ميثم بشيرنژاد: دانشگاه پیام‌نور با دارا بودن بیش از یک‌میلیون دانشجو اکنون جایگاه و سهم بسزایی در آموزش عالی کشور دارد و حضور این دانشگاه در اقصی‌نقاط کشور، با توجه به بومی‌گزینی، نقش پیام‌نور را پر‌رنگ‌تر از گذشته می‌کند. در چند سال اخیر، با توجه به سیل متقاضیان ورود به تحصیلات تکمیلی در مقاطع ارشد و دکترا تا حدودی توانسته است امکان ادامه تحصیل را برای «علاقه‌مندان» فراهم کند. هر چند در این میان نواقص و ایراداتی هم به این دانشگاه وارد است ولی در مجموع پس از گذشت 23 سال از آغاز تاسیس، پیام‌نور جای پای خود را در کنار دیگر دانشگاه‌ها محکم کرده است. برای آشنایی بیشتر با فعالیت‌های دانشگاه پیام‌نور، در آستانه برگزاری آزمون‌های جدید دوره فراگیر «وطن‌امروز» گفت‌وگویی با دکتر عبد‌الله معتمدی، معاون آموزش دانشگاه پیام‌نور انجام داد که ماحصل آن را می‌‌خوانید.
جایگاه دانشگاه پیام‌نور در بین کشورهای اسلامی و در داخل کشور را چطور ارزيابي مي‌كنيد؟
دانشگاه پیام‌نور ابردانشگاه و بزرگ‌ترین دانشگاه مجازی جهان اسلام است و در قاره آسیا رتبه چهارم را دارد و در حال حاضر بیش از یک میلیون و 40 هزار دانشجو را در حدود 520 مرکز و واحد در داخل ایران در خود جا داده است. همچنین در بیش از 60 کشور دانشجو و در 23 کشور جهان نمایندگی فعال داریم و اکنون سهم پیام‌نور 2 درصد از جمعیت دانشجوی کشور است که خود جای تامل دارد.
پیام‌نور در كنار جنبه كمي به لحاظ کیفی هم رشد
داشته است؟
در 3-2 سال اخیر اساس دانشگاه پیام‌نور بر مبنای رشد کیفی بوده است. در سال 87 آهنگ رشد کمی کند شد و به سمت و سوی کیفیت رفتیم و شاخص‌ها را تعریف کردیم که اگر کیفیت ارتقا پیدا کند در چه سطحی باشد. هر چند شاید ورود به این دانشگاه به اعتقاد عده‌ای آسان باشد ولی خروج از آن مشروط بر این است که سعی و تلاش زیادی کرده باشید و ما اکنون آزمون‌های متمرکز در خارج و داخل به‌صورت همزمان برگزار می‌کنیم و محتواهایی که معرفی می‌کنیم حکایت از جهش مناسب دانشگاه در بعد کیفی است.
با توجه به صحبت اخیر وزیر علوم مبنی بر توسعه تحصیلات تکمیلی، دانشگاه پیام‌نور چه سهمی می‌تواند در این مهم داشته باشد؟
یکی از عمده برنامه‌های ما گسترش تحصیلات تکمیلی در دانشگاه پیام نور و بویژه 2 برابر کردن ظرفیت کارشناسی‌ارشد است و در این راستا در سال‌جاری برای بیش از 70 رشته‌محل جدید در کارشناسی‌ارشد مجوز گرفتیم و در 8 رشته جدید در مقطع دکترا از جمله زمین‌شناسی، کتابداری و... دانشجو خواهیم گرفت و هم‌اکنون در 31 رشته در مقطع دکترا دانشجو پذیرش می‌کنیم و امیدوارم این رقم در سال آینده به 40 رشته افزایش پیدا کند و یکی از کارهای در دست اقدام و قابل توجه پیام‌نور این است که به پیشنهاد دکتر زیاری، رئیس دانشگاه پیام‌نور درصدد هستیم اعضای برجسته هیات علمی دانشگاه‌های معتبر پس از بازنشسته شدن در دانشگاه مربوط در صورت نیاز وارد دانشگاه پیام‌نور شوند و برحسب ضرورت 6-5 سال یا حتی بیشتر به‌عنوان هیات علمی به کار خود ادامه دهند و به نوعی دیگر بازنشسته محسوب نشوند بلکه چند سال هم به‌عنوان هیات علمی در پیام‌نور مشغول تدریس شوند و با توجه به تجربه این اساتید در صورت محقق شدن این اتفاق، گام مهمی در کیفیت آموزشی این دانشگاه برداشته می‌شود.
