گروه فرهنگ و هنر:
بیست و چهارمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران درحالی روز گذشته به پایان رسید که بیش از 5 میلیون نفر از آن بازدید کردند. به گفته بهمن دری، رئیس این دوره از نمایشگاه، تا پایان یازدهمین روز، 5 میلیون نفر از این رویداد بازدید کردند که با احتساب تعداد بازدیدکنندگان در روز گذشته، نمایشگاه بیست و چهارم حائز رکورد شده است. این در حالی است که آمار بازدیدکنندگان در سال گذشته به 5 میلیون نفر رسید.
نمایشگاهی با کمترین حاشیه
نمایشگاه بیست و چهارم دارای یک ویژگی برجسته دیگر هم بود. این دوره یکی از بی‌حاشیه و بی‌دغدغه‌ترین نمایشگاه‌ها بوده است. معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بازخوردهایی که تا آخرین روز برپایی نمایشگاه وجود داشته را به عنوان شاهد مثال می‌آورد و در این ارتباط اعلام کرده است: نمایشگاه امسال، نشان مي‌دهد كمترين مشكل در اين دوره وجود داشته است. او ابراز امیدواری کرده است نمايشگاه بيست و چهارم به عنوان يك الگوي نمايشگاهي در تاريخچه نمايشگا‌ه‌هاي كتاب تهران ثبت شود.
ابراز رضايت از نمايشگاه
دری ابراز کرده است: طي 10 روز سپري شده از نمايشگاه كتاب؛ مقام معظم رهبري، شخصيت‌ها، نمايندگان مجلس، وزرا، استانداران و ناشران از نمايشگاه كتاب بازديد كردند و با ابراز رضايت آن را در قياس با سال گذشته مثبت ارزيابي كردند كه اين امر باعث مي‌شود نسبت به فعاليت‌ها دلگرم شده و خستگي چندين روزه برطرف شود. شعار نمايشگاه كتاب در راستاي ارتقای معرفت ديني و بصيرت فرهنگي در سال جهاد اقتصادي بود و با اين نمايشگاه و نظرات گوناگون تا حدي جنبه شعاري به مرحله عملیاتی نزدیک شد.
قلعه‌مرغی؛ مناسب‌ترین گزینه
بهمن دری همچنین با اشاره به اینکه براي ساخت نمايشگاه كتاب 6 منطقه مطرح شده، در ديدار با حجت‌الاسلام والمسلمين ري‌شهري گفت: 6 منطقه تهران از جمله چيتگر، زندان قصر، مجتمع امام خميني(ره)، باغ آفتاب شهرداري (اراضي عباس‌آباد)، قلعه‌مرغي تهران و شهر جديد پرند براي ساخت نمايشگاه كتاب از سوي مسؤولان معرفي شده است. شهر جديد پرند به دليل دور بودن از تهران، مجتمع امام خميني(ره) كه در نزديكي مصلاي تهران واقع شده است و باغ آفتاب شهرداري (اراضي عباس‌آباد) به دليل وجود ترافيك سنگين، گزينه‌هاي مناسبي نيستند. حجت‌الاسلام والمسلمين محمدي ري‌شهري هم گفت: براي احداث نمايشگاه كتاب بايد مناطق مطرح‌شده با نظرات كارشناسانه بررسي شود و معايب و محاسن، پيشگيري از ترافيك و دسترسي مناسب مردم به نمايشگاه درنظر گرفته شود و به نظر مي‌رسد منطقه قلعه‌مرغي تهران جاي مناسبي براي ساخت نمايشگاه كتاب باشد.
بیمه نویسندگان و خبرنگاران در نمایشگاه کتاب
اما شاید بهترین خبری که بتوان از کلیت برگزاری نمایشگاه امسال ارائه داد و آن را باعث خوشحالی و دلگرمی اهالی قلم دانست، بیمه شدن نویسندگان و خبرنگاران در نمایشگاه کتاب باشد. براین اساس، نویسندگان و خبرنگاران با مراجعه به غرفه معاونت امور مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در نمایشگاه کتاب توانستند با مدارک لازم و واریز مبلغ 150 هزار ریال و ارائه نمونه اثر خود به دفتر معاونت امور مطبوعاتی بيمه شوند. معاونت امور مطبوعاتی از سال 83 بیمه نویسندگان و خبرنگاران را که یکی از بزرگ‌ترین خدمات بیمه‌ای است، آغاز کرده است.
