ثمانه اکوان:
بودجه سال 90 با شگفتی‌ها و فراز و نشیب‌های زیادی در کمیسیون تلفیق و صحن مجلس همراه شده است. آخرین جلسه کمیسیون تلفیق قبل از ورود لایحه بودجه به صحن علنی مجلس با تنش‌هایی همراه شد و دعوا بر سر بودجه‌های استانی و دستکاری در ردیفهای بودجه‌ای منجر به آبستراکسیون عده‌ای از نمایندگان و تعطیلی کمیسیون تلفیق شد. آخرین جلسه صحن علنی مجلس برای بررسی لایحه بودجه نیز از این قاعده جدید مستثنا نشده و جلسه روز گذشته مجلس به دلیل اعتراض‌های پیاپی نمایندگان به برخی ردیف‌هاي بودجه که برای برخی استان‌ها در نظر گرفته شده بود منجر به ایجاد تنش در صحن و تعطیلی جلسه مجلس شد.
دعواهای بودجه‌ای هر سال وجود دارد. گاه نمایندگان به برنامه‌ها و اقدامات کارشناسی دولت انتقاد دارند و آنها را با تغییرات جدی مواجه می‌‌کنند و گاهی اوقات نیز در کمیسیون تلفیق دعوا بر سر نحوه اختصاص منابع و بودجه‌های عمرانی در استان‌های مختلف است. با این حال این نخستین مرتبه است که نمایندگان با وارد شدن و تصویب جزئیات ردیفهای بودجه‌ای دعوای بودجه‌های استانی را به صحن مجلس می‌کشانند. در جلسه آخر کمیسیون تلفیق نیز عده‌ای از اعضای این کمیسیون وقتی با تلاش برخی همکارانشان جهت افزایش بودجه‌های برخی استان‌های کشور مواجه شدند اعلام کردند که کار به دعوا در صحن مجلس می‌کشد اما کسی باور نمی‌کرد این دعوا و تنش در روز گذشته به هیات‌رئیسه مجلس کشیده شده و موجب تعطیلی صحن مجلس شود.
جریان اعتراضات اینگونه شکل گرفت که حسن کامران نماینده اصفهان در اعتراض به این بی‌عدالتی در کمیسیون تلفیق که افزایش بودجه برخی استان‌ها را به همراه داشت، پیشنهاد حذف همه این ردیفهای بودجه‌ای تغییر داده شده یا بازگشت آنها به لایحه دولت را مطرح کرد. نمایندگانی که این بودجه‌ها را به استان‌های خود تخصیص داده بودند به اعتراض برخاستند و باقی نمایندگان نیز در اعتراض به این بی‌عدالتی در کمیسیون تلفیق فریاد «دو– دو» به معنای مخالفت سر دادند.
در نهایت نمایندگان رای به حذف این ردیفهای جنجال‌ساز دادند اما حجت‌الله رحمانی نماینده الیگودرز که نماینده استان لرستان بوده و به تبع آن از افزایش بودجه این استان نیز استقبال کرده بود، چنان بر سر رئیس مجلس فریاد کشید و به طرف هیات‌رئیسه خیز برداشت که سایر همکارانش برای جلوگیری از زد و خورد احتمالی مانع از حضور او در هیات‌رئیسه شدند.
رای آوردن پیشنهاد حسن کامران در حذف این ردیف بودجه‌های تبعیض‌آمیز اما منجر به تغییر در رقم کلی بودجه شد و به دلیل تراز نبودن بودجه و همچنین جمع‌بندی نشدن بحث یارانه‌ها در کمیسیون تلفیق، قرار شد کمیسیون تلفیق بعدازظهر روز گذشته به این موارد رسیدگی کرده و نتیجه را به صحن مجلس گزارش دهد. از جدال‌هایی که در کمیسیون تلفیق بر سر این مواد به وجود آمده است خبری در دست نیست اما این جدال‌ها و بحث‌ها آنقدر طول کشید که جلسه بعدازظهر نیز لغو و قرار شد امروز بعدازظهر نمایندگان برای رسیدگی به مواد باقیمانده از لایحه در صحن مجلس حضور پیدا کنند. به نظر مي‌رسد کمیسیون تلفیق بعد از به وجود آمدن این جنجال‌ها قرار است با آرامش و طمأنینه خاصی به بررسی بودجه بپردازد تا دیگر صحن علنی شاهد چنین دعواهایی نباشد به همین دلیل نیز جلسه صبح روز گذشته کمیسیون چند ساعت دیگر تمدید شد و صحن علنی را با کمبود نماینده روبه‌رو کرد. هیات‌رئیسه مجلس نیز که شاهد تاخیر در برگزاری جلسه روز گذشته مجلس به دلیل حضور 50 نماینده مجلس در کمیسیون تلفیق و حد نصاب نداشتن صحن علنی بود، جلسه امروز را به بعدازظهر موکول کرده‌اند تا دیگر شاهد تعداد کم نمایندگان و از رسمیت افتادن جلسه صبح نباشند. گرچه این تنش‌های بودجه‌ای همواره در مجلس وجود داشته است اما به نظر می‌رسد نزدیکی به زمان برگزاری انتخابات مجلس نهم، دلیل خوبی برای نمایندگان است تا با قاطعیت هر چه تمام‌تر به دنبال افزایش بودجه‌های عمرانی استانشان باشند. نمایندگان که برای رای آوردن در دوره بعدی باید کارنامه کاری این دوره خود را به مردم ارائه دهند به‌خوبی به این مساله واقفند که تشریح جزئیات تلاششان برای گرفتن بودجه بیشتر از دولت چقدر با استقبال مردم حوزه انتخابیه‌شان مواجه خواهد شد. با این اوصاف باید دید آیا اعضای کمیسیون تلفیق و همچنین نمایندگان در صحن علنی مجلس اجازه خواهند داد برخی استان‌ها بودجه‌ای بیش از سایر استان‌ها دریافت کنند؟
