غيبت استاد

رضا خسروی :

یادش بخیر زمانی که هر قوم، پیرانی قابل احترام داشت که کلامشان آویزه گوش فامیل می‌شد. خدا بیامرزد پیر فامیل ما را. روزی پس از سال‌ها به اصرار و تمنای فراوان اهل فامیل، نی‌اش را از گنجه بیرون آورد و در آن دمید. جماعت هنوز گرفتار نفیر حریف نشده بودند که جوانکی به استهزا رفتاری کرد و اسباب خنده هم‌نسلان خود را فراهم آورد. بزرگان مجلس به خشم در آنها نگریستند و دهان به ناسزا گشودند. پیر ما اما آرام گفت:‌«این بچه‌ها مقصر نیستند، زمانه عوض شده.» و دیگر هیچگاه سراغ نی نرفت.این روزها سرنوشت علیرضا افتخاری بدجور مرا به یاد سخن پیرمرد دلسوخته می‌اندازد. قدر و قربتش نزد اهل هنر محفوظ است اما استاد دلشکسته از جور زمانه گوشه عزلت گزیده‌، خانه و کاشانه رها کرده تا فارغ از هیاهو در زادگاه هنرپرورش، اصفهان، به بازی روزگار بیندیشد.آنها که از نزدیک افتخاری را می‌شناسند، می‌دانند که استاد چه روح لطیف و حساسی دارد. دیده‌اند که در محافل خصوصی حین آواز اشک می‌ریزد و طبعا چنین انسان حساسی گاه دچار رفتارهای احساسی هم می‌شود. منظورم واکنش او در مواجهه با رئیس‌جمهور در مراسم بزرگداشت روز خبرنگار است که افتخاری صمیمانه محمود احمدی‌نژاد را در آغوش گرفت. جرمش همین بود! یکباره افتخاری در نظر برخی (‌که از هر آب گل‌آلودی ماهی می‌گیرند) شد هنرفروش! کاسب! و القابی از این دست که فقط در قاموس این جماعت یافت می‌شود و متاسفانه عده‌ای هم ناخواسته و از روی جهل دنباله‌رو آنها می‌شوند. افتخاری همان موقع به دفاع از خودش برآمد و صادقانه پاسخی قانع‌کننده داد که البته جماعت فرصت‌طلب گوش شنوایی نداشتند. او گفت: «وقتی شخصی مثل رئیس‌جمهور یا هر کس دیگری مقابلم بایستد، من می‌بوسم‌اش. من خاک پای همه‌ام. مثلا من چه می‌خواهم. چه نیازی دارم آخر؟ هر کسی جای من بود همین کار را می‌کرد». آنها که اهل انصاف‌اند قانع شدند اما در این میان جماعت مغرض و عده‌ای دهان‌بین (که مملکت ما از جانب همین گروه بیشترین لطمه را همواره خورده) به عناد خود با افتخاری ادامه دادند تا جایی که خانواده او را مورد حمله قرار دادند و دخترش را کتک زدند! بعد از این رفتارها شایع شد که افتخاری قصد جلای وطن و مهاجرت به فرانسه دارد. چندی بعد اما استاد در گفت‌و‌گو با «وطن‌امروز» اعلام کرد تمام زندگی خود را متعلق به مردم ایران می‌داند و هیچگاه از ایران خارج نمی‌شود. وی اظهار کرد: «من مانند کسانی نیستم که با این انقلاب در دل‌های مردم جاگرفته‌اند و بعد به آنها پشت کردند. با این انقلاب افتخاری شدم».این آخرین اظهارنظر استاد بود که در نیمه پایانی سال گذشته بیان کرد. پس از آن افتخاری به عزلتی خودخواسته رفت و در موطنش سکنی گزید. او که رابطه حسنه‌ای با اهل رسانه داشت این روزها ترجیح می‌دهد در پیله بماند و دردش را در دل نگه دارد.روزگاری نه‌چندان دور علیرضا افتخاری پرکارترین خواننده این مرز و بوم بود. دلایل خودش را هم داشت و به منتقدان پاسخی درخور می‌داد؛ مدام کنسرت داشت‌، آلبوم منتشر می‌کرد، در برنامه‌های مختلف حضور می‌یافت‌، به تلویزیون می‌آمد و به قول معروف فرصت سر خاراندن نداشت. این روزها اما خبری از استاد نیست. یاد حرف فریبرز عرب‌نیا افتادم که گفت: «ما استاد از بین بردن قهرمان‌هایمان هستیم». خیلی زود حافظه تاریخی‌مان را پاک می‌کنیم. زود فراموش می‌کنیم که بخش زیادی از خاطرات‌مان با آوای هنرمندان‌مان معنی یافته. یادمان می‌رود که تا همین سال پیش خواننده‌ای به اسم علیرضا افتخاری داشتیم! به یاد نمی‌آوریم آهنگ‌هایی را که او برای انقلاب خوانده، مرور نمی‌کنیم سحر آوایش درباره انتظار را. نمی‌دانیم که باید خون‌دل‌ها خورد تا بشوی استاد. زیر و بم و سختی‌های کار موسیقی را نمی‌دانیم. حتی بر خود هم دل نمی‌سوزانیم که اگر می‌سوزاندیم اینگونه با بزرگان و سرمایه‌های بی‌بدیل‌مان رفتار نمی‌کردیم. مدعی هستیم «هنرمند هرجا رود بر صدر نشیند و عزت بیند» اما در عمل از صدر به ذیل‌شان می‌کشیم. می‌خواهیم همه چیز را با عینک سیاسی ببینیم. یک‌بار کلاه‌مان را قاضی کنیم. افتخاری چند اظهارنظر سیاسی دارد؟ عضو چه حزب و جناحی بوده؟ مگر جز این بوده که در گفت‌و‌گو‌هایش همیشه دلسوزانه از هنر گفته و مشفقانه برای پیشرفت موسیقی این مرز و بوم به سهم خود تلاش کرده؟ به جرم ابراز احساسات باید از صدر به ذیل آید؟! البته که مقام افتخاری با اینگونه برخوردها آلوده نمی‌شود که در طول تاریخ هنر از این رفتار ناجوانمردانه زیاد دیده اما هیچگاه قدر هنر و هنرمند زائل نشده. مسائل سیاسی می‌آیند و می‌روند. بحث‌ها داغ می‌شوند و دیر و زود به فراموشی سپرده می‌شوند اما هنرمند واقعی هرگز از بین نمی‌رود.علیرضا افتخاری تا به امروز آنقدر کار مانا دارد که نامش در تاریخ هنر جاودانه بماند. کاری نکنیم که نام ما هم‌عصران افتخاری به نیکی برده نشود. قدر هنر و هنرمند را بیشتر بدانیم؛ چه زمانه عوض شده باشد چه عوض نشده باشد. استاد دلشکسته است و اگر ما‌، مسؤولان و همکاران افتخاری بی‌تفاوت بنشینیم به هنر این آب و خاک جفا کرده‌ایم. گاهی یادی از استاد التیامی است بر دل رنجیده‌ای که هنوز مشتاق خواندن است،‌ اگر زمانه عوض نشده باشد!