معرفی خبرنگاران برتر در هفته کتاب
به گفته دری، قرار است بر اساس پیشنهادات صورت گرفته، خبرنگاران برتر و فعال نمایشگاه کتاب در هفته کتاب معرفی شوند. او ضمن ابراز سپاسگزاری از همکاری و همراهی رسانه‌های مختلف گفته است: بايد از رسانه‌ها و خبرنگاران كه توان مضاعفي را در پوشش اخبار نمايشگاه داشتند تشكر ويژه صورت گيرد. بايد از همه تقدير صورت گيرد اما اگر بنا باشد تقديري انجام شود قطعا پس از نمايشگاه و در هفته کتاب خواهد بود.
«سوره مهر»؛ ناشر برگزيده نمايشگاه كتاب
امسال انتشارات «سوره مهر» و «امير كبير» که هر دو وابسته به سازمان تبليغات اسلامي هستند، عنوان برترين ناشر دولتي نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران را به‌طور مشترك از آن خود كردند. البته این سومین سالی است که انتشارات سوره مهر به مدیریت محمد حمزه‌زاده در نمایشگاه کتاب این عنوان را به دست می‌آورد. «سوره مهر» در سال 1360 با هدف تاثيرگذاري بر فضاي فرهنگي و هنري كشور تاسيس شده است. درکنار آن نیز بهترین غرفه‌های
2 بخش نمایشگاه کتاب تهران مشخص شدند. غرفه انتشارات «قدیانی» به عنوان بهترین غرفه بخش کودک و نوجوان بیست و چهارمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران انتخاب شد. این انتشارات امسال بیش از 1800 عنوان کتاب در نمایشگاه عرضه کرد که 420 عنوان از آنها در جشنواره‌ها و جوایز مختلف مانند کتاب سال و جشنواره رشد آموزش و پرورش حائز رتبه شده‌اند. 165 عنوان از کتاب‌های عرضه شده از سوی انتشارات قدیانی در نمایشگاه امسال، جدید بود که از جمله آنها می‌توان به «کتاب‌های نارنجی» اشاره کرد. این مجموعه شامل 52 کتاب بود که در 52 هفته سال منتشر و در ادامه مجلدهای قبلی (12 کتاب برای 12ماه سال) و (365 قصه برای 365 شب سال) منتشر شده است. قدیانی امسال هم برای مخاطبان کودک و نوجوان خود و در همین قالب 11 کتاب برای 11 هفته سال در نمایشگاه عرضه کرد. در میان ناشران تهرانی هم غرفه‌های «نگار» و «پیام آزادی» به عنوان بهترین غرفه‌های بیست و چهارمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران برگزیده شده‌اند.
ساخت مستند نمایشگاه
از دیگر خبرهای واپسین روزهای نمایشگاه، ساخت مستند «نمایشگاه کتاب» به کارگردانی منصور فروزش است. این مستند روايي به مدت 30 دقيقه درباره بيست و چهارمين دوره نمايشگاه كتاب تهران ساخته شد. در اين مجموعه سعي شده كار از ساختار گزارشي جدا شود و شكلي روايي داشته باشد ضمن اینکه با محورهاي مخاطب، حوزه بين‌الملل و حوزه چاپ و نشر كليد خورده است. به گفته کارگردان این مستند، افراد سرشناسي مانند محسن رضايي، دبير مجمع تشخيص مصلحت نظام، دريادار سياري، فرمانده نيروي دريايي ارتش جمهوري اسلامي ايران و سيد احمد خاتمي، امام جمعه موقت تهران در اين مستند حضور دارند. ضبط اين مستند كه يك روز پيش از آغاز فعاليت نمايشگاه كليد خورده بود با پايان نمايشگاه به اتمام رسید. این مستند، با حمايت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و به سفارش خانه كتاب ساخته شده است.
بازدید وزیر صنایع سریلانکا از نمایشگاه
در آخرین روزهای نمایشگاه کتاب، ریشاد بدیع‌الدین، وزیر صنایع و بازرگانی سریلانکا به همراه هیاتی از مقامات سیاسی از این کشور از بیست و چهارمین نمایشگاه کتاب بینالمللی بازدید کردند. در این بازید محمد زهیر، سفیر سریلانکا نیز وزیر صنایع و بازرگانی این کشور را همراهی می‌کرد. این هیات سریلانکایی به دعوت کمیته امداد امام خمینی(ره) و برای سفری 4 روزه به ایران آمده بودند.