به نظر شما پیام‌نور توانسته در رشته‌های فنی و مهندسی و علوم پایه مانند علوم‌انساني موفق باشد؟
وزارت علوم پیش‌بینی کرده که در پایان 5 ساله دوم آمار دانشجویان فنی و مهندسی به 35 درصد برسد، بر اساس برنامهای که تنظیم کرده‌ایم بسیار خوش‌بین هستیم که این رقم در پایان 5 ساله دوم به 49 درصد برسد. الان 70 درصد دانشجویان مشغول تحصیل در رشته‌های علوم انسانی هستند. اخیرا هم برای اینکه توازنی بین رشته‌های پیام‌نور برقرار شود حدود 30 رشته جدید فنی و 25 رشته هنر اضافه کردیم و برحسب نیاز این کار را ادامه می‌دهیم.
ولی به اعتقاد بسیاری از دانشجویان فنی و علوم پایه پیام‌نور در بحث تجهیز کردن کارگاه‌ها و آزمایشگاه‌ها خوب عمل نکرده است.
خوشبختانه امسال یک نفر متخصص، مامور مجهز کردن آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های مراکز و واحدهای پیام‌نور شده است. اعتبار خاصی هم برای این کار در نظر گرفته شده و تا اول مهرماه تمام وسایل مورد نیاز خریداری می‌شود و در سال جدید تحصیلی دیگر مشکلی از این بابت نخواهیم داشت.
هنوز جای برخی رشته‌ها در پیام‌نور خالی است.
درست است، این شاید بیشتر در رشته‌های فنی احساس شود که ما پس از راه‌اندازی رشته‌های صنایع، کامپیوتر، معماری و... مکانیک و برق را در این فهرست اضافه کردیم و چند رشته بین رشته‌ای از جمله اقتصاد اسلامی، مشاوره اسلامی و... مدنظر است که به‌تدریج به رشته‌های ارائه شده در دانشگاه اضافه می‌شوند.
آقای دکتر! راه‌اندازی شبکه مجازی پيام نور
به کجا رسید؟
در قالب دانشگاه باز open university، برای نخستین‌بار در هفته گذشته بزرگ‌ترین شبکه مجازی راه‌اندازی شد، شبکه‌ای که در 40 رشته و برای 110 رشته‌محل در نظر گرفته شده است که به 2 هزار دانشجوی ارشد خدمات علمی ارائه می‌کند.
ارتباط دانشجوی مجازی با دانشگاه به چه صورتی است؟
پس از ثبت‌نام این دانشجویان پسوردی در اختیار آنها قرار می‌گیرد که به صورت online در سر کلاس استاد حضور پیدا کند و استاد با توجه به سامانه‌ای که در اختیار دارد متوجه ورود و خروج دانشجو در سر کلاس می‌شود و دانشجو به صورت online ، offline و استفاده از pdf و خدمات الکترونیکی موقعیتش را مشخص می‌کند. هر چند در یک ماه گذشته نیز با استفاده از اینترنت پرسرعت و دسترسی خیلی راحت به وایت‌بورد شرینگ و با استفاده از پهنای باند مناسب تصویر استاد هم برای دانشجو قابل دسترسی است و این ارتباط را بیش از پیش کرده است.
شهریه دانشگاه مجازی چه ميزان است؟
شهریه‌ای که از دانشجوی دوره‌های مجازی در پیام‌نور اخذ می‌شود به مراتب پایین‌تر از دیگر دانشگاه‌های برگزار کننده دوره‌های مجازی چه در داخل و چه در خارج از کشور است.
