گروه سیاسی: یوکیو آمانو، مديرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تازه‌ترین گزارش خود درباره برنامه هسته‌ای ایران را چهارشنبه منتشر کرد. گزارش جدید آمانو مانند گزارش‌های پیشین وی بر این نکته تاکید دارد که برنامه هسته‌ای ایران از مسیر صلح‌آمیز خود منحرف نشده است با این حال برخی اتهامات ادعایی را بار دیگر تکرار کرده است. آمانو در این گزارش تاکيد کرده است نتايج عمليات بازرسي که توسط کارشناسان و بازرسان آژانس در ايران انجام مي‌شود، بيانگر آن است هيچ انحرافي در برنامه هسته‌‌اي ايران از مسير مسالمت‌آميز وجود ندارد و فعاليت‌هاي ايران در چارچوب معاهده NPT است. بر اساس اين گزارش که نسخه‌اي از آن براي اعضاي شوراي حکام ارسال شده، فعاليت‌هاي غني‌سازي اورانيوم در ايران براي توليد سوخت هسته‌‌اي در تاسيسات نطنز به صورت طبيعي و تحت نظارت بازرسان آژانس ادامه دارد و اين امر موجب افزايش ذخاير اورانيوم غني شده در ايران مي‌شود. مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همچنین در این گزارش خود ادعا کرده است: ایران به‌طور «مخفیانه» در حال ساخت «کلاهک اتمی» است. یوکیا آمانو آورده است احتمال طراحی «کلاهک هسته‌ای» توسط ایران برای نصب روی موشک «شهاب 3» وجود دارد.
علی‌اصغر سلطانیه، نماینده ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همانند گذشته نخستین مقام رسمی جمهوری اسلامی بود که به گزارش آمانو واکنش نشان داد. سلطانیه در این باره تاکيد کرد: اين گزارش در بخش اتهامات ادعايي شامل مطالب تکراري بي‌اساس و خسته‌کننده و در بخش فعاليت‌هاي صلح‌آميز نيز تکرار واقعيت‌هاي گذشته است. وی در گفت‌وگو با العالم با بیان این مطلب، گفت: در همه اين گزارش‌ها تاکيد شده است پس از عمليات بازرسي گسترده و نظارت دقيق، بازرسان آژانس حتي يک دليل براي اثبات ادعاهاي مطرح شده عليه برنامه هسته‌‌اي ايران نيافته‌اند. سلطانیه درباره موارد اتهامي آمانو نیز گفت: در اين گزارش به مطالب تكراري و خسته‌كننده گذشته مبني بر اتهامات بي‌اساس و حدس و گمان گرايش به اهداف نظامي اشاره شده است که بي‌ترديد ارائه نكردن اسناد و شواهد متقن، بار ديگر به جايگاه علمي و تخصصي آژانس به دليل پرداختن به اين اتهامات با اهداف سياسي لطمه وارد خواهد كرد.
ميخاييل گارتنز، پژوهشگر و کارشناس ارشد سياست خارجي نیز در ارزیابی خود از گزارش آمانو اظهار كرد: چگونه مي‌توان تصور کرد که آژانس بتواند به پاياني منطقي درباره تحقيقات خود برسد و اين در حالي است که استناد به اطلاعات بي‌اساس و نادرست از منابع اطلاعاتي که احيانا غربي هستند، همچنان ادامه دارد. ادعاهای بدون سند آمانو موجب شده برخی کارشناسان به این نتیجه برسند که «هدف از ادامه استناد آژانس به اطلاعات نادرست و بي‌اساس، جلوگيري از اعلام پايان تحقيقات درباره برنامه هسته‌‌اي ايران است؛ تحقيقاتي که عملا سال 2007 پايان يافته است». از سوی دیگر با افول قدرت آمریکا و افزایش نقش ایران در تحولات خاورمیانه در نتیجه انقلاب‌های عربی، این گزارش به مثابه اهرم فشاری علیه ایران تعبیر شده است تا با معطوف کردن ایران به موضوعات داخلی، تمرکز جمهوری اسلامی بر انقلاب‌های عربی کمتر شود. صادق ربانی، قائم‌مقام سابق سازمان انرژی اتمی ایران، درباره یکی از اهداف ارائه گزارش جدید آمانو به ایران دیپلماسی گفته است: «با توجه به خیزش‌هایی که درمنطقه رخ می‌دهد، قصد دارند ایران را نیز به نوعی درگیر مسائلی کنند که در گزارش آمانو آمده و بر همین اساس تهدیدها را نیز علیه ایران زیاد می‌کنند. می‌توان گفت درباره (محدود کردن) ایران تنها بهانه هسته‌ای می‌تواند بهانه خوبی باشد». ارزیابی ربانی درباره کلیت موارد ادعایی علیه جمهوری اسلامی نیز جالب توجه است. وی معتقد است این گزارش دنباله همان موضوعاتی است که در گذشته نیز به آن اشاره شده و اینکه آیا با این گزارش به مدرک جدیدی دست پیدا کردند یا خیر مشخص نشده است. به گفته قائم‌مقام سابق سازمان انرژی اتمی ایران «درباره این گزارش باید به این امر اشاره کرد که آژانس باید مستندات جدیدی ارائه کند. زمانی که به موشک‌های ایران اشاره می‌شود، موضوع کلاهک هسته‌ای به میان می‌آید. این در حالی است که بعید است مدارک جدیدی در اختیار داشته باشند. به نظر می‌رسد همان مستندات پیشین مطرح شده، مگر اینکه مدارک را ارائه کنند. البته اینکه ایران نباید کلاهک داشته باشد ولی اسرائیل باید داشته باشد نیز موضوعی است که ایران می‌تواند مطرح کند، چرا بی‌اعتبارترین دولت در منطقه یعنی رژیم صهیونیستی دارای کلاهک هسته‌ای است و مورد اعتراض هم قرار نمی‌گیرد ولی به ایران با این روش اعتراض می‌شود؟ ایران می‌تواند از این طریق واردشده و مساله را حتی به عنوان حق خود مطرح کند». علاوه بر این، کشورهای غربی تصور می‌کنند با تحریک‌هایی مانند طرح ادعاهای بدون سند علیه ایران می‌توانند به اختلافات داخلی در ایران دامن بزنند. برهمین اساس این کشورها در این زمان برای ارائه چنین گزارشی موقعیت را مناسب تشخیص داده‌اند. گفتنی است در همین راستا، دوشنبه گذشته نیز تحریم‌های جدیدی علیه یکصد شرکت و بانک ایرانی توسط اتحادیه اروپایی به تصویب رسید.
