رضا خسروی:
شصت و چهارمین دوره جشنواره فیلم کن در حالی امروز آغاز می‌شود که از چند هفته پیش بحث رفتن مدیران سینمایی کشورمان به جنوب فرانسه، سوژه اصلی رسانه‌هاست. طبق سنت چند سال اخیر، کاروانی از مدیران سینمای ایران برای حضور در جشنواره کن به این شهر ساحلی می‌روند. این در حالی است که امسال تنها 2 فیلم «به امید دیدار» و «این فیلم نیست» از کشورمان در این جشنواره حضور دارند که البته دومی فاقد مجوز از وزارت ارشاد است. از مدیران بنیاد سینمایی فارابی، سیداحمد میرعلایی مدیرعامل و حسن نجاریان قائم‌مقام وی به کن سفر می‌کنند، پژمان لشکری‌پور معاون فرهنگی بنیاد و امیر اسفندیاری مدیر امور بین‌الملل بنیاد سینمایی فارابی از مسافران جشنواره کن هستند. میرعلایی و لشکری‌پور هفته دوم و امیر اسفندیاری و حسن نجاریان هفته اول به کن می‌روند، در حالی که نام جواد شمقدری، معاون سینمایی هم در فهرست مسافران کن دیده می‌شود، دفتر معاونت سفر این کارگردان و معاون وزیر را تایید یا رد نکرده است. در میان کاروان مدیران عازم کن، نام شفیع آقامحمدیان مدیرعامل مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، هاشم میرزاخانی مدیرعامل انجمن سینمای جوان، محمدمهدی عسگرپور مدیرعامل خانه سینما، بهمن حبشی مدیر دفتر مجامع سینمایی و... هم به چشم می‌خورد.
حضور مدیران در کن همواره با واکنش‌های مختلفی مواجه بوده؛ موافقان عقیده دارند حضور در این رویداد برای مدیران موجب کسب تجربه شده و اصولا تعامل با سینمای جهان از حضور در چنین جشنواره‌هایی حاصل می‌شود ضمن آنکه بازار کن می‌تواند محل درآمد خوبی برای سینمای کشورمان باشد. مخالفان هم بر این نظرند که اصولا ماهیت چنین جشنواره‌ای، سیاسی و در تضاد با دیدگاه‌های رسمی ماست و در ضمن دستاوردی هم برای سینمای ما به همراه ندارد.
سلحشور: کن چه بركتي براي سينماي ما داشته؟
فرج‌الله سلحشور از مخالفان حضور مدیران در این جشنواره است. او در این باره می‌گوید: مسؤولان فرهنگي و هنري ما بايد پاسخ دهند كه در سي و چند سال پس از انقلاب با شركت در جشنواره‌هايي كه تنها آثار سياهنمايي از ايران را مورد توجه قرار داده‌اند و جز توهين به اسلام، فرهنگ و اعتقادات اسلامي ما هيچ هدف ديگري را دنبال نمي‌كنند چه منشأ خير و بركتي براي سينماي ايران به همراه داشته و اگر در اين جشنواره‌ها شركت نمي‌كردند چه اتفاقي رخ مي‌داد كه در حال حاضر نيفتاده است؟ با شركت مسؤولان فرهنگي كشور در اين جشنواره‌ها چه تاثير مثبتي را تاكنون شاهد بوده‌ايم؟
این فیلمساز ادامه می‌دهد: آقايان مسؤولان فرهنگي كه مدعي هستند ما بايد در جشنواره‌هاي خارجي حضوري فعال داشته باشيم آيا حضورشان مانع از اين لجن‌پراكني‌ها و سياهنمايي‌ها از جامعه ايران در جشنواره‌ها بوده است؟ اگر اين افراد ملت ايران را لايق مي‌دانند گزارشي از تاثيرات حضور خود در جشنواره‌هاي مختلف جهاني ارائه دهند و تاثيرات مثبت حضورشان در اين جشنواره‌ها را اعلام كنند. هر عاقلي در اين مملكت اين را مي‌داند كه رفتن به اين جشنواره تا امروز تنها تاييد اين جشنواره‌ها بوده و هيچ نتيجه مثبتي براي سينماي ما به همراه نداشته است. كارگردان «يوسف پيامبر(ع)» عنوان می‌کند: من در اين سفرها جز تفريح، گردش و استراحتي چند روزه براي مديران فرهنگي كشور هيچ دستاوردي را نمي‌بينم و اين تنها يك ادعاست كه بايد در جشنواره‌ها حضور موثر و فعال داشته باشيم، اگر غير از اين است دستاوردهايي كه در اين سال‌ها با حضور در اين جشنواره‌ها نصيب سينماي ما شده است را در يك گزارش اعلام كنند.