ایرادات شورای نگهبان به بودجه
با وجود اینکه هنوز بررسی بودجه در صحن علنی مجلس پایان نیافته است، شورای نگهبان همزمان با مجلس مشغول رسیدگی کلی به بندهایی از بودجه سال 90 است که در مجلس به تصویب رسیده است. شورای نگهبان در همین نگاه کلی به لایحه بودجه غیر از ایرادهای شرعی، با نقض اصول 52، 53 و 138 قانون اساسی در این لایحه مواجه شده است. کدخدایی سخنگوی شورای نگهبان که این خبر را اعلام کرده، البته توضیحی درباره دلایل این ایرادها و جزئیات آنها ارائه نداده است اما نگاهی به اصول بیان شده احتمالاتی را مطرح می‌کند. در جلسه روز گذشته نیز موسی قربانی نماینده قائنات در تذکری آیین‌نامه‌ای اعلام کرد تصویب برخی بندهای لایحه بودجه منجر به قانونگذاری دائمی می‌شود و بیان این قانون‌ها در لایحه بودجه غیر‌قانونی است و اين مساله هم با آیين‌نامه داخلي و هم قانون جداگانه اداري مجلس سازگاري ندارد. این تذکر قربانی با استقبال لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی همراه شد و برای اینکه مجلس در تصویب قانون سالانه بودجه قانونی دائمی را به تصویب نرساند، مجلس به یک ساله بودن این قانون‌های تصویب شده رای داد. بر اساس اصل 52 قانون اساسی بودجه سالانه کل کشور از طرف دولت تهیه و برای رسیدگی و تصویب به مجلس شورای اسلامی تسلیم می‌شود و هرگونه تغییر در ارقام بودجه نیز تابع مقررات قانون خواهد بود و ایراد اصل 52 قانون اساسی که شورای نگهبان به بودجه وارد کرده است، شاید به دلیل تغییرات گسترده‌ای باشد که نمایندگان تاکنون روی بودجه اعمال کرده‌اند. این تغییرات ماهوی به گونه‌ای بوده است که حتی برخی نمایندگان نیز از تبدیل شدن لایحه دولت به طرح مجلس گلایه کردند. اشکال دیگر شورای نگهبان به لایحه بودجه تناقض با اصل 138 قانون اساسی بوده است. بر اساس این اصل تصویب نامه‌ها و آیین‌نامه‌های دولت و مصوبات کمیسیون‌های دولت ضمن اجرا و ابلاغ، باید به اطلاع رئیس مجلس شورای اسلامی نیز برسد. در قانون بودجه اما با پیشنهاد احمد توکلی و رای نمایندگان، «ضوابط اجرایی بودجه» نیز به «آیین‌نامه» تبدیل شد تا رئیس مجلس بتواند بر چگونگی اجرای بودجه نیز نظارت کند و این مساله ممکن است با ایراد شورای نگهبان مواجه شده باشد.
پروژههای اختلاف‌برانگیز در مجلس
ردیفهای بودجه‌ای که اصلا در لایحه بودجه نیامده بود و اعضای کمیسیون تلفیق آن را به لایحه 90 افزوده بودند، منجر به ایجاد تنش در مجلس شد. افزایش ردیف‌هایی که به گفته سخنگوی تلفیق به دلیل ازقلم‌افتادگی از سوی دولت بوده که بعد تلفیق آن را اضافه کرده اما حسن کامران معتقد بود که این موارد از سوی اعضای کمیسیون تلفیق برای تخصیص بودجههایی به حوزههای انتخابیه برخی نمایندگان به لایحه دولت افزوده شده است.
اما این ردیفها دقیقا چه بودند و به چه استانهایی مربوط بودند؟
* اعتبار ردیف ساختمان شبکه آبیاری و زهکشی سیمینه رود تا سقف 2 میلیارد ریال و افزایش ردیف ساختمان سد
سیمینه رود به مبلغ 200 میلیارد ریال
* درج طرح مطالعه راه آهن اصفهان ـ ازنا در پیوست شماره یک به اعتبار 30 میلیارد ریال
* اعتبار طرح آبرسانی در کلار به ملایر به مبلغ 90 میلیارد ریال
* اجرای کنارگذر غربی و شرقی بزرگراه همدان و افزایش اعتبار طرح آبرسانی به شهرستان سرخس به مبلغ 10 میلیارد ریال.
* افزایش اعتبار جاده جوین ـ اسفراین به بجنورد به مبلغ 50 میلیارد ریال
* مطالعه و اجرای اعتبار طرح آبرسانی به آستارا به مبلغ 15 میلیارد ریال
*افزایش اعتبار محور هراز به مبلغ یکصد میلیارد ریال
* اعتبار بیمارستان 64 تختخوابی اشنویه به مبلغ 20 میلیارد ریال
* افزایش اعتبار تاسیسات فاضلاب اسدآباد به مبلغ 25 میلیارد ریال
*اعتبار بزرگراه هشترود ـ مراغه به لایحه دولت برگشت.
نمایندگان با حذف ردیف اعتبار برخی طرح‌های عمرانی استانی مصوب کمیسیون تلفیق موافقت کردند.