در اين باره هستيم. يک موسسه در ترکيه به طور جدي تحريمها را ناديده گرفته است. موسسهاي مالي در ترکيه وجود دارد که فعاليتهايش در تناقص با تحريمها عليه ايران است و با اين موسسه بشدت برخورد خواهيم کرد». کوهن چند ماه پیش و پس از برکناری ناگهانی استوارت لوی به عنوان معاون وزیر خزانهداری آمریکا منصوب شد. لوی، فرد اول دولت آمریکا در پیگیری اعمال تحریمها علیه ایران بود اما به دلیلی که هرگز صریحا اعلام نشد بی سر و صدا شغل خود را از دست داد. تحلیلگران آمریکایی عقیده دارند علت اصلی برکناری لوی شکست فاحش او در متقاعد کردن کشورها و شرکتهای مختلف به پیروی از تحریمهای یکجانبه آمریکا علیه ایران بود. دیوید کوهن سالهای طولانی در دولتهای بوش و اوباما معاون لوی بوده است. کوهن در شرایطی به سنا رفت که سناتورها از عملکرد وی در اجرای تحریمهای علیه ایران بشدت ناراضی بودند. رابرت منندز، سناتور دموکرات از نيوجرسي اعتراض خود را اینگونه بیان کرده است: «من نگران هستم خزانهداري آمريکا اقدامی جدي براي اجراي قانون تحريمها انجام ندهد. من به عنوان يکي از نخستين افراد پيگير اجراي اين قانون نگرانم که در نهايت به صورت جدي اجرا نشود و در واقع اين قانون را به ببري بيدندان تبديل کند».
قانونهای جدید در کنگره
در همین حال خبرها حکایت از آن دارد که تلاشها در کنگره آمریکا برای تصویب قانونهای جدید تحریم علیه ایران شتاب گرفته است. فارین پالیسی روز 14 اردیبهشت 1390 نوشت: «چندين اداره در کنگره در حال تنظيم لوايح جديد تحريم براي تشديد فشارها بر ايران هستند. سناتور مارک کرک تدوين يک لايحه جديد تحريم را که قرار است در ماه مه ارائه شود روز چهارشنبه شروع ميکند. مساله حقوق بشر ايران در اين لايحه مطرح است و از دولت ميخواهد يک نماينده ويژه درباره حقوق بشر و دموکراسي در ايران منصوب و شرکتهايي را که به رژيم ايران تجهيزات و ابزار سرکوب ميفروشند، تحريم کند». به گزارش ایران هستهای، کرک قرار است در يک کنفرانس خبري که روز چهارشنبه برگزار ميشود ميزبان يک عضو خانواده رهبر بهايي زنداني در ايران باشد. فارین پالیسی در عین حال نوشته است که کنگره در حال تدوین یک قانون جدید تحریم جامع علیه ایران است. این نشریه مینویسد: «2 مشاورارشد سنا گفتهاند نمايندگان قصد دارند چندين لايحه را با هم ترکيب و يک لايحه جامع تا پايان ماه مه ارائه کنند. احتمالا تا پايان اين ماه شاهد لايحهاي جامع خواهيم بود که مسائل متعددي همچون حقوق بشرتکثير و انرژي را شامل خواهد بود. تاکيد اصلي اين لايحه يافتن روشهايي براي افزايش فشار بر شرکتهايي است که در ديگر کشورها مستقر هستند اما هنوز با بخش نفت و گاز ايران همکاري ميکنند». برخی تحلیلگران میگویند دولت آمریکا اگرچه درباره جدیت در اجرای تحریمها علیه ایران لفاظی میکند اما عملا قادر نیست از حد اقدامات سمبلیک فراتر برود. علت هم اینکه آخرین ارزیابی اطلاعاتی دولت آمریکا این است که به جای اعمال تحریمهای شدیدتر باید به گسترش روابط اقتصادی با ایران روی بیاورد. این ارزیابی را جیمز کلاپر، مدیر اطلاعات ملی آمریکا اخیرا به سنا ارائه کرده است. به این ترتیب، احتمالا در بحبوحه درگیریهاي جمهوریخواهان و دموکراتها در آستانه انتخابات 2012، مساله هستهای ایران و موضوع تحریمها به عنوان یکی از مسائل اصلی مورد کشمکش مطرح خواهد شد.
