مارکا، روزنامه ورزشی بزرگ اسپانیا، 19 صفحه اول شماره یکشنبه خود را به «سبریانو بايستروس»، گلفباز اسپانیایی اختصاص داد که یکشنبه در سن 54 سالگی درگذشت. پسرم که از جار و جنجال مرگ او که نه فقط روزنامهها بلکه تلویزیون را هم به تسخیر درمیآورد گیج شده بود، پرسید: «بابا! این بابا دیگه کیه؟» برای نسل او این سوال، سوال خوبی بود. سوگواری برای بايستروس کاملا به حق بود ولی تاثیری که در سراسر اسپانیا داشت نشان میداد که این کشور از دهه 1970 وقتی که بايستروس چهره شد تا به امروز چه سفری در سلسله مراتب ورزشی داشته است.نایبقهرمانی شگفتانگیز او در اوپن بریتانیا در سن 19 سالگی و بعد بردن رقابتها در 1979 برای خبرسازی در بریتانیا کفایت میکرد (یادم هست عجز BBC را در تلفظ نام او که هنوز هم تغییر چندانی نکرده است.) ولی در اسپانیا این دستاورد بینالمللی نادری در رشتهای به جز فوتبال بود، در دورانی که فوتبال زمین خورده بود.بايستروس پسر خوب و خوشتیپی جلوه میکرد که رفتار دوستداشتنیاش با رسانهها احساس خوبی را بین اسپانیاییها نسبت به او به وجود آورده بود، آن هم درست زمانی که آنها در حال بیرون آمدن از 40 سال وحشت سیاسی بودند. با مرگ فرانکو و شکلگیری قانون اساسی جدید (1978)، دروننگری کشور نسبت به اینکه در عرصه بینالمللی چگونه به نظر میرسد، رشد بسزایی کرد. «سبه» یا «سبّی» (با تاکید روی حرف ب) آنطور که بریتانیاییها صدایش میکردند، تبدیل به یک نماد برای آن دوران شده بود و با کمی اغراق، امیدی برای آینده خطاب میشد. او نخستین چهره از نسل ورزشکاران زن و مردی بود که از حال و هوای مناسبتر دموکراسی در اسپانیا سود بردند. آرانچا سانچس ویکاریو «تنیسباز کاتالان» نفر بعدی بود ولی پیش از او باید تا 1966 به عقب برویم، زمانی که مانولو سانتانا با پیراهن تنیسی که آرم رئالمادرید رویش نقش بسته بود، ویمبلدون را برد. این روزها پرداختن به دستاوردهای بینالمللی تنیس (اسپانیا) در یک پاراگراف خلاصه میشود چون اگر رافائل نادال را کنار بگذاریم، فرمول یک (فرناندو آلونسو)، دوچرخهسواری (هیگل ایندوراین)، بسکتبال (پائو گاسول) هم چهرههایی دارند که میتوان دربارهشان فکر کرد. این یک اسپانیای عمیقا متفاوت و کشوری بسیار با اعتماد به نفستر از آنی است که زمانی بايستروس را به عنوان قهرمان خود میستود و البته کشوری که حالا بزرگترین قهرمانان اروپا و جهان را به میادین فوتبال گسیل میدارد.شاید اسپانیاییها اگر کریکت را ادامه میدادند آنقدر جذابیت نداشت تا بیش از این ورزشها ارضایشان کند.
سنت، آیین و تغییر
من تازه دارم آخرین بخشهای نسخه بهروز شده کتابم را تمام میکنم. کتاب «موربو» درباره فوتبال اسپانیا که نخستين بار در سال 2001 منتشر شد و قبلا در 2003 هم یکبار بهروز شده بود. حین کار روی این نسخه جدید، شگفتزده شدم که بسیاری از محتویات اولیه کتاب هنوز دستنخورده باقی ماندهاند، که نشان میدهد فوتبال اسپانیایی هنوز بر ابراز انزجارهای چندگانه (قومیتی) استوار است و شراکت سگ و گربهای رئالمادرید و بارسلونا فقط بخشی از این نمایش است، حتی با اینکه همگان شاهد هیاهوی اخیر الکلاسیکو هستند و به نظر هم میرسد چشم و همچشمی بین 2 باشگاه بیش از هر دوره دیگری جهانی شده است. اسپانیا سنت و آیین را دوست دارد و در برپا کردن جشنها (فییستا) ید طولایی دارد و هرگز راغب به تغییری در این باره نیست. فقط نگاه کنید چه جنجالی در مقابل قانون منع سیگار کشیدن در کافهها به پا شد که دست آخر در اواخر ژانویه اثر خود را گذاشت. گاوبازی هنوز بیخیال از هر عاملی مثل مشروعیت ادامه دارد و از روزی که بارسلونا و رئالمادرید به هم شباهت بردن را آغاز کردهاند پدیدهای جدی در اسپانیا رخ داده که بعضی تردیدها را هم خنثی میکند. و هنوز تغییری در راه است؛ یعنی اقامت گرفتن ورزش اسپانیا از صحنههای ورزش بزرگ و بزرگتر که حتی در یک جو عمومی گستردهتر از جو 2 تیم فوتبال مشهورشان آنها روی به مشارکتی دموکراتیکتر در غنایم پیروزیهای ورزشی با اروپاییها آوردهاند. از آخرین ویرایش کتابم به این طرف جز عنوان لالیگای 2004 والنسیا، فقط 2 غول (بارسا و رئال) توانستهاند لالیگا را ببرند اما در همان حال ختافه و اتلتیکومادرید و ویارئال نیز شایستگیهایی داشتهاند یا جامهای اروپایی بردهاند. ویارئال و ختافه وقتی من نوشتن «موربو» را حوالی گردش هزاره آغاز میکردم، تیمهایی ناشناخته بودند ولی به نظر میرسد هنوز باید شاهد پیشرفتهای آنها باشیم اگر چه سلسله مراتب سنتی قدرت در فوتبال به این راحتیها قابل چشمپوشی نیست.پيشبيني ظهور یک ویارئال دیگر دشوار است حتی اگر موفقیتهای زیردریاییهای زرد واقعا مبنی بر پول نبوده و بیشتر مدیون رسیدگی یک باشگاه باشد.