آژانس پرونده ايران را به حالت عادي بازگرداند
رئيس سازمان انرژي اتمي نيز به رویکرد آژانس بين‌المللي انرژی اتمی و اتحادیه اروپا در قبال برنامه هسته‌ای ایران انتقاد کرد. فریدون عباسی درباره این موضوع كه به تازگي آمريكا تحريم‌هاي جديدي را عليه برخي افراد كه در اين سازمان مشغول به كار هستند و همچنين برخي شركت‌هايي كه آمريكايي‌ها ادعا دارند در ارتباط با فعاليت‌هاي هسته‌‌اي ايران مشاركت مي‌كنند اعمال كرده است، گفت: يكي از نخستین افرادي كه در ليست تحريم‌ها آمد، بنده بودم و هيچ محدوديت خاصي براي من ايجاد نشد، فقط آنها با اين تحريم‌ها اجازه دادند تروريست‌ها وارد عمل شوند و مزاحمت ايجاد كنند. به گزارش ايسنا، فريدون عباسي افزود: آنها با اين كارها موفق نشدند و حالا نيز هرچه از اين كارها بكنند باز نمي‌توانند جلوي حركت رو به رشد ملت ايران را بگيرند. عباسي همچنین در ادامه در پاسخ به اين سوال كه برخي افراد در شوراي امنيت سازمان ملل مدعي شده‌اند كه ايران در مقاطعي فعاليت‌هاي تسليحاتي داشته است، گفت: اينها اسناد ادعايي است كه هميشه آنها ادعا مي‌كنند. آنها بر اساس مبناي غلطي كه داشتند پرونده ايران را به شوراي امنيت بردند و دليل مشخصي براي آن نداشتند و خودشان نيز در آن مانده‌اند.
اطلاعات کلیدی گزارش جدید آمانو
اطلاعات مهم موجود در گزارش جدید آمانو که روز چهارشنبه 4 خرداد 1390 (24 مه 2011) منتشر شد، چنین است:
1- تا 14 مه 2011، 35 مجموعه برابر با 5740 ماشین در نطنز گازدهی می‌شد. این یعنی بیش از نیمی از ماشین‌ها در نطنز فعال است.
2- 2 مجموعه 174 تایی از ماشین‌ها هم نصب شده است که نشان می‌دهد در نطنز باز طراحی‌های فنی در دست انجام است.
3- تا 13 مه 2011، 4150 کیلوگرم اورانیوم کم غنی شده تولید شده است. تمام این تولید تحت نظارت آژانس است.
4- از 15 فوریه 2010 تا 21 مه 2011، 7/56 کیلوگرم اورانیوم 20 درصد تولید شده است.
5- 2 آبشار 164 تایی از ماشین‌های نسل 2 و 3 در حال نصب در نطنز است.
6- در فردو هنوز هیچ ماشینی نصب نشده است در حالی که گفته شده ایران تا تابستان غنی‌سازی در فردو را آغاز خواهد کرد.
7- رآکتور اراک تا پایان 2013 راه‌اندازی خواهد شد.
8- فرآیند تولید سوخت اراک از 6 آوریل 2011 آغاز شده است. [ این یکی از اخبار خوش هسته‌ای بود که در 20 فروردین 1390 اعلام شد]
9- ایران از مارس 2004 تا کنون 371 تن
UF6 تولید کرده است.
10- از 10 اوت 2009 ایران دیگر
UF6 تولید نمی‌کند. علت این موضوع قرار داشتن تاسیسات UCF در وضعیت تعمیر و نگهداری است.
11- ایران هنوز نصب تجهیزات برای تولید سوخت رآکتور تهران را آغاز نکرده است.
12- قلب نیروگاه بوشهر در 10 مه بحرانی شده است.