افسانه‌ها می‌گفتند شهر رم در روز 11 مه تخریب خواهد شد اما این واقعه 16 مه برای میلان رخ داد. زلزله‌ای عظیم بنیان‌های حاکمیت فردی که خود را امپراتور تازه ایتالیا می‌داند بر هم ریخت و اکنون سیلیو برلوسکونی، نخست‌وزیر 74 سالهای که با کاهش شدید محبوبیت روبهرو است، چالشی تازه را در مقابل خود دارد. البته خوشبختانه رم در 11 مه از بین نرفت اما اخبار جوی نشان می‌دهد اکنون میلان به عنوان پایگاه اصلی برلوسکونی با رکودی جدی روبهرو است. انتخابات جدید در ایتالیا نشان داد این کشور با توجه به بحرانی که در مقابل خود می‌بیند، جمعیت قابل توجهی را در خود جای داده که با سیاست‌های دولت مخالف هستند و برای تغییرات پای صندوق‌های رای رفتند. 12 میلیون شهروند در شهرهای میلان، ناپل، تورین، بلونيا، تیرسه و کالياري به نمایندگان محلی‌ای رای دادند که در جریان اپوزیسیون حضوری فعال داشته و اکنون خواستار انتخاباتی زودهنگام هستند. این انتخابات که با شکست نمایندگان دولت همراه شد، می‌تواند نقطه عطفی برای سقوط دولت برلوسکونی باشد. پیامد‌های این انتخابات تا اندازه‌ای قوی خواهد بود که به زلزله‌ای بزرگ در ایتالیا تشبیه می‌شود. در ماه‌های اخیر میزان محبوبیت برلوسکونی به اندازه قابل توجهی کاهش یافته كه یکی از دلایل اصلی آن دادگاه‌هایی است که البته با پیروزی آقای نخست‌وزیر به سرانجام رسیده است. مسائل شخصی و جرائمی که برلوسکونی مرتکب آن شد در نهایت به خروج یکی از گروه‌های اصلی سیاسی حامی وی از دولت ختم شد که این مهم ضربه بزرگی به دولت وارد کرد. از زمانی که گروه‌های چپ‌گرا و چپ‌میانه از دولت خارج شده‌اند دولت در معرض خطر قرار دارد و خروج برخی نمایندگان مستقل از ائتلاف با برلوسکونی می‌تواند ایتالیا را به سوی انتخابات زودهنگام پیش برد. برلوسکونی می‌توانست با پیروزی در این انتخابات جایگاه خود را بازیابد اما اعتماد مردمی به وی به سطح پایینی تنزل یافته و شرایط برای کمپین‌های انتخاباتی وی بسیار وخیم بود. به هر حال برلوسکونی خود را به عنوان سرلیست حزب مردم آزاد معرفی کرد. او که اهل میلان است در دومین شهر بزرگ ایتالیا و قلب اقتصادی کشور جایگاه خاصی دارد. میلان بعد از سال 1996 تحت حاکمیت حزب برلوسکونی بوده و سال 2015 میزبان اکسپو است. میلان همواره جایگاه خاصي برای برلوسکونی داشته و این شهر از سال 1994 از نخست‌وزیر راست‌گرا در مقابل نمایندگان چپ حمایت می‌کند. احزاب چپ از دهه 1980 نتوانستند اکثریت غالب را به دست آورند که این مهم از مسائلی بود که همواره برلوسکونی را در جایگاه برتری قرار می‌داد.
