یونان، ایرلند و اکنون پرتغال با بحران اقتصادی فراگیری روبه‌رو هستند که به عنوان اعضای اروپای متحد دست کمک را به سوی بروکسل دراز کرده‌اند. این چالش بزرگ اقتصادی می‌تواند همانطور که در یونان اصطکاک زیادی را میان دولت و مردم ایجاد کرد در پرتغال نیز عوارض متنوعی داشته باشد. از زمانی که طرح کمک‌های مالی اروپا به پرتغال مطرح شد همگان به حضور حزب فنلاندی‌های واقعی در انتخابات آوریل 2011 اشاره داشتند و از پیروزی این حزب در این انتخابات سرنوشت‌ساز نگران بودند. حزب فنلاندی‌های واقعی که سال‌های اندکی است پا به عرصه سیاسی اروپا گذاشته مواضع رادیکال و البته اپوزیسیونی دارد که نگرانی‌ها را در بروکسل و هلسینکی دوچندان کرده است.انتخابات پارلمانی فنلاند؛ کشوری که جمعیتی بالغ بر 3/5 میلیون نفر جمعیت دارد از سوی سیاستمداران اروپایی با دقت بررسی شد. هلسینکی شهری که 500 هزار نفر جمعیت دارد اکنون می‌تواند سرنوشت کمک‌های مالی به پرتغال را در حالی رقم بزند که در انتخابات 17 آوریل مردم فنلاند به تغییرات راستگرایی رای دادند که به نظر می‌رسد لیسبون را با شوک مواجه کند. نه‌تنها در لیسبون و پورتو مردم از نتایج انتخابات شوکه شدند بلکه برلین، استکلهم و کپنهاگ نیز شرایطی مشابه داشتند.تیمو سوینی، رهبر حزب فنلاندی‌های واقعی در یکی از تاریخی‌ترین سخنرانی‌های خود در جمع هواداران حزبش در هلسینکی پس از اعلام نتایج انتخابات در حالی که همگان غرق در شادی بودند، گفت: ما یک انفجار را بنا کردیم!سوینی از مخالفان اتحادیه اروپايي و کمک به کشورهای بحران زده است. دیرزمانی از حضور او به عنوان یک سیاستمدار مخالف در پارلمان اروپا نمی‌گذرد اما با توجه به شرایط اجتماعی اروپای متحد و سیاست‌های متضاد این سازمان افرادی چون سوینی اکنون در کشورهای خود حامیان سرسختی یافته‌اند که خواهان تغییر وضع موجود هستند.تیمو سوینی از جریانی برمی‌خیزد که پوپوليسم شمالی نوظهوری را به مردم معرفی کرده‌اند که نوعی وطن‌پرستی عجین شده را با تغییرات ملی‌گرایانه به مردم عرضه کرده‌اند که می‌توانسته احزاب قدیمی راست میانه و
سوسیال - دموکرات را با چالش روبه‌رو کند. سیاست‌های ضدمهاجرت او را در ردای یک رهبر اپوزیسیون قرار داده که دیگران حاضر به پذیرش او نیستند.در شرایط کنونی برای کشوری کوچک مانند فنلاند که نقش مهمی در همسایگی با روسیه برای اتحادیه اروپايي بازی می‌کند و جایگاه اندکی در سیاست‌های کلان اروپا دارد پیروزی فنلاندی‌های واقعی یک پیروزی برای مردم فنلاند به حساب می‌آید.اکنون فنلاندی‌های واقعی توانسته‌اند از 5 کرسی در پارلمان در دوره قبلی 39 کرسی را در انتخابات سال 2011 به خود اختصاص دهند که این مهم امری شگفت‌انگیز و نوعی چرخش رای‌دهندگان به حساب می‌آید. با توجه به پارلمان 200 نفری فنلاند کسب 39 کرسی رقم قابل توجهی است که می‌تواند سیاست‌های دولت این کشور را با تغییراتی همراه کند اما سوالی که اکنون مطرح می‌شود آن است که آیا فنلاند مرزهای خود را روی مهاجران خواهد بست؟ آیا هلسینکی با کمک‌های
80 میلیارد یورویی به پرتغال برای سامان بخشیدن به مکانیسم اقتصادی‌اش مخالفت خواهد کرد و لیسبون نمی‌تواند اقتصاد خود را تا سال 2013 بازسازی کند؟
چرخش تاریخی از میانه به راست