کتاب‌های پرفروش در غرفه «ماه‌ریز»
اهالی رسانه در روزهای پایانی نمایشگاه پای صحبت‌های برخی ناشران نشستند. یکی از آنها، انتشارات ماه‌ریز است که در گفت‌وگو با مهر اعلام کرد امسال استقبال مخاطبان از غرفه این انتشارات بیشتر شده و از آنجا که ماه‌ریز، آثار تخصصی هنری منتشر می‌کند، این موضوع نشان‌دهنده نیاز و توجه کتاب دوستان به این دسته آثار است. البته شهباز ضیایی، مدیر غرفه نشر ماه‌ریز با انتقاد از قانونی که ناشران را در ارائه آثارشان در نمایشگاه کتاب محدود می‌کند، عنوان کرد: مخاطب به دنبال کتاب‌هایی است که نیاز دارد و وقتی ما نمی‌توانیم آثاری که در سال‌های قبل منتشر کرده‌ایم در نمایشگاه عرضه کنیم، بخشی از نیاز مخاطب هم بی‌پاسخ می‌ماند؛ در حالی که ناشران بنابر هزینه‌ای که می‌کنند، باید غرفه بگیرند. البته فروش کتاب‌هایمان نسبت به سال گذشته بیشتر شده که نشان می‌دهد اقشار فرهنگی و مخاطب خاص به کتاب‌های تخصصی هنر نیاز و علاقه دارند.
به گفته وی، امسال یک مجموعه 10 جلدی با عنوان «چشم» از سوی این ناشر در نمایشگاه عرضه شد که هرجلد آن به یک هنرمند اختصاص یافته است. این کتاب تصویری بخشی به شناسنامه هنرمند اختصاص داده که این مطالب به صورت دوزبانه (فارسی و انگلیسی) آمده است. «صد» اثر پیمان هوشمند‌زاده، «ماهاباراتا» ترجمه بهمن کیارستمی، «موندو» ترجمه ناصر فکوهی، «بی بال و پر» نوشته وودی آلن، «موجودات خیالی» نوشته بورخس و... برخی دیگر از کتاب‌های پرفروش این انتشارات بوده‌اند.
پیشنهاد ساخت محلی مناسب برای نمایشگاه
از طرف دیگر، حمیدرضا نعمت‌پور، مسؤول غرفه نشر نی در پایان این دوره از نمایشگاه گفت: تصمیم‌های نمایشگاه در حالی در غیاب ناشران گرفته شد که مهم‌ترین عنصر در نماشگاه کتاب، ناشران هستند و بدون آنها نمایشگاه شکل نمی‌گیرد. او معتقد است: فلسفه وجودی نمایشگاه کتاب این است که محلی برای تعامل دست‌اندرکاران چاپ و نشر از مولف و مترجم تا ناشر و مخاطبان واقعی کتاب است ولی در حال حاضر تنها محلی برای فروش کتاب است و دلیل اینکه ناشران هم در آن شرکت می‌کند، این است که چرخه اقتصادی نشر ناقص است و بخشی از درآمد سالانه خود را ناگزیر از فروش نمایشگاه کتاب تامین می‌کنند. بهتر است محلی مناسب و ویژه نمایشگاه کتاب در داخل شهر درست شود چرا که همین حضور عمومی و غیرتخصصی مردم در نمایشگاه کتاب هم برای فرهنگسازی خرید و مطالعه کتاب تاثیر دارد. افرادی که در هر شرایطی برای خرید کتاب و مطالعه فضایی در زندگیشان باز می‌کنند نیاز به فرهنگسازی ندارند و این مهم است افرادی که با مطالعه آزاد میانه‌ای ندارند، جذب نمایشگاه شوند؛ به همین دلیل خیلی مهم است نمایشگاه در جایی برپا شود که مخاطب عام هم از آن بازدید داشته باشد. تصور می‌کنم محل پیشین نمایشگاه کتاب در چمران مناسب‌تر از مصلا بوده است، زیرا فضای بیشتری در اختیار نمایشگاه بود و فضای باز و سبز آنجا نیز به بازدیدکنندگان کمک می‌کرد.