از آیات قران کریم به خوبی استفاده میشود که زندگی انسان تنها به حیات دنیوی مختص نمیشود، بلکه زندگی دنیوی بخشی از حیات انسانی است، آن هم بخشی کوچک از آن. به عبارت دقیقتر انسان دارای حیاتی ابدی است که بخش کوچک آن زندگی دنیوی است که در واقع مرتبه پایینی از آن نیز هست. انسان در این زندگی از ذات و حقیقت خود که در ورای دنیا قرار دارد، غافل است و یکی از اصلیترین اهداف ارسال پیامبران نیز تذکر به همین حقیقت والاست که سعادت و رستگاری انسان به آن است. انسان در چهره واقعی خود و در ذات حقیقی خود که ورای این دنیا و این «من» طفیلی و دنیایی است شاهد وجه حق است، بلکه خودش وجه حق است. [علامه طباطبایی ،رساله لباللباب، ص 30 ـ 29] پس موجودی را که انسان مینامیم و آن را منحصر در خور و خواب میدانیم در حقیقت چهرهای نازل شده و پست از حقیقتی والاست که همه وجودش در مواجهه با حق معنی میشود. اینکه از اولیای الهی به «وجه الله» تعبیر میشود، شاهد این حقیقت است که این بزرگواران در سیر نزولی خود، چهره حقیقی خود را فراموش نکردهاند و همواره با همانچهره واقعی زندگی کردهاند. به همین دلیل است که ما همگی خوابیم و گرفتار حجابهای متعدد که همه حجابها نیز در یک حجاب جمع است و آن هم حجاب منیت و نفسانیت است:
«أَ رَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواه» [فرقان-43] ما همه خوابيم و گرفتار حجابها. «النّاسُ نِيامٌ وَ اذا ماتُوا انْتَبَهُوا» گويى جهنم محيط به ما است و خِدْر طبيعت مانع از شهود و احساس است «وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحيطَهًْ بِالْكافِرينَ» [توبه-49] و «كفر مراتب بسيار دارد، خودبينى و جهانبينى و نظر به جز او نيز از مراتب آن است.» [صحیفه امام- 16/446]
چرا فرعون فریاد
«أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلی» [نازعات- 24] سر میداد؟ آیا جز تبلور منیت و نفسانیت در او دلیل دیگری داشت؟ آیا ما نیز هر روز با زبان حال چنین نمیگوییم؟ یک مقدار در خودمان و رفتارمان تأمل کنیم، رفتارمان را بسنجیم، به کجا میرویم؟ چرا با اندک مشکلی از کوره در میرویم؟ چقدر پروندههای بیمعنا و پیش پا افتاده در دادگاههای ما مطرح است؟ راستی! اگر ما قدرتی همانند فرعون داشتیم، دیگران را بنده و برده خود نمیخواستیم؟ واقعیت این است که حجاب و پرده طبیعت و دنیا مانع ما است و اگر این پرده بربیفتد، معلوم میشود که همگی ما دارای نوعی منیت و نوعی کفر و شرک هستیم. آری! خودبینی و توجه به غیر خدا مراتبی از همین انکار حق و فراموشی حق است. پس لحظهای به خود بیاییم و به ياد آوريم که ما در حقیقت مظهر اسماء الهی هستیم و خداوند به ما آن لیاقت را داده است که به مقام «وجهالله» نائل شویم. این راه رفتنی است و راهش معرفت الله و انجام واجبات و ترک محرمات است.