۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۹:۴۴

چهره مغفول خرمشهر در ادبیات

فیروز ز نوزي‌جلالي*

بنده در شروع جنگ افسر كميسر دريايي ناوچه‌هاي 65 پايي خرمشهر بودم. ناوچه‌هاي ما اولين ناوچه‌هايي بود كه در خرمشهر با عراق درگير و جنگ جنوب آغاز شد، در اين ميان تعداد زيادي از دوستان بنده شهيد و عده‌اي جانباز شدند. به خاطر مي‌آورم زماني كه جنگ درگرفت، درناوچه‌هاي ما كه ناوچه كلاس كوچك بودند وقتي دوستان براي گشت به اروند مي‌رفتند خبر از حضور سربازان عراقي‌ در آن سوي نخلستان‌ها مي‌دادند، اين حضور در ابتدا به صورت پنهاني بود اما بعدها علني شد و با چشم غيرمسلح هم ديده مي‌شدند و ما اين حضور را گزارش مي‌كرديم اما قراردادن يك توپ 23 ميليمتري در پشت ساختمان فرماندهي و گماردن يك گروهبان سيه‌چرده با 2سرباز در آنجا تنها اقدامی بود كه نيروي دريايي مقابل آن ارتش مكانيزه انجام داد. هنگام شروع حمله با موشك ساختمان نيروي دريايي را منهدم و تمام پايگاه مثله و جهنمي برپا شد، خيانت‌هايي در ابتداي شروع جنگ در خرمشهر انجام شد كه گفتني نيست. آن چيزي كه بنده به عنوان افسر كميسري دريايي ناوچه‌هاي 65پايي ديدم با آن چيزي كه اكنون پس ‌از گذشت سال‌هاي فراوان در برخي نگاشته‌ها درباره خرمشهر مشاهده مي‌كنم تفاوتي بسيار دارد. ادبيات ما شايد تنها بخش كوچكي از حوادث هولناك و اتفاقات عظيم خرمشهر را بيان كرده؛ خرمشهر يك چهره مغفول است و نقش خيلي كمرنگي در ادبيات ما دارد. آن چيزي كه به عنوان ادبيات جنگ در ارتباط با خرمشهر گفته شده يك سايه روشن، كمرنگ و بي‌رمقي بيش نيست و اين مسائل مغفول مانده و به كار فراواني نياز دارد و در اين زمينه بايد تلاش بيشتري صورت گيرد. منابع فراواني درباره خاطرات رزمندگان در خرمشهر وجود دارد، همچنين پرونده‌ها و نوارهاي بسياري درباره عمليات مختلف موجود است. خاطره و داستان‌هايي كه به وفور چاپ و در آنها به خرمشهر اشاره شده، بايد با خميرمايه تخيل ‌ورز داستاني شوند تا بتوان چهره درخشاني از اتفاقات افتاده در خرمشهر را به جامعه خود بويژه نسل جواني نشان داد كه در‌ آن روزها نبودند و تقريبا ذهن آنها خالي از وقايع آن روزهاست. نويسندگان بايد از خاطرات خام، پيرنگ‌هاي نيرومندي بسازند و آثار درخور توجهي بنگارند تا شايد بتوانند درصدي از واقعيت آن روزها را به جامعه انتقال دهند تا نسل جوان از وقايعي كه در روزگاري نه‌چندان دور افتاده، آگاه شوند. بخشي از اين مساله به علت فاصله گرفتن از جنگ است، بخشي ديگر از آن به اين مساله بازمي‌گردد كه با چه گروهي از نويسندگان مواجه هستيم. هرگاه فردي سوژه‌اي را انتخاب مي‌كند، آن مساله بايد دغدغه او باشد در غيراين‌صورت به آن مساله نخواهد پرداخت. اگر دفاع مقدس دغدغه نويسنده‌اي نباشد به مسائل جامعه مي‌پردازد و ادبيات آپارتماني رواج مي‌يابد كه اكنون كال و نارس است و رواج بسياري پيدا كرده است. اين نويسندگان هستند كه بايد كانون توجه آنها به سوي ادبيات جنگ جلب شود، آنها بايد در موضوعات خود اهم في‌الاهم كنند اما علت اينكه چرا اين مساله دغدغه آنها نيست نيازمند آسيب‌شناسي است. تصور بنده آن است كه هم‌‌اكنون مسؤولان فرهنگي ما بايد اين عدم دغدغه را آسيب‌شناسي كنند و بررسي اين نكته بر دوش آنهاست و مغفول ماندن ادبيات جنگ درباره خرمشهر نياز به بررسي دارد. پس از روشن شدن صورت مساله مي‌توان به نحوه حل آن پرداخت، البته بايد در اين مساله جدي بود و معتقدم در اين مساله جدي نيستيم و با گذشت 30 سال از مسائل جنگ و خرمشهر تنها در مناسبتي خاص با چند نفر در اين زمينه سخن گفته، سپس تا سال بعد، موضوع به فراموشي سپرده مي‌شود. برخي از مسؤولان در اين زمينه تنها شعار مي‌دهند اما تنها اين گفته‌ها بخشنامه‌اي است و تا زماني كه مسؤولان اينگونه فكر مي‌كنند، اين وضع اينچنين باقي خواهد ماند. در بيست و اندي سال قبل بنده همين صحبت‌ها را مي‌كردم، اكنون نيز همين سخنان را مي‌گويم اما سخني كه بخواهد از قوه به فعل درآيد و برنامه‌ريزي براي آن صورت گيرد هنوز انجام نشده است.

ارسال نظر
captcha
پربیننده