شهردار میلان، لتیزیا موراتی که در دوره زمانی
2001 تا 2006 و در دوران دوم دولت برلوسکونی به عنوان وزیر آموزش ایتالیا فعالیت می‌کرده است نقش مهمی در حفاظت از جایگاه برلوسکونی ایفا می‌کند. این در حالی است که شهردار کنونی میلان جولیانو پیساپیا محل کمپن خود را در خیابان اصلی شهر بنا نهاد و روز به روز بر حامیانش افزوده می‌شدند. او که یک وکیل سابق و از اعضای حزب چپ گرای دموکراتیک است با مخالفت با برلوسکونی و سیاست‌های احزاب راست‌گرا جایگاه خوبی را در میان نیروهای سیاسی کسب کرد. نتایج نهایی این انتخابات یک زلزله سیاسی بزرگ برای برلوسکونی به شمار می‌رود. 04/48درصد از شرکت‌کنندگان در این انتخابات به نماینده حزب چپ‌گرا، جولیانو پیساپیا رای دادند در حالی که تنها 58/41درصد از مردم موراتی را فردی قابل اعتماد می‌دانستند. این مساله را می‌توان به از دست دادن جبهه‌ای مهم برای برلوسکونی تعبیر کرد. شهری که بیش از 20 سال توسط راست‌گریان اداره می‌شد اکنون نمایندگان چپ توانستند در آن جایگاه خوبی به دست آورند. بر اساس قوانین انتخابات ایتالیا از آنجا که هیچ‌کدام از این دو نفر نتوانستند اکثریت آرا را به دست آورند، انتخابات باید در دور دوم پیگیری شود. انتخاباتی که روز 29 و 30 مه برگزار می‌شود اما به نظر نمی‌رسد برلوسکونی بتواند مقاومتی در برابر سقوط حامیانش داشته باشد.
بحران سطل‌های آشغال
حزب آزادی مردم در شهرهای کاگلیرای، بلوگنا و تورین جایگاه شکننده‌ای دارد و عموما این قضات مخالف برلوسکونی در برابر نمایندگان او ایستاده‌‌اند و اکنون در مرحله دوم باید با حزب او مقابله کنند اما در ناپل شهری که بحران سطل‌های آشغال آن به حالت اضطرار رسیده است نیز فضا به همین شکل پیش می‌رود. جیووانی لتیاری 52/38درصد از آرا را در این شهر کسب کرد اما در مقابل لیوگی دماگیستارس 52/27درصد از آرا را به عنوان نماینده جریان چپ از آن خود کرد. اکنون تمام ایتالیا در انتظار انتخابات دور دومی هستند که می‌تواند میخ محکمی برتابوت شکست‌های برلوسکونی باشد.
اتحادیه شهرهای کوچک
در شهرهای کوچک ایتالیا نیز وضع به همین شکل پیش می‌رود. برلوسکونی جایگاه خود را به جریان لیگ شمال به رهبری جیان‌فرانکو فینی تحویل می‌دهد و فینی و همراهانش اکنون خواستار برگزاری انتخابات زودهنگام هستند. در شهر کوچک وارسه در کنار مرز سوییس که حزب راست‌گرا از سال 1993 در قدرت حضور دارد تغییرات شگرفی قابل مشاهده است. آنتونیو فونتانا که حامی مهمی برای برلوسکونی محسوب می‌شود نتوانست اکثریت قاطع را به دست آورد و این انتخابات نیز به دور دوم کشیده شد. پس از اعلام این نتایج همانطور که به آن اشاره شد حزب جيان فرانکو فینی خواستار کناره‌گیری نخست‌وزیر از قدرت شد که این مهم حزب آزادی مردم را با شوک مواجه کرد و آنها نتوانستند در مقابل این خواسته با استراتژی و برنامه‌ریزی قابل قبولی پا به عرصه سیاسی بگذارند. گویا حالا زمان پایان حضور برلوسکونی در عرصه سیاسی ایتالیا فرا رسیده است. برخی سالهای 1996 تا 2006 را زمانی برای کناره‌گیری او می‌نامیدند اما اکنون شرایط به گونه‌ای است که به نظر نمی‌رسد برلوسکونی بتواند اعتبار از دست رفته خود را بازیابد. در همین حال نخست‌وزیر ایتالیا با کنار رفتن از قدرت بحران دیگری را در کشور ایجاد می‌کند زیرا لیگ شمال نیز توانایی تشکیل دولت را ندارد و این مهم فضای سیاسی ملتهب ایتالیا را متشنج خواهد کرد. ما باید گذشته را بشناسیم تا بتوانیم امروز را درک و آینده را پیش‌بینی کنیم که این مهم برای نخست‌وزیر برلوسکونی روشن نیست.
* دیپلمات ایتالیایی
ترجمه: بهزاد اخلاقی