معضل ترکها
تبدیل شدن شرکتها و موسسات ترک به یکی از اهداف اصلی تحریمهای آمریکا موضوعی است که اخیرا در دولت آمریکا درباره آن زیاد سخن گفته میشود اما اقدامات عملی بسیار محدودی برای اجرای آن انجام شده است. مسؤولان دولت آمریکا مدتهاست عقیده دارند ترکیه نه فقط تحریمهای مورد نظر آمریکا علیه ایران را اعمال نمیکند بلکه روابط تجاری خود را با ایران گسترش داده و عملا این تحریمها را بیاثر کرده است. پاسخ مقامهایترک متقابلا این است که فقط تحریمهای شورای امنیت علیه ایران را اجرا میکند و اهمیتی برای تحریمهای یکجانبه آمریکا قائل نیستند. آخرین رویارویی ترکیه و آمریکا درباره ایران هفته پیش و زمانی رخ داد که دیوید کوهن برای مذاکره با ترکها به استانبول رفت. خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی از استانبول که روز 8 اردیبهشت 1390 منتشر شده، تاکید میکند آمریکا نگران است ترکيه به يک نقطه ضعف در تلاشها براي منزوي کردن ايران تبديل شود. در این گزارش که به قلم کريستوفر تورچيا نوشته شده، آمده است: «ديويد کوهن، معاون وزير خزانهداري آمريکا در امور تروريسم و اطلاعات مالي در کنفرانسي خبري در کنسولگري آمريکا در استانبول گفت با توسعه مناسبات تجاري احتمال سوءاستفاده از آن توسط ايران افزايش مييابد. کوهن افزود: ايران سابقه استفاده از روشهاي فريبکارانه براي تسهيل فعاليتهاي تسليحات هستهاي را دارد و تلاش ميکند اينگونه معاملات را در معاملات تجاري گسترده خود پنهان کند». این گزارش ادامه میدهد: «کوهن گفت: خودداري بانکهاي ترکيه از برقراري مناسبات با بانکهاي ايران و موسسات مشکوک به فعاليتهاي تسليحات هستهاي حياتي است. وي افزود: آمريکا و شماري از کشورهاي اروپايي، ژاپن، کرهجنوبي و چند کشور ديگر تشخيص دادهاند بانک ملت ايران در فعاليتهاي غيرقانوني در اين کشور دست دارد و اين بانک و شعب آن در ترکيه بايد به طور کامل منزوي شوند». اکنون به نظر میرسد سفر کوهن به استانبول نتیجهبخش نبوده است و آمریکا احساس میکند حالا که از مذاکره نتیجه نگرفته باید دست به اعمال تحریم بزند.
عصبانیت آمریکا از تصمیم جدید هند و ترکیه
یکی از دلایلی که موجب شده آمریکا اخیرا تمرکز بیشتری بر ترکیه داشته باشد این است که هندیها اعلام کردهاند پس از به بنبست رسیدن طرح این کشور برای پرداخت پول نفت خریداری شده از ایران از طریق بانک مرکزی آلمان، احتمالا بانکی در ترکیه را برای انجام این کار واسطه خواهند کرد. هند از ماه سپتامبر گذشته پول نفت خریداری شده از ایران را پرداخت نکرده و علت هم این بوده که این کشور تحت فشار آمریکا پرداخت پول نفت به ایران از طریق اتحادیه تهاتر آسیایی را متوقف کرد و ناچار شد یک کانال بانکی برای این پرداخت پیدا کند. هندیها ابتدا سعی کردند این کار را از طریق بانک ایران- اروپا مستقر در هامبورگ و با کمک بانک مرکزی آلمان انجام بدهند اما این روند هم در اثر فشار مستقیم آمریکا و اسرائیل در ماه مارس 2011 متوقف شد. ایران دومین صادرکننده بزرگ نفت خام به هند است و هندیها اکنون چند میلیارد دلار به ایران بدهکارند. هند چهارپنجم نفت مصرفی خود را وارد میکند. هند در سال منتهي به 31 مارس 2010، 2/21 ميليون تن نفت خام از ايران وارد کرد که اين مقدار 13 درصد از کل نفت وارداتي به اين کشور بود.