گروه سیاسی: یکی از ویژگی‌های مجلس هشتم، حضور 3 تن از فرماندهان و رزمندگان جنگ در زمان فتح خرمشهر در این مجلس است. به همین دلیل نیز سال گذشته هیات رئیسه مجلس از محمداسماعیل کوثری نماینده تهران، محمد کرمی‌راد نماینده کرمانشاه و عوض حیدرپور نماینده شهرضا و سمیرم به عنوان افرادی که در آزادسازی خرمشهر نقش داشتند، تقدیر کرد. البته مجلس هشتم شاهد حضور رزمندگان و آزادگان زیادی است که به عنوان نماینده در این مجلس فعالیت دارند اما با فرارسیدن روز سوم خرداد سالگرد آزادسازی خرمشهر رسانه‌ها به سراغ این 3 فرمانده قدیم و نماینده امروز می‌روند تا از خاطرات و ناگفته‌های آزادسازی خرمشهر پرده بردارند. سردار اسماعیل کوثری در آن زمان جوانی 24 ساله بود که همراه خود 5 گردان نیرو از تهران برای سپاه محمد رسول‌الله(ص) برده بود. او گرچه در زمان فتح خرمشهر در شهر نبوده و در منطقه شلمچه مشغول عقب راندن نیروهای عراقی و حفاظت از آن منطقه بوده اما فرار عراقی‌ها از اروند و شکوه پیروزی در منطقه جنوب کشور را به چشم دیده است. وی در گفتوگو با «وطن‌امروز» از درس‌های فتح خرمشهر برای امروز ما گفت.
آقای کوثری! عملیات بیت‌المقدس برای آزادسازی خرمشهر دارای مراحل مختلفی بود، هدف اصلی از این عملیات بزرگ از همان ابتدا آزادسازی خرمشهر بود؟
عراق در آغاز تجاوز خود به خاك ايران در مقابل اندك نيروهاي مردمي 34 شبانه‌روز مجبور به مبارزه شد و مردم و نيروهاي سپاه و ارتش با امكانات کمی که داشتند مقاومت كردند و نگذاشتند ارتش مجهز و تازه‌نفس عراق، خرمشهر را تصرف كند. عملیات بیت‌المقدس 4 مرحله داشت و از همان ابتدا هم هدف اصلی فتح خرمشهر، جاده خرمشهر - اهواز و راه‌آهن اهواز - خرمشهر بود. خرمشهر در مدت كمتر از 48 ساعت از دشمن پس گرفته شد؛ اگر كل عمليات بيت‌المقدس را كه از ده‌ها كيلومتر پيش از خرمشهر آغاز و تا ديواره پشت اين شهر ادامه يافت در نظر بگيريم 23 شبانه‌روز شد و با اينكه ارتش عراق بسيار مجهز و آماده بود حتي اطلاع داشت كه ما عمليات مي‌كنيم ولي با اين وجود اصل آزادسازي خرمشهر 48 ساعت طول كشيد. در طول مراحل مختلف عملیات بیت‌المقدس هدف اصلی آزادسازی خرمشهر بود اما در برخی مراحل که کار به دلیل تجهیزات بسیار بالای نیروهای عراقی و اطلاع‌شان از وضع نیروهای ما و هدف ما سخت شده بود، پیشنهاد می‌شد که آزادسازی بعدا صورت گیرد اما با توکل به خدا هدف اصلی به واسطه یک ماه بعد از عملیات فتح‌المبین در عملیات بیت‌المقدس حاصل و خرمشهر آزاد شد.
شما هم در زمان آزادسازی خرمشهر داخل شهر بودید؟
خیر، بنده از تهران 5 گردان برده بودم و در تيپ محمد رسول‌الله(ص) بودم، روز سوم خرداد هم راه شلمچه را بر عراقی‌ها بسته بودیم و داخل شهر نبودیم. از روز چهارم خرداد بود که با آرام‌تر شدن اوضاع رزمندگان تیپ ما هم جداگانه و نوبتی برای وارد شدن به خرمشهر از تیپ جدا می‌شدند. با این حال به دلیل موقعیت‌مان شاهد فرار عراقی‌ها از اروندرود بودیم. در اواخر روز دوم خرداد، تصمیم گرفته شد نیروها به شهر وارد شوند و به همین خاطر عده‌ای از نیروهای عراقی با استفاده از تاریکی شب و قایق اقدام به فرار کردند که فردای آن روز در اروند ما شاهد جنازه‌هایی بودیم که روی آب شناور بود و قایق‌هایی که توسط نیروهای ایرانی مورد هدف قرار گرفته بود روی آب شناور بودند. این صحنه برای خیلی از حامیان صدام می‌توانست درس‌آموز باشد اما مشاهده شد حتی بعد از عملیات بیت‌المقدس حمایت و پشتیبانی کشورهایی چون آمریکا و برخی کشورهای اروپایی از صدام معدوم و ارسال تجهیزات نظامی به این کشور بالاتر رفت.