شورجه : سینماگران به جای مدیران به کن بروند
جمال شورجه هم با بيان اينكه جشنواره كن جشنواره‌اي با رويكرد سياسي است، می‌گوید: جشنواره كن جشنواره‌اي است كه عمدتا به فيلم‌ها و فيلمسازاني كه در سال‌هاي گذشته به انقلاب و نظام پشت كرده‌اند، توجه مي‌كند. نمونه اين توجه كه اكنون نيز در فرانسه زندگي مي‌كند، محسن مخملباف است. البته در ابتداي اين گفت‌وگو بايد بگويم كه من كيارستمي را از اين مساله مستثنا مي‌دانم چرا كه او يك فيلمساز جهاني است كه از «كن» براي كارهايش استفاده مي‌كند و براي مخاطبان خاص خودش در سطح جهان فيلم مي‌سازد. این کارگردان ادامه می‌دهد: به نظرم اگر فرصت حضور در كن براي بخشي از سينماگران فراهم مي‌شد كه بتوانند آثار توليدي روز دنيا را آنجا ديده و از مباحث جنبي آن استفاده كنند، بسيار بهتر از سفر تعداد زياد مديران به كن بود. اين عضو مستعفي شورايعالي سينما با بيان اينكه «تبيين نظرات و سياست‌هاي ما توسط مديران سينمايي در رسانه‌هاي خارجي مي‌تواند برخي توطئه‌هاي رسانه‌اي غرب عليه كشورمان را خنثي كند»، می‌گوید: در سال‌هاي گذشته در جشنواره كن جوسازي‌هايي به سبك جوسازي‌هاي رسانه‌هاي غربي انجام شد. به عنوان مثال آنها براي افرادي مانند جعفر پناهي جوسازي زيادي كردند. اين مديران سينمايي بايد در برابر رسانه‌هاي غربي توضيح دهند كه او اكنون داخل زندان نيست و تنها مشكلش اين است كه نمي‌تواند پروژه‌اي را جلوي دوربين ببرد.
تجربه‌ای که به کار نمی‌آید
علي معلم هم معتقد است حضور صرف مدیران فایده‌ای برای سینمای ایران ندارد. این تهیه‌کننده با تاكيد بر اينكه كساني كه در جشنواره فيلم كن حضور پيدا مي‌كنند بايد در حيطه كاري خودشان از تجربيات به‌دست آورده استفاده كنند، می‌گوید: شركت مديران در جشنواره فيلم كن به اندوخته‌هاي ذهني‌شان كمك كرده و آنها را با فضاي امروز سينمايي و موقعيت روز سينما آشنا مي‌كند اما متاسفانه تجربياتي كه از اين حضورها به دست مي‌آوريم با اموري كه انجام مي‌دهيم فاصله دارد. وی ادامه می‌دهد: اين تجربيات بايد در جهت تبديل به برنامه‌هايي براي پيشرفت سينماي ملي ايران استفاده شود اما در مجموع حضور داشتن بهتر از حضور نداشتن است و مسؤولان بايد در اين وقايع حاضر باشند و درس بگيرند و صندلي ما در مجامع جهاني نبايد خالي باشد. معلم در عین حال جنبه تفريحي حضور در جشنواره كن را براي مسؤولان بيشتر از جنبه مطالعاتي آن می‌داند.
تأکید شمقدری بر اهمیت بازار فيلم كن
از سوی دیگر جواد شمقدري که سال گذشته به کن رفت و نتایج آن سفر را برای سینمای ایران مثبت ارزیابی کرده بود، معتقد است: مساله‌اي كه خيلي مهم‌تر از جشنواره كن است، بازار فيلم كن است. اين بازار جايي براي ارائه محصولات همه كشورهاي شركت‌كننده و عرضه و مبادله فيلم‌هاست و معتقدم خريد و فروش فيلم در جشنواره كن مهم‌ترين بخش آن است. معاون امور سینمایی ارشاد می‌گوید: سعي كرده‌ايم در بازار فيلم بهتر از سال‌هاي قبل شركت و فيلم‌هاي خودمان را در اين بازار ارائه كنيم و بهترين محصولات جشنواره‌هاي داخلي را نيز در اين بازار به معرض نمايش درآوريم.
عباسيان: بايد فعال‌تر حاضر شويم
مديرعامل موسسه رسانه‌هاي تصويري هم بر بازار کن تاکید دارد: در كنار اين جشنواره بزرگ‌ترين بازار فيلم تشكيل مي‌شود و در واقع اين جشنواره بزرگ‌ترين گردهمايي فيلم جهان است و به تبع اين گردهمايي حضور آدم‌هاي مختلف در آن تعريف مي‌شود كه اين حضور هرچه پررنگ‌تر باشد، مفيدتر خواهد بود. محمد رضا عباسیان ادامه می دهد: شركت‌هايي در اين جشنواره به منظور خريد و فروش آثار سينمايي حضور پيدا مي‌كنند و افرادي هم بحث توليد مشترك را پيگيري مي‌كنند و با توجه به حضور مديران جشنواره‌هاي مختلف در كن، بسياري هم ارتباط جشنواره‌اي را در دستور كار خود دارند. عباسيان عقیده دارد: بسياري از كشورهايي كه سينماي ضعيفي دارند حضور پررنگ‌تري نسبت به ما در كن دارند و ما هم بايد فعال‌تر حاضر شويم.