پس از برگزاری انتخابات پارلمانی فضای سیاسی فنلاند با چالش‌ها و چرخش‌های قابل توجهی روبه‌رو بوده است. حزب نخست‌وزیر که یک جریان میانه‌رو را در اختیار داشت جایگاه خود را در میان مردم از دست داد و عملا شکست سختی را در انتخابات متحمل شد. در طول 4 سال آتی این حزب در جایگاه اپوزیسیون قرار دارد و حزب اتحادیه ملی با کسب 20 درصد آرا کماکان در مقام اکثریت است اما این حجم توانایی تاثیرگذاری مهمی ندارد. پس از حزب اتحادیه ملی ـ سوسیال ـ دموکرات‌ها با 1/19 درصد جایگاه دوم و حزب فنلاندی‌های واقعی با 19 درصد در جایگاه سوم قرار گرفته‌اند. پیروزی حزب فنلاندی‌های واقعی را می‌توان در راستای تحولی دانست که سراسر اروپا را دربر گرفته است. بسیاری از اعضای اروپای متحد در حال حاضر با چالشی مشابه در مسیر ارتقای جایگاه احزاب راستگرا روبه‌رو هستند. پیروزی این احزاب معانی متنوعی در خود دارد. اکنون در فرانسه، ایتالیا، مجارستان، سوئد و دانمارک شاهد پیشروی احزاب راست هستیم. مردم در این کشورها از مفاهیمی مانند ناسیونالسیم و استقلال از اتحادیه اروپايي سخن می‌گویند و این در حالی است که بحران اقتصادی و افزایش نابرابری به بی‌اعتمادی به جریان اتحادیه اروپايي دامن زده است.اما با تمام این تفاسیر جریان راستگرا در اروپا از سوی مردم آنچنان که باید با استقبال گرمی مواجه نشده است. اگر نیمه پر لیوان را همانند دکتر تیا لتینن از انستیتو روابط بین‌الملل فنلاند ببینیم شرایط کنونی موجب خواهد شد بحث‌ها درباره مشکلات سیاسی و کاستی‌ها که تاکنون درباره آنها صحبتی نشده بود بار دیگر روی میز مذاکره بازگردد.در کنار تمام مسائلی که در اروپا در حال رخ دادن است برای نخستین‌بار از زمانی که سازمان امنیت و همکاری اروپا تشکیل شده این سازمان ناظرانی را برای انتخابات آوریل به فنلاند اعزام کرد. این سازمان در حالی نقش‌آفرینی خود را در فنلاند توجیه کرد که دغدغه اصلی‌اش را تقسیم عادلانه اقدامات رسانه‌ای برای احزاب کوچک عنوان داشت و اعلام کرده بود شمارش آرا و سامانه انتخابات از سوی این سازمان مورد بررسی قرار نمی‌گیرد.
اتحادیه اروپايي و آغاز گفت‌وگو‌های تشکیل دولت
کمک‌های مالی به پرتغال نخستین نکته‌ای است که اتحادیه اروپايي آن را با فنلاند و دولت جدید مطرح کرد. 3 حزبی که در دولت جدید حضور دارند با نقطه‌نظرات متفاوتی به مساله این کمک‌ها می‌نگرند. حزب اتحاد ملی حامی کمک‌های مالی به پرتغال است در حالی که حزب سوسیال - دموکرات درباره آن با نظری ممتنع برخورد می‌کند و در پایان فنلاندی‌های واقعی با آن مخالف هستند. کمیسر اقتصادی اتحادیه اروپايي، اولی رن، در مصاحبه‌ای با رسانه فنلاندی برون‌مرزی «
YLE» که در هفته‌های گذشته انجام شد، تاکید کرد: بحران اقتصادی گریبان پرتغال را گرفته که تنها راه خروج از این ورشکستگی اتحاد تمام اعضای اروپاست.او در بخشی از این مصاحبه اضافه کرد: اگر ما می‌خواهیم پرتغال را از ورشکستگی نجات دهیم به اتحادی نیاز داریم که همگان در آن نقش‌آفرینی کنند و فنلاند از این امر مستثنا نیست.فنلاند در حال حاضر قول داده دست یاری خود را به سوی پرتغال فرورفته در بحران دراز کند و از ارائه حمایت‌های خود دریغ نکند. در مذاکراتی که میان وزرای تجارت اتحادیه اروپايي در مجارستان برگزار شد، هلسینکی وعده داد به لیسبون برای خروج از این چالش کمک خواهد کرد اما نباید فراموش کرد دیگر اعضای اتحادیه اروپايي، فنلاند را در شرایطی قرار دادند که این کشور مجبور بود چنین وعده‌ای را بدهد.