برخی صاحبنظران و عده‌ای از اعضای کمیسیون آموزش مجلس معتقدند پیام‌نور از مسیر خود دور و تا حدودی درگیر رقابت با دیگر دانشگاه‌ها شده است؟
اینکه دانشگاه پیام‌نور از مسیر خود دچار انحراف شده، حرف درستی نیست؛ پیام‌نور کاستی دارد و شاید نتوانسته به‌صورت ایده‌آل از فناوری‌های مجازی استفاده کند. اما بدون شک ما طبق چارچوب و قواعد به صورت
open university و با توجه به نیاز دانشجو، بدون الزام به حضور او در دانشگاه خدماتی ارائه می‌دهيم که سوای آن چیزی است که در دیگر دانشگاه‌های ما دیده می‌شود.
تعداد اعضای هیات علمی دانشگاه چه تعداد است؟
3200 نفر عضو هیات علمی تمام‌وقت داریم و نزدیک به 40 هزار هیات علمی دیگر دانشگاه‌ها با ما همکاری می‌کنند.
آيا ارتقای کیفیت در سطح هیات‌علمی هم به چشم می‌خورد؟
در حال حاضر هرم هیات‌علمی‌مان را اصلاح می‌کنیم و موید این مطلب، امکان ادامه تحصیل برای بیش از 300 نفر از اعضای هیات‌علمی در دوره‌های دکترا در 3 سال گذشته بوده است و این ارتقای علمی اعضای هیات‌علمی دانشگاه خود تاثیر مطلوبی بر کیفیت آموزشی خواهد گذاشت.
برای جذب اعضای هیات علمی مجرب برای استان‌ها و شهرهای کمتر برخوردار چه اقداماتی صورت گرفته است؟
از سال گذشته تمام کسانی که متقاضی هیات علمی در پیام‌نور بودند در سایت وزارت علوم ثبت‌نام کردند و پس از بررسی‌های اولیه و گزینشی آنها، برای جذب از طریق استان محل خدمتشان معرفی شده‌اند و اولویت با جذب دکترا بوده است؛ هرچند در برخی رشته‌ها فارغ‌التحصیل دکترا محدود است ولی دانشگاه دقت نظر ویژه‌ای روی این قضیه داشته است و در 2 سال گذشته تدریس دانشجویان فوق‌لیسانس تحت هر شرایطی منع شده است و این شامل همه واحدها حتی واحدهای دورافتاده نیز می‌شود.
ولی ظاهرا بسیاری از اساتید مدعو در پیام‌نور شاکی هستند که وضع حق‌الزحمه آنها در سایت پیام‌نور قابل پیگیری و دسترسی نیست، چرا تا به حال فکری در این باره نشده است؟
ما برنامهای در دست اجرا داریم که در آن پرداخت حق‌التدریسی‌ها را اضافه کنیم بویژه در مناطق 4 و 5 کشور، تا انگیزه‌ای بیشتر در میان آنها ایجاد کنیم هرچند هم‌اکنون نیز پرداخت حق‌الزحمه ما برای حق‌التدریسی‌ها مانند دیگر دانشگاه‌هاست و زمانی که این حق و حقوق افزایش پیدا کرد وضع مطالبه حقوق اساتید مدعو اصلاح خواهد شد و به نحو مناسب‌تری در اختیار آنها قرار می‌گیرد.
آقای معتمدی! راه‌اندازی واحدهای برون‌مرزی
به کجا رسید؟
با تفاهمنامه‌ای که با وزارت تحصیلات عالی افغانستان به امضا رساندیم در 2 مقطع ارشد و دکترا شروع به ثبت‌نام کردیم. در 2 سفری که به اتفاق مسؤولان پیام‌نور به افغانستان داشتیم، ساختمان مورد نیاز در کابل اجاره شد و باتوجه به اینکه سال تحصیلی در افغانستان از فروردین‌ماه آغاز می‌شود، این کار شروع شده و اکنون در 16 رشته کارشناسی و کارشناسی‌ارشد و 2 رشته دکترا اعلام آمادگی کردیم که تاکنون 2 هزار و 500 نفر فرم ثبت دریافت کرده‌اند.
