به فوتبال مدرن بگو «نه»

درست زمانی جنون فوتبال تمام وجودمان را فرا گرفت که هنوز گیرنده‌های خانگی سیاه و سفید بودند و هیچ خبری از آکواریوم‌های رنگی یا پلاسما و این حرف‌ها نبود، ‌نمایش ستاره‌های اواخر دهه 80 و اوایل 90 آنقدر مجذوب کننده بود که بعد‌ها فهمیدیم چه تفاوتی است میان نوستالژی فوتبال سیاه و سفید با فوتبال مدرن امروز. چیزی که نسل ما می‌تواند از آن به‌عنوان خاطره یاد کند، به جام جهانی مکزیکوسیتی یا ایتالیای 90 بازمی‌گردد، رقابت‌هایی که نه به شکل پخش مستقیم بلکه با ساعت‌ها تاخیر از دریچه تلویزیون‌هایی با قاب کائوچویی بیرون می‌آمد، تلویزیون‌هایی که حتی کانال‌یاب آن نه با کنترل از راه دور بلکه با تیونر جهت‌یابی می‌شد ‌و شما می‌توانستید انواع و اقسام ستاره‌هایی که بیشتر شبیه مانکن‌های دهه 70 و 80 بودند را تماشا کنید از فالکائو گرفته تا آلمائو، اسکیلاچی، پیر لیتبارسکی، جیان لوکا ویالی، باتیستا، گویگوچه‌آ، والتر زنگا و... شاید تنها مساله آزاردهنده رنگ پیراهن‌ها بود که آرزو داشتیم به شکل رنگی ببینیم و از همه لذت‌بخش‌تر خرید آدامس‌های «سین‌سین» بود که از شماره یک تا 90 ستاره‌های جام‌جهانی 90 را معرفی می‌کرد، شماره یک آن مارادونا، شماره 2 میشل پرودم تا شماره 90 که به توماس راولی، دروازه‌بان سوئد می‌رسید. اینها تمام خاطراتی است که موجب شد دیوانه‌وار مجذوب فوتبالی شویم که امروز نام کلاسیک را بر آن گذاشته‌اند، فوتبالی که در لابه‌لای آن کهنه خاطراتی به جا مانده که هر زمان از فوتبال خشن و مدرن امروزی دلزده می‌شویم به آنها رجوع می‌کنیم، وقتی به تصاویر نگاه می‌کنید گذر زمان را به وضوح می‌بینید ولی تصاویر سیاه و سفید مارادونا، بکن بائر، لیتبارسکی، باجو، پیتر شیلتون و چند اعجوبه دیگر هرگز از روی دیوار نمی‌افتد و زمانی که عاشق فوتبال کلاسیک می‌شویم به فوتبال مدرن می‌گوییم نه.

فوتبال 2-5-3

روزی روزگاری 2-5-3، روزی روزگاری دفاع 3 نفره و حضور بازیکنانی به نام سوئیپر. بعضی اوقات نیز 2-3-5 از سوی مربیانی که اعتقاد بیشتری به ساختارهای دفاعی داشتند، استفاده می‌شد.در آن زمان از آنتی‌تز‌های1-3-2-4، 3-3-4 خبري نبود و حتی روش 2-4-4 نیز آنقدر قدمت دارد که به جام‌جهانی 1966 برمی‌گردد. در آن زمان بازی گروهی تیم اهمیت بیشتری داشت. مهاجمان در شیوه 2– 5– 3 باید از آمادگی کامل برخوردار باشند و با سرعت عمل خود در دفاع حریف نفوذ کرده و خطر ایجاد کنند. زمانی که تیم حمله می‌کند و حریف را در زمین خودش تحت فشار قرار می‌دهد، یکی از 3 مدافعان نیز در حمله شرکت کرده و تعداد بازیکنان را به 8 می‌رساند تا فشار وارده بر حریف بیشتر شود. هافبک‌ها همواره باید هوشیار باشند. آنها نباید نامنظم پیشروی کنند بلکه باید نزدیک بازی کرده و یکدیگر را پوشش دهند تا گرفتار ضدحمله ناگهانی حریف نشوند. شیوه 2- 5– 3 ظاهرا بهترین شیوه بازی برای نمایش فوتبالی روان و پرتحرک بود. با وجود این، نکته مهمی را باید مورد توجه قرار داد: تیمی که این شیوه را انتخاب می‌کند باید بازیکنانش (خصوصا هافبک‌هایش) شرایط بدنی عالی داشته باشند. این مساله ما را به یاد لوتار ماتیوس، لیتبارسکی، مارادونا، بوتراگوئنیو، فالکائو و سوکراتس می‌اندازد.

فوتبال بدون مورینیو

وقتی بار دیگر به فوتبال کلاسیک رجوع می‌کنیم حتی چشم بسته نیز می‌توان فهمید کاریزمای مربیان و مردانی که هدایت تیم‌ها را در تورنمنت‌های مختلف برعهده داشتند با مربیان امروزی قابل قیاس نیست. در آن زمان تکنولوژی تا این حد در اختیار یک مربی نبود و اگر تیمی کار خارق‌العاده‌ای انجام می‌داد همه به نام مربی و خلاقیت‌هایی که به خرج داده بود، ثبت می‌شد. مانند رینویس میشل، جیاوانی تراپاتونی، هررا، مارچلو لیپی، سزار منوتی، بیل شنکلی، باب پیسلی و سرمت باسبی. شايد اگر این فوتبال مربی متقلبی مانند دکتر بیلاردو داشت خیلی زود از سوی جامعه طرد می‌شد یا جنگ‌های روانی که برایان کلاف در فوتبال جزیره به راه انداخته بود هرگز از او نامی جاودانه به جای نگذاشت. این فوتبال را باید فوتبال بدون مورینیو، بدون فوتبال کثیف نامگذاری کنیم. نبردی که به حقه‌های کثیف کمتر آلوده می‌شد، نمی‌خواهیم از کلمه هرگز استفاده کنیم ولی به هر صورت مانند امروز نبود.

مهاجمانی که دوستشان داشتیم

با تفکرات دفاعی که این روزها بر فوتبال حاکم شده مربیانی که نتیجه‌گرا هستند، ترجیح می‌دهند از تک‌مهاجم در روش‌های تاکتیکشان استفاده کنند ولی وقتی به چند دهه قبل نقب می‌زنیم جذابیت‌هایی از نقش مهاجمان در فوتبال تداعی می‌شود، اسکیلاچی دهه 90را به یاد می‌آورید، مهاجمی که یک‌شبه ره صدساله را رفت و توانست تاج آقای گلی را تصاحب کند، زیکو، کاره‌کا، میشل، کلینزمن، رودی فولر و ....اینها مهاجمان کلاسیکی بودند که دوستان داشتیم.