از اینکه در زمان فتح خرمشهر امکانات و تجهیزات نظامی رزمندگان بسیار کم بود، زیاد گفته شده است. با این همه تجهیزات نظامی که عراق داشت و البته استحکاماتی که به آن اشاره شد چه نیرویی موجب عقب راندن عراق از خرمشهر شد؟
درباره بحث آزادسازی خرمشهر و عملیات بیت‌المقدس، آن همت بلند رزمندگان اسلام و انگیزه الهی که داشتند و آن وحدت، یکپارچگی، دلسوزی و علاقه‌مندی که وجود داشت، موجب آزادسازی خرمشهر شد. تمام این عوامل دست به دست هم داد و به این نتیجه رسید که دشمنی که تا دندان مسلح بود در عملیات بچه‌های ایران شکست بخورد. ما در این عملیات با کمترین امکانات جنگیدیم و حتی تجهیزات اولیه لازم را هم نداشتیم اما انگیزه الهی موجب شد رزمندگان بتوانند کاری بزرگ انجام داده و پشت دشمن و استکبار جهانی را خم کنند و به خاک بنشانند چرا که استکبار ارتش عراق را مجهز کرده بود و 2 ابرقدرت زمان یعنی ابرقدرت شرق و غرب به سردمداری آمریکا و اروپا و شوروي و حتی دلارهای کشورهای عربی به میدان آمده بودند که 3 روزه استان خوزستان را از ایران جدا کرده و 8 روزه به تهران برسند. با این حال همین همت بلند بچه‌های ایران موجب شد 5500 کیلومترمربع از خاک کشورمان را از دست عراقی‌ها خارج کنیم و خرمشهر، جفیر، هویزه و جاده خرمشهر - اهواز آزاد شود و در نهایت همه این تلاش‌ها بدین جا ختم شد که خرمشهر آزاد شد و حضرت امام(ره) فرمودند «خرمشهر را خدا آزاد کرد». آگاهي و بصيرت نيروهاي رزمنده، توانمندي تك‌تك نيروها و انگيزه آنان، توكل به خدا و تدبير براي تصميم‌گيري‌هاي ريسك‌پذير در مسؤوليت‌ها از عواملي بود كه مديريت جنگ توسط رزمندگان را موفق كرد. با توجه به اینکه دشمن دور تا دور خرمشهر موانع بسیار پیچیده تعبیه کرده بود که رزمندگان نتوانند به خرمشهر نزدیک شوند ولی دیدیم با خلاقیت و ابتکار و طراحی بسیار دقیق توانستند این دسترسی را پیدا کنند و نزدیک 16 هزار عراقی در این عملیات به اسارت درآمدند.
پیام فتح خرمشهر بعد از انجام شدن این عملیات‌های پیچیده و سنگین برای نیروهای بیگانه چه بود؟
پیام فتح خرمشهر در آن زمان و همچنین زمان فعلی این است که ایران به همه دنیا اعلام کرد هر کسی به سرزمین ایران و یک وجب از خاک این کشور گوشه چشمی داشته و بخواهد به آن تجاوز کند، سرنوشتش این است که با خواری و ذلت پا به فرار بگذارد و به همین مناسبت روز سوم خرداد به نام روز مقاومت، ايثار و پيروزي نامگذاری شد. درس امروز هم همین است که ایران بارها ثابت کرده در مقابل زورگویان، چپاولگران و یاوه‌گویانی که دم از حقوق بشر می‌زنند و خود آن را رعایت نمی‌کنند، می‌ایستد و با آنها مقابله می‌کند. ظلم‌ستیزی و استکبارستیزی تا آخر راه، پیام فتح خرمشهر بود. همین‌طور که در طول این 30 سال همواره پیام ملت ایران برای همه دنیا بویژه ملت مسلمان همین بوده است. ایران نهایت و کمال ظلم، تبعیض و استکبار را در آمریکا و اسرائیل غاصب می‌بیند و در طول 32 سال فعالیت نظام جمهوری اسلامی همواره پرچمدار مبارزه با ظلم و استکبار بوده است.