عدم حمایت از کمک‌های مالی به پرتغال از وعده‌های اصلی انتخاباتی تیمو سوینی بود اما اکنون فنلاندی‌های واقعی با یک چالش اساسي روبه‌رو هستند زیرا سوالی که بار دیگر از آنها پرسیده می‌شود این است که به‌عنوان یک عضو دولت تا چه اندازه می‌توانند به وعده‌های خود درباره کمک‌های مالی به پرتغال کمک حال باشند؟آنها باید با یک دست 2 هندوانه بردارند. این بدان معناست که هم رای‌دهندگان باید از اعتماد خود به حزب راضی باشند و هم اتحادیه اروپايي باید وعده‌هایی که به پرتغال داده است را اجرایی کند. این دو هم در کنار هم امکانپذیر نیست و نباید فراموش کرد فنلاندی‌های واقعی با چالش جدی روبه‌رو هستند!
نبرد ایده‌ها ؛ ناسیونالیسم در مقابل وحدت‌گرایی
تفکر و تعمق درباره راهی که امروز فنلاند با آن روبه‌رو است همانند یک سیب‌زمینی داغ در سراسر اروپا همگان را به جنب و جوش وادار کرده است. در این زمان سیاستمداران فنلاندی با آرامش بحث‌هایی درباره نقش این کشور در میان اعضای نوردیک مطرح می‌کنند؛ نقشی که در حال افزایش بوده و البته با چند دیدگاه متضاد و متنوع نیز همراه است. اکنون امکان آن ایجاد شده که تمام این نقطه‌نظر‌ها که با یکدیگر در تضاد بوده‌اند در کنار هم قرار گیرند.دکتر لتینن بر این باور است تغییراتی در مسیر فنلاند قابل رویت است، در حالی که اکثریت دولت در اختیار حامیان اتحادیه اروپاست اما می‌توان امیدوار بود تغییراتی شکل گیرد.تیا لتینن همچنین این نکته را درباره انتخابات فنلاند یادآور می‌شود که تصمیم‌گیری در اتحادیه اروپايي یک گام مشترک است و هر کشوری می‌تواند از حق وتوی خود استفاده کند.درباره توسعه اتحادیه اروپايي، فنلاند اکنون یک نقطه تلاقی است که دولت جدیدش با طرح‌های گسترش چندان موافق نیست. نوک پیکان این اعتراضات متوجه ترکیه است و با توجه به حق وتوی تمام اعضای اتحادیه اروپايي به نظر می‌رسد هلسینکی از این حق استفاده کند که در آن صورت خطر بزرگی متوجه تمام ساختار نظام‌مند اروپای متحد خواهد بود.به گفته دکتر لتینن، دموکراسی یکی از پایه‌های فلسفی بنیان اتحادیه اروپايي به شمار می‌آید اما از منظری دیگر این کشور جایگاه خود را در برخی مسائل از دست خواهد داد.نتایج انتخابات در فنلاند به گونه‌ای نشان از آرای عمومی در اروپا دارد. بسیاری بر این باروند که اروپایی‌ها خواهان تغییرات در روند سیاسی خود هستند. در حال حاضر فنلاند یا می‌تواند با دیگر اعضای اروپا همساز شود و تعهدات خود را عملی کند یا باید شاهد بی‌اعتباری و بحران‌های تازه‌ای در اروپا باشیم.
* عضو کمیته فنلاندی امنیت اروپا (
stete)
ترجمه: سیدبهزاد اخلاقی