در کل مردم اینجا هنوز به قدر کافی از خیزش چشمگیر فوتبال (و در کل ورزش) خود تا برجستهترین سطوح به وجد نیامدهاند. در نسخه اصلی «موربو» وقتی به جنوب، به اوئلوا، سفر کردم تا بازیشان در دسته دوم را تماشا کنم، آنها با ویارئال بازی داشتند (2000). زردپوشان در همان هتل متوسطی اقامت داشتند که من داشتم و حالا زمانه چقدر عوض شده، خب! من هنوز در همان هتلهای متوسط اقامت میکنم ولی آنها را نمیدانم.
ممکن است هرگونه آینده پرفراز و نشیبی در انتظار امثال مالاگا و ختافه باشد که خودشان را بهعنوان نخستین موج باشگاههای خریداری شده توسط ثروتمندان خارجی در اسپانیا معرفی کردهاند. مالکان (قطری) مالاگا جدا پولدار هستند، درست مثل همتایانشان در منچسترسیتی و درست همانطور قابلیت ریخت و پاش در ابعاد وسیع را دارند، شاید فقط اندکی کمتر از 2 غول بزرگ. آنها به زمان و یک روند عقلایی نیاز دارند ولی سرمربی خوبی هم دارند (به نام پیگرینی) که در حال حاضر باعث شده با شتاب از منطقه سقوط فاصله بگیرند که من هم این را پیشبینی میکردم. این هفته آنها با شکست 3 بر صفر اتلتیکو در بیسنته کالدرون امیدهای زیادی را برانگیخته و در عوض امیدهای اتلتیکومادرید برای گرفتن جایگاه لیگ قهرمانانی ویارئال در مکان چهارم را بر باد دادند.
... الكلاسيكوي دنباله دار
کمی بالاتر یا بهتر بگویم خیلی بالاتر، در آسمان لالیگا، جنگ قدرت تقریبا به نفع کالاتانها مغلوبه شده است. با اینکه رئال این اواخر با جان و دل بیشتری نسبت به بارسلونا بازی میکند اما دیگر خیلی دیر شده است. این سوال آزاردهنده بهوجود میآید که چرا با وجود قدرت هجومی این تیم، مورینیو چنان تاکتیکهایی را جلوی کاتالانها پیاده کرد؟ پیروزی خانگی 2 بر صفر بارسا بر اسپانیول عملا سومین لالیگای متوالی را هم به نام پپ گوآردیولا کرد و بارسلونا هم مثل منچستریونایتد تقریبا خیال خودش را از رقابت داخلی راحت کرد تا با آرامش و تمرکز راهی ومبلی (فینال لیگ قهرمانان) شود، در روز 28 مه.
و در آخر کمی نمک روی زخم رئالمادرید! پنجمین الکلاسیکو از سریال مشهور اخیر شنبه گذشته در حالی برپا شد که جوانان بارسلونا با درخشش جرارد دئولفئو و رافینیا (برادر جوانتر تیاگو، پدیده فصل بارسا) جوانان رئالمادرید را 3 بر یک در فینال جام قهرمانان شکست دادند و معتبرترین جام باشگاهی جوانان در اسپانیا و شاید سراسر جهان را فتح کردند. یکی از اعضای باشگاه بارسلونا میگفت آینده روشن است! و برای آنکه بیشتر رئالمادرید را بچزانیم باید به قهرمانی روز شنبه تیم «بارسلونا آلوسپورت فوتبال سالا» (بخش فوتسال باشگاه بارسلونا) در جام حذفی فوتسال اسپانیا اشاره کنیم. (چه زمان بدی است برای طرفدار رئالمادرید بودن!)
منبع: Soccernet.com