یکی از مطالبات اصلی دانشجویان پیام‌نور بازنگری محتوای کتاب‌های درسی است، در این باره چه اقدامی انجام داده‌اید؟
شاید یکی از امتیازات پیام‌نور مشخص بودن سرفصل کتاب‌هاست که هر دانشجو از قبل می‌داند چه منبعی را مطالعه کند و با مشخص بودن محتوا دانشجو این فرصت را دارد که خود را برای آزمون آماده کند، هرچند در بعضی از کتاب‌ها ایراداتی هست که ما با فراخوان و دعوت از اساتید برجسته درصدد اصلاح آنها هستیم.
آیا ورود برخی دانشجویان بدون ضابطه به دانشگاه صحيح است؟
چنین چیزی اصلا صحت ندارد، از 3 طریق دانشجویان وارد دانشگاه می‌شوند اول: آزمون سراسری، دوم: آزمون‌های فراگیر و راه دیگر و سوم، جذب دانشجو بر اساس آیین‌نامه استعدادهای درخشان است که با عنایت به آیین‌نامه وزارتی افرادی که معدل بالایی داشته باشند سهمیه‌ای به آنها داده می‌شود که بدون آزمون وارد دانشگاه شوند.
در پايان بفرمائيد ميزان شهريه دانشگاه پيام نور نسبت به ديگر دانشگاه‌ها افزايش نداشته است؟
به جرات می‌توانم بگویم از حیث شهریه اخذشده از دانشجو دانشگاه ما کمترین سهم را دارد. الان در مقطع ارشد شهریه هر ترم بین 800 هزار تا یک‌میلیون و 200 هزار تومان است و شهریه تمام شده برای مقطع دکترا نزدیک به 17 میلیون است که این رقم در قیاس با دیگر دانشگاه‌ها به‌مراتب کمتر است.
جزئیات برگزاري آزمون فراگیر دوره جدید
معاون آموزشی دانشگاه پیام‌نور از برگزاری آزمون فراگیر در روز جمعه 30 اردیبهشت خبر داد و افزود: داوطلبان می‌توانند برای دریافت کارت ورود به جلسه از طریق سایت سازمان سنجش از 27 تا 29 اردیبهشت اقدام کنند. به گفته معتمدی در آزمون‌هاي فراگیر دوره جدید 137 هزار نفر در مقطع کارشناسی، 102 هزار نفر در مقطع کارشناسی ارشد و 7 هزار نفر در کارشناسی ناپیوسته شرکت کرده‌اند که نسبت شرکت‌کنندگان به سال قبل تفاوت چندانی نداشته است. از 137 هزار نفر شرکت‌کننده کارشناسی، 65 هزار نفر زن و 72 هزار نفر مرد، از 102 هزار نفر شرکت‌کننده کارشناسی ارشد 46 هزار زن و 56 هزار مرد و از 7 هزار شرکت‌کننده کارشناسی ناپیوسته 4 هزار زن و 3 هزار مرد در این آزمون حضور دارند. معاون آموزشی پیام‌نور تصریح کرد: اطلاعیه تکمیلی درباره آزمون فراگیر 26 اردیبهشت(فردا) در پیک سنجش منتشر می‌شود. وي با بيان اينكه در پاسخگويي به سؤالات اين آزمون‌ها نمره منفي وجود ندارد، افزود: پذیرش دانشجو در دوره‌های کارشناسی‌ارشد به 2 شیوه آموزش‌محور و پژوهش‌محور است که در هر رشته 15 نفر پذیرفته می‌شوند، در شیوه آموزش‌محور دانشجو الزامی به گذراندن واحد پایان‌نامه ندارد ولی در پژوهش‌محور باید پایان‌نامه را بگذراند.