۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۲:۰۸

از میان برخیز

حجت‌الاسلام والمسلمين سيد سعيد لواساني

حقیقت هستی ما امری است که در قرآن از آن به «روح» تعبیر شده است اما بدن یا جسم ما به منزله مرکبی است که چند روزی در اختیار ما قرار گرفته است تا با آن بتوانیم حرکت و سیر صعودی خود را به حقیقت وجودی خود بپیماییم. چهره اصلی ما «روح خدا» است. به تعبیر زیبای قرآن ما «از خداییم»؛ «اِنّالله» (بقره: 156) ما ملک خداوند هستیم و مالک حقیقی ما خداوند متعال است. اما این ملکیت همانند ملکیت‌هاي دنیایی و اعتباری نیست که ما چیزی را از راه خرید یا ارث تصاحب می‌کنیم، بلکه ملکیت حقیقی است که ما و همه افعال و کردارمان وابسته و قائم به خداوند متعال است.

با مثالی موضوع را روشن‌تر کنیم. تفاوت این 2 شبه‌جمله در چیست؟ «کتاب من»؛ «قلب من»؛ کتاب را من خریده‌ام و ملک من شده است و هیچ وابستگی حقیقی و واقعی به من ندارد. اما قلب حقیقتا جزو وجود من و از من است. خداوند نیز در حقیقت مالک ماست و ما برای خدا و «از خدا» هستیم. البته «من» و «ما» که می‌گوییم، منظورمان بدن و جسممان نیست که جسم ما از خاک است (انعام: 2) بالاتر گِل بدبوی تیره‌رنگ (لجن) (حجر: 26) است، بلکه منظور «روح انسانی» است. امیرمومنان سلام‌الله علیه درباره حقیقت انسان کلامی دارند که باید پیرامون آن کتاب‌ها نوشت اما ما تنها آن را نقل و ترجمه می‌کنیم: «خَلَقَ الْأِنْسانَ ذا نَفْسٍ ناطِقَهًٍْ، انْ زَكاها بِالْعِلْمِ وَ العَمَلِ فَقَدْ شابَهَتْ جَواهِرَ اوآئِلِ عِلَلِها، وَ اذَا اعْتَدَلَ مِزاجُها وَ فارَقَتِ الْأَضْدادَ، فَقَدْ شارَكَ بِهَا السَّبُعَ الشِّدادَ؛ خداوند انسان را دارای نفس ناطقه (دریابنده حقایق) آفرید و آدمی اگر آن را با علم و عمل پاكيزه کند، با گوهرهای علت‌های نخستین خود (یعنی همان اصل و حقیقت هستی خود که از آنجا آمده است) مشابه شود و هنگامی كه مزاجش معتدل شد و از اضداد (یعنی آنچه ضدحقیقت اوست: شرك، نفسانیت و هوا‌پرستى) دورى گزيد، آسمان‌هاى هفتگانه با آن شريك و انباز شوند». (غرر‌الحکم، 1/459) پس حقیقت ما ورای این جسم خاکی است، بلکه حقیقت ما امری دیگر است که از آن به نفس ناطقه یا روح خدایی تعبیر می‌کنیم که اگر پالایش شده، و از خاکدان طبیعت جدا شود، به اصل خویش بازمی‌گردد و اصل او وصول به حق و شهود حق است. حال که روشن شد حقیقت ما روح ماست که در واقع مِلک خداوند است، روشن می‌شود که چهره واقعی ما در پس حجاب «من طفیلی» و «دربند طبیعت» گرفتار آمده است و باید با تهذیب نفس آن را از پرده ضخیم نفسانیت بیرون بیاوریم تا حقیقت آن تجلی يابد و به مقام والای انسانی خود نائل شود و این سر این نکته است که انسان خلیفه الهی است اما به یک شرط: «حافظ تو خود حجاب خودی از میان برخیز».

ارسال نظر
captcha
پربیننده