شما در جایی گفته بودید مقاومت مردم غزه در جنگ 22 روزه نشات گرفته از مقاومت مردم ایران در حماسه فتح خرمشهر بود. آیا واقعا می‌توان مباحث مربوط به جنگ 8 ساله را به مسائلی نظیر لبنان و غزه یا حتی انقلاب‌های فعلی منطقه مرتبط کرد؟
بله، درسی که ملت ایران به عنوان سردمداران مبارزه با استکبار و ظلم جهانی به مردم منطقه بویژه مسلمانان دادند، در این 3-2 نکته خلاصه نمی‌شود. در بحث جنگ، تنها یک گوشه بسیار کوچک از مقاومت و حماسه مردم، فتح خرمشهر بود و کل مقاومت و استقامتی که رزمندگان ما در طول 8 سال از خود نشان دادند و صبر مردم ما در شرایط جنگی درسی شده است برای همه آزادیخواهان جهان؛ درسی که به آنها می‌گوید ملت ما بعد از انقلابی سخت و بیرون راندن عناصر وابسته به آمریکا از کشورش توانست به عنوان کشوری مستقل روی پای خود بایستد و مردم دیگر کشورهای منطقه نیز اگر خواهان به دست آوردن آزادی هستند و نمی‌خواهند زیر ظلم باشند، می‌توانند از انقلاب 57 درس بگیرند. همچنین به آنها می‌آموزد وقتی استکبار جهانی نمی‌تواند استقلال ملتی را ببیند در زمان شادی‌ها و جشن‌های بعد از پیروزی انقلاب به هر طریق ممکن، سعی در خفه کردن نطفه آزادی و استقلال در این کشور می‌کند و اگر به جایی نرسد، با حمله نظامی اهداف خود را دنبال می‌کند اما مردم اگر با هم متحد باشند و بر اهداف اصلی و آرمان‌های انقلابشان استوار بايستند، با کمترین امکانات و تجهیزات نظامی می‌توانند مقاومت و حماسه‌ای را رقم بزنند که خود نیز از روز اول نمی‌توانستند آن را تصور کنند.
مردم منطقه نیز در این دوران بیداری اسلامی می‌توانند با الگو قرار دادن مقاومت مردم ایران، در راه رسیدن به اهداف خود پایداری نشان دهند. جنگ 22 روزه غزه و 33 روزه لبنان تنها یک نمونه از این مقاومت‌ها بود که بعد از حماسه فتح خرمشهر اتفاق افتاد و استقامت مردم و نیروهای حزب‌الله طعم شیرین پیروزی را برای مردم به ارمغان آورد و تمام مردم منطقه می‌توانند از این استقامت الگو بگیرند.
به دوران حال بازگردیم. مدتی است درباره عقاید سیاسی شهیدان بزرگ جنگ تحمیلی و نوع نگرش‌شان به گروه‌های سیاسی موجود در جامعه آن روز ایران بحث‌هایی در رسانه‌ها مطرح شده است. شما به عنوان کسی که با این شهدا و رزمندگان همراه بودید، اعتقاد دارید اگر قرار بود در شرایط حاضر و در فضای سیاسی امروز قرار بگیرند جزو چه طیفی از سیاسیون قرار می‌گرفتند؟
اگر در زمان ما بودند همه آنها تنها در یک طیف قرار می‌گرفتند و آن سیاستمداري ولایتمدارانه بود.
خاطراتي از عمليات بيت‌المقدس
در آن زمان عراقي‌ها بسياري از خودروهاي مردم و گمرك را به صورت عمودي دور تا دور خرمشهر به شعاع يك كیلومتر قرار داده و بين آن مين و سيم خاردار قرار داده بودند. همچنین دیوار‌های حائلی به ارتفاع 4 تا 6 متر درست کرده بودند که این استحکامات قوی موجب شد فکر کنند ایران به هیچ‌وجه نمی‌تواند وارد خرمشهر شود. ما از مسيري وارد اين شهر شديم كه كمترين آسيب به نیروهایمان وارد شد چرا كه ما نه‌تنها آن موانع را پشت سر گذاشتيم بلكه از مسير جاده شملچه پل نو رفتيم كه خود عراقي‌ها باور نمي‌كردند
در عمليات بيت‌المقدس عراقي‌ها تانك‌هايي را در اختيار داشتند كه با «آرپي‌جي 7» منهدم نمي‌شد، رزمندگان با توصيه حاج‌احمد متوسليان، فرمانده تيپ محمد رسول‌الله(ص) به تانك دشمن نزديك مي‌شدند و با برداشتن سرپوش تانك و انداختن نارنجك، آن را منهدم مي‌كردند