۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۹:۱۴
اسلامي‌ندوشن در روز فردوسي:

«شاهنامه» جدال نیکی با بدی است

مراسم بزرگداشت روز فردوسي روز 25 ارديبهشت‌ماه با حضور محمدعلی اسلامی‌ندوشن و فریدون جنیدی در سالن اجتماعات پارک ورشو برگزار شد. در ابتدای این نشست که با عنوان «فردوسي و هويت ملي» كه از سوي مديريت پژوهشي دانشگاه پيام‌نور و با همكاري انجمن علمي ادبيات فارسي برپا ‌شده بود، اسلامي‌ندوشن در سخناني گفت: تاكنون كتاب‌هاي زيادي در ايران نوشته شده اما فقط يك كتاب است كه در راس همه كتاب‌ها قرار دارد و آن شاهنامه است. اين كتابي است كه نقش اول را در ايران داشته و در جهان، هيچ شاهكار ادبي را نديده‌ايم كه در سرنوشت ملتي تغيير ايجاد كند اما شاهنامه سرنوشت ايران را تغيير داد. اگر شاهنامه گفته نشده بود، ما كشور ديگري مي‌شديم. اينكه چه مي‌شد را نمي‌توان با قوه تخيل مشخص كرد اما گذشته خود را فراموش مي‌كرديم. اين نويسنده و پژوهشگر افزود: ايران دوره پرباري را طي كرده بود اما اگر شاهنامه نبود، اين دوران فراموش مي‌شد. كتاب‌هاي تاريخي ديگري نيز نوشته شده‌اند اما اين كتاب‌ها قادر نبودند نيمه اول تاريخ ايران را به نيمه دوم آن وصل كنند و در نتيجه، ما روشن نمي‌شديم كه ايراني چگونه فكر مي‌كرده و چه چيزهايي از نظر او روا بوده و چه چيزهايي روا نبوده است. ما اكنون مي‌دانيم گذشتگان‌مان چه مردماني بوده‌اند. اسلامي‌ندوشن تاكيد كرد: شاهنامه روي نقطه اصلي بشري دست گذاشته و آن جدال نيكي با بدي است. تفكر شاهنامه بر اين محور است كه عاقبت بايد با كوشش‌هاي بسيار، نيكي بر بدي موفق شود. خوبي و بدي دائم در حال كشاكش هستند. در جامعه‌ خوب، مردم به خوبي گرايش دارند اما يك جامعه كم‌تمدن و نارسا بشر را رها مي‌كند تا به هر سو مي‌خواهد، برود. اين مرحله خير و شر در زندگي انسان جريان دارد و شاهنامه اصل قضيه را گرفته و كتاب را نبرد نيكي و بدي كرده است. وی در ادامه افزود: كلمه مهم و اصلي كه در شاهنامه به كار برده مي‌شود، «خرد» است. كتاب با نام خداوند جان و خرد آغاز مي‌شود. خرد خودش كلمه پرمعنا و در عين حال رسايي است كه نشان مي‌دهد خرد به چه گفته مي‌شود. خرد را مجموع دريافت‌ها و تجربه‌هاي انساني در كل تاريخ دانسته‌اند كه وقتي آن را بفشاريد، چكيده و عصاره‌اش، خرد انساني است كه مانند چراغ راهنمايي، راه را روشن مي‌كند. شاهنامه هم با خرد آغاز مي‌شود و راهي را براي يك زندگي شايسته بر سر راه انسان قرار مي‌دهد. در مقابل خرد، «آز» قرار دارد؛ يعني سركشي‌هاي عنان‌گسيخته بشر كه مي‌خواهد همه چيز را به ميل خود انجام دهد. شاهنامه اين ادعا را دارد كه مي‌تواند راه پيروزي خرد بر آز را نشان دهد. شاهنامه جنگ نيكي با بدي است و عناصر را در مقابل هم قرار مي‌دهد. در دوره اساطيري شاهنامه، «ضحاك» نماينده آز انساني است و مارهاي بر دوش او علامت شر و بدي درون انسان است. اين مارها را بايد خوراك داد و خوراك آنها مغز سر جوانان ايران است. اينها همه جنبه‌ كنايي و سمبليك دارند؛ يعني نسل بشر بايد به سمت نابودي رود و آنقدر جوان بايد كشته شود تا يك عمر ضحاكي باقي بماند. همچنين فريدون جنيدي، ديگر سخنران اين مراسم، با تبريك روز پايان سرايش شاهنامه، عنوان كرد: انوري بي‌گمان يك نسخه دست‌نخورده شاهنامه را در دست داشته است كه اينگونه براي فردوسي مي‌سرايد.

ارسال نظر
captcha
پربیننده