درباره کن شصت و چهارم
شصت و چهارمين جشنواره فيلم كن امروز با نمايش فيلم «نيمه‌شب در پاريس» وودي آلن آغاز به‌كار خواهد كرد. در اين فيلم كارلا بروني، همسر رئيس‌جمهور فرانسه و ماريو كوتيلار، بازيگر برنده اسكار نقش‌آفريني داشته‌اند. رابرت دنيرو، بازيگر كهنه‌كار هاليوود امسال رياست هيات داوران جشنواره كن را برعهده دارد. پيش از او، شون پن در سال 2008 و تيم برتون در سال 2010 بر صندلي رياست هيات داوران نشسته بودند. بخش رقابتي جشنواره امسال فيلم كن شاهد رقابت نزديك كارگردانان سرشناس سينما خواهد بود. از سرشناس‌ترين فيلم‌هاي نامزد نخل طلا مي‌توان به «پوستي كه در آن زندگي مي‌كنم» ساخته پدرو آلمادوار (اسپانيا)، «روزي روزگاري در آنتاليا» ساخته نوري بيلگه جيلان (تركيه)، «درخت زندگي» ساخته ترنس ماليك (آمريكا)، «ماليخوليا» ساخته لارس فون ترير (دانمارك)، «اينجا بايد جايي باشد» ساخته پائولو سورنتينو (ايتاليا) و «پسري با يك دوچرخه» ساخته برادران داردن (بلژيك) اشاره كرد. امسال براي نخستين‌بار جشنواره كن جايزه نخل طلاي افتخاري را به پاس يك عمر دستاورد سينمايي به برناردو برتولوچي، كارگردان نامدار ايتاليايي اعطا خواهد كرد. جايزه نخل طلاي افتخاري جشنواره كن پيش از اين به كارگردانان مطرحي اعطا مي‌شد كه موفق به كسب نخل طلا نشده بودند كه از آن جمله مي‌توان به «وودي آلن» در سال 2002 و «كلينت ايست‌وود» در سال 2009 اشاره كرد اما طبق تصميم جديد برگزاركنندگان جشنواره كن، اين جايزه از اين پس هرساله در مراسم افتتاحيه اين رويداد سينمايي اعطا خواهد شد. يكي از اتفاقات جالب جشنواره امسال كن، نمايش فيلم معروف «پرتقال كوكي» ساخته «استنلي كوبريك» در بخش آثار كلاسيك خواهد بود. نسخه بازسازي شده اين فيلم كه از آن به‌عنوان جنجال‌آميزترين فيلم تاريخ سينما ياد مي‌شود، در اين بخش نمايش خواهد يافت. نمايش فيلمي درباره زندگي و نحوه به قدرت رسيدن نيكلا ساركوزي، رئيس‌جمهوري فرانسه در جشنواره كن از هم‌اكنون به بحث داغ اين رويداد سينمايي تبديل شده است.
روزنامه ديلي‌تلگراف انگليس در مطلبي با تيتر «فيلم شرم‌آور نيكلا ساركوزي در جشنواره كن 2011» نوشت، فيلمي با نام «پيروزي» كه براي نمايش در بخش خارج از مسابقه جشنواره كن انتخاب شده است، چگونگي به قدرت رسيدن نيكلا ساركوزي و جدايي او از همسرش را به تصوير خواهد كشيد. اين فيلم كه پيروزي ساركوزي در انتخابات رياست‌جمهوري فرانسه در سال 2007 را نشان مي‌دهد، در حالي روز 18 مه در كن به نمايش درمي‌آيد كه چندين ماه درباره محتوا و مضمون آن ميان سازندگان فيلم و جشنواره كن بحث و جدل بود. ساركوزي اكنون در دوراهي حضور در مراسم اكران اين فيلم در جشنواره كن است و اين زماني جالب‌تر مي‌شود كه همسر او، كارلا بروني براي بازي در فيلم «نيمه‌شب در پاريس» وودي آلن كه براي مراسم افتتاحيه كن انتخاب شده، در مراسم حضور خواهد يافت. بخش «نوعي نگاه» جشنواره كن امسال با فيلم «ناآرام» ساخته گاس ون‌سنت كليد خواهد خورد و اين در حالي است كه امير كاستاريكا، كارگردان سرشناس سينماي جهان و برنده 2 جايزه نخل طلا رياست اين بخش را برعهده دارد.