چند روز پیش به لطف دوستی گذرم به یکی از سالنهاي نمايشي شهرمان افتاد. دعوت بودیم به تماشای نمایشی کمدی؛ با این استدلال که زندگی گاهی هم شادی و تفریح لازم دارد. از قبل میدانستم که نمایش کمدی ياد شده نهتنها اسباب شادی نخواهد شد که خاطرمان را آزردهتر میکند.
در طول 2 ساعت نمایش در کنجی داخل صندلی خزیده بودم که خدای ناکرده متهم به داشتن «پزروشنفکری» و «خاص بودن» نشوم یا احیانا ناخواسته تکدر خاطر همشهریان عزیزم را به همراه نداشته باشم. اتفاقا برای لحظاتی غبطه خوردم به شادی کودکانه این مردم و دلم سوخت برای شادی اجباریشان. با چشم خود دیدم خانوادهای را که هم مشتاقانه منتظر شوخیهای نامتعارف نمایش بودند و هم نگران فرزند خردسالشان. شک نداشته باشید که این خانواده بیشتر از من و شما نگران تربیت و سلامت روانی فرزندشان هستند. شک نداشته باشید که بهتر از هزار روانشناس درباره تاثیر مخرب چنین نمایشی بر سلامت خانواده و فرزند و فرهنگ و نسل آینده و چه و چه مطلعند. اما چه میشود که حتی خانوادههای بااصالت ما هم به تماشای چنین آثاری مینشینند؟ چرا باید آمار فروش فیلمهای دست چندم هالیوودی کنار خیابان، از درآمد سینما و شبکه نمایش خانگی ما بیشتر باشد؟ چه میشود که در خیابان و تاکسی و ادارات و مراکز آموزشی و هر کوی و برزن صحبت از شخصیتهای سریالهای بی سر و ته و آبکی شبکههای ماهوارهای است و این وسط تنها گاهی اسمی از مختار شنیده میشود؟ سطح سلیقه مردم پایین آمده؟ مردم تغییر ذائقه دادهاند؟ یا مردم ناچارند؟ نگاهی به فیلمهای اکرانی بیندازید. چند فیلم پیدا میشود که ارزش دیدن داشته باشد؟ موج آبکیسازی که از دهه 80 به راه افتاد، امید میرفت که در 5-4 سال اخیر متوقف شود اما هنوز کپی دست چندم آنها ساخته میشود. شبکه نمایش خانگی را ببینید. درست در روزهایی که اوج میگرفت با تولید فیلمهای بیارزش خیلی زود از طرف مردم رد شد و امروز کمتر کسی به این خوان دلبسته است. تلویزیون هم جز مختارنامه چیز دیگری ندارد. لابد مسؤولان محترم رسانه ملی با «چهار چرخ» میخواهند به رقابت شبکههای ماهوارهای بروند. فریاد و وا اسفا بر دین و فرهنگ و خانواده هم شعاری بیش نیست. یک جور رفع تکلیف برای مسؤولان فرهنگی شده و خوراکی برای ما اهالی رسانه. گاهی به فیلمهای «سخیف» روی اکران گیر میدهیم، گاهی به فارسی وان و من و تو. چند نقل قول پرطمطراق از مسؤولان هم بیان میکنیم که معنیاش را فقط خودشان میدانند. از آن طرف هم این جریان روال عادی خود را طی میکند. عادی است چون هر انسانی بهطور طبیعی و غریزی حوائجی دارد. سرگرمی و شادی نیاز برحق انسان و غذای روح اوست. مساله چندان پیچیده نیست؛ این را هم من، هم شما و هم مسؤولان محترم فرهنگی میدانیم. وقتی برای رفع حوائج خوراك مناسبی موجود نباشد، آدم به اجبار به هر چیزی متوسل میشود و کمکم سلیقه تنزل مییابد. آن وقت نمایشهای پر از فحش و فیلمهای سخیف و سریالهای ماهوارهای میشود خوراک روح و الگوی ذهن و این وسط عدهای که از هنر فقط نان آن را میشناسند، میداندار میشوند و مابقی خانهنشین.
بیچاره سلیقه مردم...